Νωρίτερα από το συνηθισμένο εμφανίζεται φέτος η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης στην Ελλάδα, ενώ τα στοιχεία για τις νοσηλείες προκαλούν προβληματισμό. Οι νέες εισαγωγές αυξήθηκαν από 27 σε 52 μέσα σε μία εβδομάδα, την ώρα που οι επιστήμονες παρακολουθούν τη μετάλλαξη G155E του ιού της γρίπης Α(H1N1), η οποία έχει εντοπιστεί στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου επισημαίνει ότι οι επόμενες τρεις εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για την πορεία της εποχικής δραστηριότητας στη χώρα μας.

Ασυνήθιστη εικόνα παρουσιάζει η γρίπη στην Ελλάδα, καθώς οι τελευταίες καταγραφές δείχνουν σημαντικές διακυμάνσεις στη θετικότητα των δειγμάτων, αλλά και αύξηση των ασθενών που χρειάζονται νοσοκομειακή περίθαλψη.

Η φετινή δραστηριότητα εμφανίστηκε περίπου δύο εβδομάδες νωρίτερα από το συνηθισμένο. Παράλληλα, στις ΗΠΑ καταγράφεται πρόωρη αύξηση των περιστατικών, με τους ειδικούς να εξετάζουν κατά πόσο γενετικές αλλαγές του ιού επηρεάζουν τη συμπεριφορά του.

Βήμα ελπίδας κατά του καρκίνου – Εμβόλιο mRNA ελαττώνει κατά 42% τον κίνδυνο θανάτου ή υποτροπής

Το γεγονός ότι η γρίπη ξεκίνησε νωρίτερα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα ακολουθήσει εντονότερο κύμα. Η εξέλιξή της θα εξαρτηθεί από τη μετάδοση του ιού μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

«Οι επόμενες τρεις εβδομάδες θα είναι κρίσιμες»

Η καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, υπογραμμίζει ότι το επόμενο διάστημα θα προσφέρει σαφέστερη εικόνα για την πορεία της γρίπης.

«Οι επόμενες τρεις εβδομάδες θα είναι κρίσιμες», επισημαίνει, εξηγώντας ότι τότε θα φανεί εάν η πρώιμη δραστηριότητα θα υποχωρήσει ή εάν θα ακολουθήσει νέα αύξηση των περιστατικών.

Οι καιρικές συνθήκες και ο συγχρωτισμός σε σχολεία, χώρους εργασίας και άλλους κλειστούς χώρους αποτελούν παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη μετάδοση.

Η καθηγήτρια τονίζει, παράλληλα, ότι μια μεμονωμένη εβδομαδιαία καταγραφή δεν αρκεί για ασφαλείς προβλέψεις σχετικά με την εξέλιξη της περιόδου.

Από 27 σε 52 οι νέες εισαγωγές

Ένα από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν είναι η αύξηση των νοσοκομειακών εισαγωγών ασθενών με γρίπη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται για τις τελευταίες εβδομάδες επιτήρησης, οι νέες εισαγωγές αυξήθηκαν από 27 σε 52.

Την ίδια περίοδο, η θετικότητα των δειγμάτων στην κοινότητα παρουσίασε διαφορετική εικόνα.

Κατά την εβδομάδα 5–11 Οκτωβρίου, η θετικότητα ξεπέρασε το 10%, όριο που χρησιμοποιείται ως ένδειξη αυξημένης εποχικής κυκλοφορίας του ιού.

Την αμέσως επόμενη εβδομάδα, όμως, υποχώρησε.

Η απόκλιση μεταξύ των δύο δεικτών δείχνει γιατί οι επιστήμονες δεν βασίζονται αποκλειστικά στον αριθμό των θετικών δειγμάτων. Παρακολουθούν επίσης τις νοσηλείες, τα σοβαρά περιστατικά και την πίεση που δέχονται οι υγειονομικές υπηρεσίες.

Τι είναι η μετάλλαξη G155E που παρακολουθούν οι επιστήμονες

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η δραστηριότητα της γρίπης αυξάνεται νωρίτερα από το αναμενόμενο, οι επιστήμονες μελετούν τη γενετική αλλαγή G155E.

Η συγκεκριμένη μετάλλαξη αφορά την αιμοσυγκολλητίνη, μια πρωτεΐνη στην επιφάνεια του ιού που έχει σημαντικό ρόλο στην αναγνώρισή του από το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα.

Η G155E έχει παρατηρηθεί σε στελέχη της γρίπης Α(H1N1), του υποτύπου που συνδέθηκε με την πανδημία του 2009 και συνεχίζει έκτοτε να κυκλοφορεί ως εποχικός ιός.

