Το ενδεχόμενο επανέναρξης περιορισμένων στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν εξετάζει ο Ντόναλντ Τραμπ, την ώρα που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη σχεδιασμός για ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ. Οι εξελίξεις έρχονται μετά το αδιέξοδο στις ειρηνευτικές συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, με Αμερικανούς αξιωματούχους να επισημαίνουν ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ διατηρεί «όλες τις επιλογές στο τραπέζι», επιδιώκοντας να εντείνει την πίεση προς την Τεχεράνη, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal.

Μεταξύ των σεναρίων που τέθηκαν επί τάπητος την Κυριακή, λίγες ώρες μετά την κατάρρευση των συνομιλιών στο Πακιστάν, περιλαμβάνεται ακόμη και η πλήρης επανεκκίνηση μιας εκτεταμένης στρατιωτικής εκστρατείας. Ωστόσο, εκτιμάται ότι πρόκειται για λιγότερο πιθανό ενδεχόμενο, λόγω του κινδύνου περαιτέρω αποσταθεροποίησης στην περιοχή αλλά και της επιφυλακτικότητας του Τραμπ απέναντι σε μακροχρόνιες συγκρούσεις.

Την ίδια στιγμή, εξετάζεται σοβαρά και το σενάριο ενός προσωρινού αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, με στόχο τη σταδιακή μεταφορά της ευθύνης συνοδείας εμπορικών πλοίων σε συμμάχους των ΗΠΑ. Ήδη, έχει ανακοινωθεί ότι από τις 17:00 (ώρα Ελλάδας) τη Δευτέρα οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις θα θέσουν σε εφαρμογή αποκλεισμό των λιμανιών του Ιράν.

Ανοιχτό παράθυρο για διπλωματία

Παρά την εμφανή κλιμάκωση, στενοί συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου τονίζουν ότι παραμένει ανοιχτός σε μια διπλωματική λύση.

Σε δηλώσεις του στο Fox News, ο Τραμπ ανέφερε πως θα προτιμούσε να αποφευχθούν στρατιωτικές ενέργειες, ωστόσο άφησε σαφείς αιχμές για πιθανά πλήγματα, υπογραμμίζοντας ότι κρίσιμες υποδομές του Ιράν, όπως μονάδες αφαλάτωσης και παραγωγής ενέργειας, είναι ευάλωτες.

Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ολίβια Γουέιλς απέφυγε να δώσει λεπτομέρειες για συγκεκριμένα σχέδια, επιβεβαιώνοντας όμως ότι ο ναυτικός αποκλεισμός βρίσκεται ήδη σε ισχύ και ότι ο πρόεδρος εξακολουθεί να εξετάζει κάθε διαθέσιμη επιλογή.

Οι «κόκκινες γραμμές» των ΗΠΑ

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η Ουάσιγκτον έχει θέσει σαφείς όρους στις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη. Οι βασικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν:

• πλήρη ελευθερία ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ χωρίς τέλη
• τερματισμό του εμπλουτισμού ουρανίου και αποσυναρμολόγηση των σχετικών εγκαταστάσεων
• παράδοση αποθεμάτων υψηλού εμπλουτισμού ουρανίου
• αποδοχή ενός ευρύτερου πλαισίου ασφάλειας με συμμετοχή συμμάχων των ΗΠΑ
• διακοπή χρηματοδότησης οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ και οι Χούθι

Οι συνομιλίες στο Πακιστάν, υπό τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, κατέρρευσαν όταν το Ιράν αρνήθηκε να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν αποτελεί βασικό στόχο της αμερικανικής πολιτικής.

Τα διλήμματα και οι κίνδυνοι για την Ουάσιγκτον

Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι κάθε διαθέσιμη επιλογή συνοδεύεται από σημαντικά ρίσκα.

Η επανεκκίνηση μιας πλήρους στρατιωτικής εκστρατείας θα μπορούσε να επιβαρύνει τα στρατιωτικά αποθέματα των ΗΠΑ και να εντείνει την εσωτερική πολιτική πίεση, καθώς τμήμα της εκλογικής βάσης εμφανίζεται επιφυλακτικό απέναντι σε νέες πολεμικές εμπλοκές στη Μέση Ανατολή.

Αντίθετα, μια αποκλιμάκωση, ενώ το Ιράν συνεχίζει να διατηρεί τις πυρηνικές του φιλοδοξίες και τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, ενδέχεται να εκληφθεί ως στρατηγική νίκη της Τεχεράνης.

Σημαντικό είναι επίσης το οικονομικό διακύβευμα, καθώς περίπου το ήμισυ των εσόδων της ιρανικής κυβέρνησης προέρχεται από πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Ένας αποτελεσματικός αποκλεισμός θα μπορούσε να πλήξει καίρια τις εξαγωγές, που αποτελούν βασικό πυλώνα της οικονομίας της χώρας.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι παρόμοια στρατηγική έχει εφαρμοστεί στο παρελθόν, όπως στην περίπτωση της Βενεζουέλας. Όπως δήλωσε ο Μάθιου Κρένιγκ, πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου, υπάρχει προηγούμενο επιτυχούς εφαρμογής τέτοιων μέτρων.

Ο κίνδυνος αντιποίνων και οι επιπτώσεις στην ενέργεια

Παρά τα πιθανά οφέλη, παραμένει έντονος ο κίνδυνος αντιποίνων. Αμερικανικά πολεμικά πλοία που επιχειρούν κοντά στις ιρανικές ακτές ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπα με επιθέσεις πυραύλων ή drones, αυξάνοντας τον βαθμό επικινδυνότητας της κατάστασης.

Ήδη, η κρίση επηρεάζει τις διεθνείς αγορές ενέργειας, με τις τιμές πετρελαίου να κινούνται ανοδικά λόγω της αβεβαιότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ, γεγονός που καθιστά την περιοχή κρίσιμο κόμβο για την παγκόσμια οικονομία.