Η 4η Φεβρουαρίου έχει καθιερωθεί διεθνώς ως η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, μια ημέρα αφύπνισης και κινητοποίησης απέναντι σε μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου παγκοσμίως. Το κεντρικό μήνυμα της επιστημονικής κοινότητας και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) είναι σαφές και αισιόδοξο: Ο καρκίνος δεν είναι πλέον ανίκητος, και το σημαντικότερο, σε μεγάλο βαθμό μπορεί να προληφθεί.
Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, εκτιμάται ότι περίπου το 40% των περιπτώσεων καρκίνου στην Ευρώπη θα μπορούσε να αποφευχθεί εάν οι πολίτες υιοθετούσαν υγιεινότερες συνήθειες και ακολουθούσαν τις συστάσεις των ειδικών. Ο «Ευρωπαϊκός Κώδικας κατά του Καρκίνου» αποτελεί τη «βίβλο» της πρόληψης, περιλαμβάνοντας 14 βασικούς κανόνες που θωρακίζουν τον οργανισμό.
Οι Παράγοντες του Τρόπου Ζωής
Η πρώτη γραμμή άμυνας αφορά τις καθημερινές επιλογές. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η ατομική ευθύνη παίζει καθοριστικό ρόλο στη μείωση του ρίσκου:
Διακοπή Καπνίσματος: Το κάπνισμα παραμένει η υπ' αριθμόν ένα αιτία πρόκλησης καρκίνου. Η οδηγία είναι απόλυτη: Μην καπνίζετε. Κάθε μορφή καπνού είναι επιβλαβής.
Περιβάλλον Χωρίς Καπνό: Απαίτηση για απαγόρευση του καπνίσματος στον χώρο εργασίας και διατήρηση του σπιτιού ελεύθερου από καπνό, για την προστασία από το παθητικό κάπνισμα.
Υγιές Σωματικό Βάρος: Η διατήρηση φυσιολογικού βάρους είναι κρίσιμη, καθώς η παχυσαρκία συνδέεται με πολλές μορφές της νόσου.
Σωματική Δραστηριότητα: Ένταξη της άσκησης στην καθημερινότητα και περιορισμός της καθιστικής ζωής.
Υγιεινή Διατροφή: Υιοθέτηση διατροφής πλούσιας σε σιτηρά ολικής αλέσεως, όσπρια, λαχανικά και φρούτα. Παράλληλα, συστήνεται ο περιορισμός των θερμιδικά επιβαρυμένων τροφίμων (πλούσιων σε ζάχαρη ή λιπαρά), η αποφυγή ζαχαρούχων ποτών και η μείωση της κατανάλωσης επεξεργασμένου κρέατος και κόκκινου κρέατος, καθώς και τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι.
Περιορισμός Αλκοόλ: Ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ μειώνει τον κίνδυνο. Για την πρόληψη του καρκίνου, η πλήρης αποχή θεωρείται η βέλτιστη επιλογή.
Περιβαλλοντικοί και Επαγγελματικοί Κίνδυνοι
Η έκθεση σε εξωγενείς παράγοντες αποτελεί τη δεύτερη μεγάλη κατηγορία κινδύνου που πρέπει να ελαχιστοποιηθεί:
Προστασία από τον Ήλιο: Αποφυγή της υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο, ιδιαίτερα για τα παιδιά. Χρήση αντηλιακής προστασίας και αποφυγή τεχνητού μαυρίσματος (solarium).
Καρκινογόνες Ουσίες στην Εργασία: Τήρηση των οδηγιών υγιεινής και ασφάλειας στον εργασιακό χώρο για την προστασία από γνωστές καρκινογόνες ουσίες.
Έλεγχος Ραδονίου: Έλεγχος για τυχόν υψηλά επίπεδα ραδονίου (φυσικό ραδιενεργό αέριο) στο σπίτι και λήψη μέτρων για τη μείωσή τους.
Γυναίκες, Εμβολιασμός και Έγκαιρη Διάγνωση
Ο Κώδικας περιλαμβάνει ειδικές συστάσεις για τον γυναικείο πληθυσμό και τονίζει τη σημασία των ιατρικών παρεμβάσεων:
Θηλασμός: Ο θηλασμός μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στη μητέρα. Η ορμονική υποκατάσταση (HRT) κατά την εμμηνόπαυση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ορισμένων μορφών καρκίνου και συστήνεται ο περιορισμός της.
Προγράμματα Εμβολιασμού: Συμμετοχή στα προγράμματα εμβολιασμού για:
Ηπατίτιδα Β (για νεογνά).
Ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων - HPV (για κορίτσια και αγόρια).
Προσυμπτωματικός Έλεγχος (Screening): Συμμετοχή στα οργανωμένα προγράμματα ελέγχου για:
Καρκίνο του παχέος εντέρου (άνδρες και γυναίκες).
Καρκίνο του μαστού (γυναίκες).
Καρκίνο του τραχήλου της μήτρας (γυναίκες).
Οι Νέες Προσθήκες στην Πρόληψη
Πέραν των παραδοσιακών 12 οδηγιών, η σύγχρονη ιατρική κοινότητα και οι ευρωπαϊκοί φορείς έχουν εντάξει δύο ακόμη κρίσιμες παραμέτρους, ανεβάζοντας τον αριθμό των μέτρων στα 14:
Προσυμπτωματικός Έλεγχος Καρκίνου Πνεύμονα: Ειδικά για καπνιστές και πρώην καπνιστές ηλικίας 50-75 ετών, συστήνεται πλέον η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης ακτινοβολίας.
Έλεγχος για Καρκίνο του Προστάτη: Εξέταση για τον καρκίνο του προστάτη στους άνδρες, βάσει ηλικίας και οικογενειακού ιστορικού, μέσω της εξέτασης PSA σε συνδυασμό με κλινική αξιολόγηση.
Η τήρηση αυτών των οδηγιών δεν αποτελεί απλώς μια ιατρική συμβουλή, αλλά μια στάση ζωής. Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση είναι τα ισχυρότερα όπλα που διαθέτει η ανθρωπότητα, μετατρέποντας τον καρκίνο από μια ανίατη ασθένεια σε μια διαχειρίσιμη ή και πλήρως ιάσιμη νόσο.