Εργαστηριακές μελέτες δείχνουν ότι ορισμένα αντισώματα αναγνωρίζουν δυσκολότερα στελέχη που φέρουν τη συγκεκριμένη γενετική αλλαγή.

Αυτό δημιουργεί επιστημονικά ερωτήματα για τον βαθμό προστασίας από προηγούμενη έκθεση στον ιό.

Δεν έχει αποδειχθεί, ωστόσο, ότι η G155E προκαλεί βαρύτερη νόσηση ή ότι τα φετινά αντιγριπικά εμβόλια έχουν χάσει την αποτελεσματικότητά τους.

Γιατί υπάρχει προβληματισμός για τις νεότερες ηλικίες

Ένα ακόμη ζήτημα που εξετάζουν οι επιστήμονες αφορά την ανοσιακή εμπειρία των νεότερων ανθρώπων.

Ορισμένα νεότερα άτομα ενδέχεται να μην έχουν εκτεθεί στο παρελθόν σε στελέχη του H1N1 με παρόμοια γενετικά χαρακτηριστικά.

Αυτό σημαίνει ότι η ανοσιακή τους απόκριση απέναντι σε ορισμένες παραλλαγές θα μπορούσε να διαφέρει από εκείνη μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων.

Η παιδίατρος λοιμωξιολόγος Τζένιφερ Ντουσόν, από το νοσοκομείο Mount Sinai της Νέας Υόρκης, έχει επισημάνει τον προβληματισμό για ενδεχόμενη σοβαρότερη νόσηση σε ορισμένους νεότερους ασθενείς.

Πρόκειται, πάντως, για πιθανότητα που εξετάζεται επιστημονικά και όχι για επιβεβαιωμένη αύξηση της σοβαρότητας της γρίπης στις μικρές ηλικίες.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για την Ελλάδα

Ο ΕΟΔΥ παρακολουθεί την εποχική γρίπη μέσα από δίκτυα καταγραφής στην κοινότητα και στα νοσοκομεία, εξετάζοντας τόσο τη συχνότητα των λοιμώξεων όσο και τη σοβαρότητά τους.

Κατά την προηγούμενη περίοδο, 2025–2026, στην Ελλάδα είχε κυριαρχήσει η γρίπη τύπου Α, με επικρατέστερο τον υπότυπο Α(H3).

Τα διαθέσιμα στοιχεία από το Νότιο Ημισφαίριο για τη νέα περίοδο έδειξαν επίσης σημαντική κυκλοφορία του Α(H3), χωρίς να προκύπτουν ενδείξεις αυξημένης κλινικής βαρύτητας λόγω της γενετικής ομάδας Κ.

Η εικόνα αυτή δεν ταυτίζεται με τις νεότερες παρατηρήσεις για τη μετάλλαξη G155E του Α(H1N1) στις ΗΠΑ.

Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί εξετάζουν ξεχωριστά την κυκλοφορία των διαφορετικών υποτύπων και δεν θεωρούν δεδομένο ότι μια τάση στο εξωτερικό θα επαναληφθεί με τον ίδιο τρόπο στην Ελλάδα.

Το μήνυμα για τον αντιγριπικό εμβολιασμό

Η βασική σύσταση των ειδικών είναι να μη μετατεθεί ο αντιγριπικός εμβολιασμός για αργότερα μέσα στον χειμώνα.

Η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου επισημαίνει ότι δεν υπάρχει λόγος οι πολίτες, ιδιαίτερα όσοι ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου, να περιμένουν μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου.

Στις ομάδες που χρειάζονται ιδιαίτερη προστασία περιλαμβάνονται οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με χρόνια νοσήματα, οι έγκυες και όσοι αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών.

Σύμφωνα με τα συγκριτικά ευρωπαϊκά στοιχεία για την περίοδο 2024–2025, η εμβολιαστική κάλυψη των ηλικιωμένων στην ΕΕ και στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο ήταν περίπου 47%, έναντι διεθνούς στόχου τουλάχιστον 75%.

Παράλληλα με τον εμβολιασμό, σημασία έχουν η υγιεινή των χεριών, ο επαρκής αερισμός των κλειστών χώρων και η αποφυγή στενής επαφής με άλλους όταν εμφανίζονται συμπτώματα αναπνευστικής λοίμωξης.

Οι επόμενες εβδομαδιαίες εκθέσεις θα δείξουν αν η πρώιμη κυκλοφορία της γρίπης στην Ελλάδα αποτελεί παροδική αύξηση ή την αρχή ενός μεγαλύτερου εποχικού κύματος.