Ο νέος ευρωπαϊκός νόμος που προκαλεί έντονη ανησυχία στην Άγκυρα είναι το Industrial Accelerator Act (IAA) (Πράξη για τον Βιομηχανικό Επιταχυντή), ο οποίος εισάγει αυστηρούς κανόνες τοπικού περιεχομένου και την πολιτική «Made in Europe».
Η προτεινόμενη νομοθεσία στοχεύει στην προστασία της ευρωπαϊκής παραγωγής από τον διεθνή ανταγωνισμό (κυρίως από την Κίνα). Ωστόσο, στην παρούσα μορφή της, εξαιρεί χώρες εκτός ΕΕ, όπως η Τουρκία, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Μαρόκο , χώρες των οποίων η αυτοκινητοβιομηχανία είναι βαθιά ενσωματωμένη στην ευρωπαϊκή εφοδιαστική αλυσίδα, αναφέρει
Γιατί αποτελεί τεράστια απειλή για την Τουρκία;
Αν η Τουρκία μείνει εκτός του πλαισίου «Made in Europe», τα οχήματα και τα εξαρτήματα που κατασκευάζονται στο έδαφός της θα βρεθούν σε σημαντικά μειονεκτική θέση. Δεν θα δικαιούνται τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, τα βιομηχανικά κίνητρα και τα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ.
Η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί τον βασικότερο εξαγωγικό πυλώνα της Τουρκίας. Το εμπόριο αυτοκινήτων με την ΕΕ αγγίζει τα 62 δισεκατομμύρια δολάρια, αντιπροσωπεύοντας το 26% των συνολικών εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των δύο πλευρών.
Τηλεφωνική επικοινωνία-φωτιά Γεραπετρίτη-Αιγύπτιου ΥΠΕΞ για νέες θαλάσσιες ζώνες
Τα οχήματα που παράγονται σε τουρκικό έδαφος θα θεωρούνται πλέον «ξένα» στις δημόσιες συμβάσεις και τους διαγωνισμούς εντός της ΕΕ, στρέφοντας τους αγοραστές και τις εταιρείες σε εργοστάσια εντός των ευρωπαϊκών συνόρων.
Η κινητοποίηση Άγκυρας και αυτοκινητοβιομηχανιών
Η απειλή αυτή έχει σημάνει συναγερμό. Η Τουρκία διεξάγει έντονες διπλωματικές πιέσεις, με τον Τούρκο Υπουργό Εμπορίου, Ομέρ Μπολάτ, να ζητά από τις Βρυξέλλες να μην αποκλειστεί η χώρα, επικαλούμενος τη μεταξύ τους Τελωνειακή Ένωση.
Στο πλευρό της Τουρκίας βρίσκονται και μεγάλοι κατασκευαστές αυτοκινήτων με εργοστάσια στη χώρα, όπως η Toyota, η Ford και η Stellantis. Ειδικά η Toyota πιέζει έντονα την ΕΕ να αναγνωρίσει τα αυτοκίνητα που κατασκευάζονται στην Τουρκία ως ευρωπαϊκά, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας και διατάραξης της αγοράς.
Άνδρας των ΜΑΤ στην Ομόνοια πέταξε κρότου-λάμψης μέσα στο Μετρό και αποχαιρέτησε ειρωνικά τους πολίτες (βίντεο)
Αντιμετωπίζοντας αυτές τις προκλήσεις, η τουρκική κυβέρνηση έχει εντείνει τις προσπάθειές της μέσω του Υπουργείου Εμπορίου.
Ο Τούρκος υπουργός Ömer Bolat έχει πραγματοποιήσει εκτενείς συζητήσεις με Ευρωπαίους αξιωματούχους και εκπροσώπους του κλάδου, επιδιώκοντας την επίτευξη μιας προνομιακής ρύθμισης που να λαμβάνει υπόψη την ιστορική εταιρική σχέση μεταξύ των δύο πλευρών.
Αν και ο αποκλεισμός της Τουρκίας δεν θα σήμαινε την πλήρη διακοπή των εξαγωγών, θα αποτελούσε τροχοπέδη για την ανάπτυξη του κλάδου. Επιπλέον, θα επηρέαζε ταυτόχρονα και τους Ευρωπαίους κατασκευαστές που βασίζονται στις τουρκικές εφοδιαστικές αλυσίδες.
Η στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απέναντι στα αιτήματα της Τουρκίας για το Industrial Accelerator Act (IAA) κινείται ανάμεσα σε δύο διαφορετικές τάσεις: την αρχική, πιο καθησυχαστική πρόταση της Κομισιόν και τις πρόσφατες, πιο αυστηρές πιέσεις ισχυρών κρατών-μελών (Γαλλία-Γερμανία).
Η επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διαμορφώνεται ως εξής:
Στο αρχικό προσχέδιο του νόμου που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπάρχει πρόβλεψη που ευνοεί την Τουρκία. Εκπρόσωπος της Κομισιόν διευκρίνισε ότι η πρόταση επιτρέπει σε προϊόντα και εξαρτήματα από τρίτες χώρες που διατηρούν Τελωνειακή Ένωση ή Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου με την ΕΕ να αντιμετωπίζονται ως «ευρωπαϊκής προέλευσης» (Union origin).
Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η Τουρκία αποτελεί βασικό βιομηχανικό εταίρο και θέλει να διατηρήσει άθικτες τις ενσωματωμένες εφοδιαστικές αλυσίδες, αποφεύγοντας τη διατάραξη του διμερούς εμπορίου.
Παρά την αρχική αυτή πρόθεση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκαθαρίσει ότι η ένταξη της Τουρκίας στο καθεστώς «Made in EU» δεν θα γίνει αυτόματα ούτε λευκή επιταγή. Η Κομισιόν θέτει αυστηρές προϋποθέσεις:
Ρυθμιστική Ευθυγράμμιση: Η Τουρκία πρέπει να ευθυγραμμίσει πλήρως τη νομοθεσία της με τους πράσινους και κλιματικούς στόχους της ΕΕ. (Για τον λόγο αυτό, η Τουρκία θεσμοθέτησε πρόσφατα το δικό της Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών - ETS).
Αμοιβαιότητα: Η Άγκυρα θα πρέπει να προσφέρει αντίστοιχη πρόσβαση στις δικές της δημόσιες συμβάσεις για τις ευρωπαϊκές εταιρείες.
Δικαίωμα veto της Κομισιόν: Η Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα να περιορίζει ή να αφαιρεί αυτή την ισοδυναμία μέσω κατ' εξουσιοδότηση πράξεων, εάν κρίνει ότι θίγονται τα συμφέροντα της Ένωσης.
Το «Αγκάθι» του Γαλλογερμανικού Συμβιβασμού
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Τουρκία αυτή τη στιγμή δεν είναι η ίδια η Κομισιόν, αλλά οι πιέσεις των κρατών-μελών. Στα μέσα Οκτωβρίου 2026, Γαλλία και Γερμανία κατέληξαν σε έναν συμβιβασμό για την αυτοκινητοβιομηχανία, ο οποίος στενεύει τα όρια του «Made in Europe» μόνο στα κράτη-μέλη της ΕΕ και σε εταίρους που συμμετείχαν στην εσωτερική αγορά την 1η Ιανουαρίου 2020 (π.χ. Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία).
Με βάση αυτόν τον γαλλογερμανικό ορισμό, η Τουρκία μένει εκτός.
