Η Ελλάδα παραμένει τελευταία στην μέση παραγωγικότηταανά εργαζόμενο μεταξύ των πέντε χωρών που εξετάζει μελέτη του InSocial. Η έλλειψη επενδύσεων, η πελατειακή κατανομή των πόρων και οι αδυναμίες σε υποδομές και τεχνικό προσωπικό αναδείχθηκαν ως βασικά εμπόδια για την παραγωγική αναβάθμιση.

Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να εμφανίζει σημαντική υστέρηση στην παραγωγικότητα, παρά τη σταδιακή βελτίωση από το 2020. Αυτό καταγράφει η μελέτη του επιστημονικού συνεργάτη του InSocial, Γιώργου Μεσσήνιου, με τίτλο «Παραγωγικότητα εργασίας 2019-2025 στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες», η οποία παρουσιάστηκε στην εκδήλωση του Ινστιτούτου στην ΕΣΗΕΑ, στις 19 Οκτωβρίου.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με θέμα «Παραγωγικότητα της εργασίας: Η διεθνής σύγκριση και η ελληνική πρόκληση». 

Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Παναγιώτης Λιαργκόβας, καθηγητής Οικονομικών Επιστημών και πρώην πρόεδρος του ΚΕΠΕ, ο Ηλίας Κικίλιας, οικονομολόγος και διευθυντής Ερευνών του ΕΚΚΕ και ο Γιώργος Χριστόπουλος, γενικός διευθυντής του ΣΕΒ. Τον συντονισμό είχε η δημοσιογράφος Ειρήνη Χρυσολωρά.

Ένα από τα βασικά ευρήματα της μελέτης αφορά τη σχέση παραγωγικότητας και επενδύσεων: ο συντελεστής συσχέτισης με τον δείκτη έντασης επενδύσεων I/C φτάνει το 0,95 (Παράρτημα, Διάγραμμα 1), υποδεικνύοντας πολύ ισχυρή θετική και στατιστικά σημαντική συσχέτιση, χωρίς αυτό να αποδεικνύει από μόνο του αιτιώδη σχέση.

Η εικόνα διαφέρει ανά κλάδο. Ο τουρισμός αντιστοιχούσε το 2024 στο 7,3% της προστιθέμενης αξίας και στο 14,4% της απασχόλησης, αλλά η παραγωγικότητά του παραμένει κάτω από τον εθνικό μέσο όρο. 

Επίσης, η παραγωγικότητα του ελληνικού τουρισμού υστερεί σε σχέση με την Πορτογαλία, μια χώρα με την οποία μοιάζουμε πολύ στον συγκεκριμένο κλάδο. 

Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2024 ο τουρισμός στην Πορτογαλία αντιστοιχούσε στο 8,1% της προστιθέμενης αξίας — ποσοστό κατά 0,8% υψηλότερο από το αντίστοιχο της Ελλάδας. Αντίθετα, η μεταποίηση εμφανίζει υψηλότερη παραγωγικότητα από τον μέσο όρο της οικονομίας (Παράρτημα, Διαγράμματα 2 & 3), αλλά το μερίδιό της στην προστιθέμενη αξία και την απασχόληση παραμένει το χαμηλότερο μεταξύ των χωρών σύγκρισης (Παράρτημα, Πίνακες 1 & 2)

Χριστοδουλάκης: Αλλαγή παραγωγικού μοντέλου

Ο επικεφαλής του InSocial, καθηγητής Νίκος Χριστοδουλάκης, τόνισε την ανάγκη μετατόπισης της οικονομικής δραστηριότητας προς τη μεταποίηση και τη βιομηχανία. Συνέδεσε τη μεγάλη υποχώρηση της παραγωγικότητας μετά το 2008 με την καταβύθιση των επενδύσεων και υπογράμμισε ότι απαιτείται μαζική επανεπένδυση. Άσκησε επίσης κριτική στη διαχείριση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, εκτιμώντας ότι, εάν είχαν αξιοποιηθεί σωστά, θα μπορούσαν να είχαν καλύψει το 50% του επενδυτικού κενού.
 

Λιαργκόβας: Η παραγωγικότητα πρέπει να αυξάνει και τους μισθούς

«Η παραγωγικότητα είναι το μεγάλο στοίχημα της Ελλάδας», σημείωσε ο Παναγιώτης Λιαργκόβας. Όπως ανέφερε, η υστέρηση δεν σημαίνει ότι οι Έλληνες δεν εργάζονται, αλλά συνδέεται με το επενδυτικό έλλειμμα, το μικρό μέγεθος των επιχειρήσεων, την περιορισμένη σύνδεση έρευνας και παραγωγής και την ποιότητα των θεσμών.

Επισήμανε, παράλληλα, ότι η αύξηση της παραγωγικότητας πρέπει να έχει ορατό αντίκτυπο στους μισθούς, ώστε τα οφέλη να φτάνουν και στους εργαζομένους.
 

Κικίλιας: Πελατειακή κατανομή των πόρων

Ο οικονομολόγος Ηλίας Κικίλιας χαρακτήρισε λανθασμένο το αφήγημα ότι «η Ελλάδα δεν παράγει τίποτα», υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα βρίσκεται στον τρόπο κατανομής των πόρων. Καθοριστικό ρόλο, όπως ανέφερε, παίζει το ποιος έχει πρόσβαση στην εξουσία και στις δημόσιες συμβάσεις, περιγράφοντας ένα σύστημα πελατειακής και γραφειοκρατικής λογικής. 

Προειδοποίησε ότι, χωρίς αλλαγές, τα ίδια προβλήματα θα αναπαράγονται ακόμη και στους νέους κλάδους της οικονομίας.
 

Χριστόπουλος: Εμπόδια για τη βιομηχανία

Ο γενικός διευθυντής του ΣΕΒ, Γιώργος Χριστόπουλος, ανέφερε ότι η ελληνική βιομηχανία βρίσκεται πιο κοντά στα ευρωπαϊκά επίπεδα παραγωγικότητας, αλλά ανταγωνίζεται χωρίς αντίστοιχες υποδομές. Επισήμανε τις ελλείψεις στα τρένα, το υψηλό ενεργειακό κόστος, τις δυσκολίες αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και τις χρονοβόρες διαδικασίες για νέες επενδύσεις. 

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην τεράστια έλλειψη τεχνικού προσωπικού, η οποία, όπως σημείωσε, επιδεινώθηκε μετά το κλείσιμο των ΤΕΙ. Οι παρεμβάσεις των ομιλητών ανέδειξαν την ανάγκη για περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις, ισχυρότερη βιομηχανική βάση και αποτελεσματικότερη κατανομή των πόρων.

Η βελτίωση των υποδομών, η σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή και η κάλυψη των ελλείψεων σε τεχνικό προσωπικό αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την παραγωγική αναβάθμιση της χώρας. 

Το ζητούμενο είναι η αύξηση της παραγωγικότητας να μεταφραστεί σε ισχυρότερες επιχειρήσεις και υψηλότερους μισθούς.