Η ξυλιτόλη χρησιμοποιείται ευρέως σε τσίχλες χωρίς ζάχαρη, καραμέλες και άλλα προϊόντα «χωρίς προσθήκη ζάχαρης». Αλλά νέα έρευνα εγείρει ερωτήματα σχετικά με την καρδιαγγειακή της ασφάλεια: τα άτομα με τα υψηλότερα επίπεδα ξυλιτόλης στο αίμα είχαν περισσότερες καρδιακές προσβολές, εγκεφαλικά επεισόδια και θανάτους από εκείνα με τα χαμηλότερα επίπεδα.
Ωστόσο, το εύρημα δεν αποδεικνύει ότι η κατανάλωση ξυλιτόλης προκάλεσε αυτά τα συμβάντα, διότι:
- Η έρευνα είναι παρατηρητική
- Τα αποτελέσματα θεωρούνται προς το παρόν προκαταρκτικά, επειδή δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί επισήμως σε περιοδικό επιστημονικής επιθεώρησης (θα παρουσιαστεί στο ετήσιο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καρδιολογίας, που θα γίνει στο Μόναχο 28-31 Αυγούστου)
- Μέτρησε την ξυλιτόλη στο αίμα, όχι την ποσότητα που κατανάλωσαν οι συμμετέχοντες
Τι διαπίστωσε η νέα μελέτη ξυλιτόλης;
Οι ερευνητές ανέλυσαν 17.710 άτομα από την έρευνα CLSA (Καναδική Διαχρονική Μελέτη για τη Γήρανση) και την μελέτη EPIC-Norfolk (Ευρωπαϊκή Προοπτική Έρευνα για τον Καρκίνο).
- Στη μελέτη CLSA, τα άτομα στο υψηλότερο 25% περιεκτικότητας ξυλιτόλης στο αίμα είχαν 57% υψηλότερο κίνδυνο σοβαρού ανεπιθύμητου καρδιαγγειακού συμβάντος στα επόμενα 6 χρόνια σε σχέση με εκείνα στο χαμηλότερο 25% (αφότου συνυπολογίστηκαν σχετικοί καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου).
- Στην μακροχρόνια (παρακολούθηση 30 ετών) μελέτη EPIC-Norfolk η ομάδα με την υψηλότερη ξυλιτόλη στο αίμα τιμή είχε 18% υψηλότερο κίνδυνο.
- Και στις δύο ομάδες, τα ποσοστά συμβάντων αυξήθηκαν γενικά καθώς αυξήθηκε η κυκλοφορούσα ξυλιτόλη στο αίμα.
Η υψηλή ξυλιτόλη στο αίμα σημαίνει ότι κάποιος κατανάλωσε πολλή ξυλιτόλη;
Όχι απαραίτητα. Η ξυλιτόλη είναι μια αλκοόλη σακχάρου (πολυόλη). Εμφανίζεται φυσικά σε μικρές ποσότητες στα τρόφιμα και παράγεται επίσης φυσικά από τον οργανισμό. Οι κατασκευαστές προσθέτουν πολύ μεγαλύτερες ποσότητες σε ορισμένα επεξεργασμένα τρόφιμα με την σήμανση «χωρίς προσθήκη ζάχαρης».
Η μελέτη δεν μπόρεσε να ποσοτικοποιήσει την ημερήσια διαιτητική πρόσληψη, επομένως τα υψηλά επίπεδα στο αίμα δεν μπορούν να μεταφραστούν άμεσα σε... αριθμό κομματιών τσίχλας ή σε γραμμάρια που καταναλώνονται.
Η ξυλιτόλη είναι επίσης τεχνικά διαφορετική από τα γλυκαντικά υψηλής έντασης, όπως η ασπαρτάμη και η σουκραλόζη. Ο FDA την ταξινομεί ως αλκοόλη σακχάρου και θρεπτικό γλυκαντικό.
Γιατί ανησυχούν οι ερευνητές για τους θρόμβους αίματος;
Τα ευρήματα βασίζονται σε μια μελέτη του 2024, που συνέδεσε την υψηλότερη κυκλοφορία ξυλιτόλης με μεγαλύτερο τριετή κίνδυνο καρδιακής προσβολής, εγκεφαλικού επεισοδίου ή θανάτου σε περισσότερα από 3.000 άτομα, τα οποία υποβλήθηκαν σε καρδιακή αξιολόγηση.
Η μελέτη εκείνη υπέδειξε επίσης έναν μηχανισμό: η ξυλιτόλη έκανε τα ανθρώπινα αιμοπετάλια πιο αντιδραστικά σε εργαστηριακά πειράματα και αύξησε τη θρόμβωση σε ζωικά μοντέλα. Σε 10 υγιείς εθελοντές, ένα ποτό με ξυλιτόλη αύξησε απότομα την ξυλιτόλη στο αίμα καθώς και αρκετές μετρήσεις της ανταπόκρισης των αιμοπεταλίων.
Η νέα έρευνα του 2026 επιβεβαιώνει και επεκτείνει το προηγούμενο έυρημα, βρίσκοντας μια παρόμοια συσχέτιση σε μεγαλύτερους πληθυσμούς και για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους. Αυτό που παραμένει αβέβαιο είναι:
- εάν η καθαυτή διαιτητική ξυλιτόλη προκαλεί τα καρδιαγγειακά επεισόδια
- σε ποια δόση θα είχε σημασία και
- πόση ενδογενής (φυσικά παραγόμενη από τον οργανισμό) ξυλιτόλη συμβάλλει σε αυτήν τη συσχέτιση
Πρέπει να σταματήσετε να καταναλώνετε προϊόντα με ξυλιτόλη;
Όχι. Τα στοιχεία δεν είναι αρκετά ισχυρά για να χαρακτηρίσουν κάθε ποσότητα μη ασφαλή ή να πουν σε όλους να αποβάλουν την ξυλιτόλη από τη διατροφή τους.
Οι ειδικοί κάνουν μια σημαντική διάκριση μεταξύ της συμπυκνωμένης ξυλιτόλης στα τρόφιμα και των προϊόντων στοματικής φροντίδας. Οι ερευνητές δεν συμβούλευσαν τους ανθρώπους να απορρίπτουν την οδοντόκρεμα ξυλιτόλης, η οποία δεν προορίζεται για κατάποση.
Για άτομα που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες από τρόφιμα “χωρίς ζάχαρη” ή χρησιμοποιούν ξυλιτόλη χύμα ως υποκατάστατο ζάχαρης, συνιστάται προσοχή, ειδικά αν έχουν υπάρχοντα καρδιαγγειακό κίνδυνο. Η επιλογή κυρίως ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων αντί εκείνων με υποκατάστατα ζάχαρης είναι μια λογική προσέγγιση.
