Αν κάποιος σας έλεγε ότι το πιο σύγχρονο μαχητικό αεροσκάφος στον κόσμο είναι πιο αργό από ένα αεροσκάφος που σχεδιάστηκε πριν από περισσότερα από 60 χρόνια, πιθανότατα θα πιστεύατε ότι κάτι δεν πάει καλά. Κι όμως, αυτή είναι η πραγματικότητα. Τα ελληνικά F-35 που θα παραλάβει η Πολεμική Αεροπορία έχουν μικρότερη μέγιστη ταχύτητα από τα γερασμένα αλλά θρυλικά F-4E Phantom II.
Πώς γίνεται όμως αυτό; Δεν θα έπρεπε κάθε νέα γενιά μαχητικών να είναι καλύτερη σε όλους τους τομείς; Μήπως το F-35 είναι τελικά υπερεκτιμημένο; Ή μήπως η μέγιστη ταχύτητα δεν είναι πλέον το σημαντικότερο χαρακτηριστικό σε έναν σύγχρονο εναέριο πόλεμο; Στο σημερινό βίντεο θα αναλύσουμε γιατί ένα αεροσκάφος πέμπτης γενιάς μπορεί να είναι πιο αργό από έναν σχεδιασμό της δεκαετίας του 1960 και γιατί αυτή η διαφορά όχι μόνο δεν αποτελεί μειονέκτημα, αλλά σε πολλές περιπτώσεις είναι αποτέλεσμα συνειδητών σχεδιαστικών επιλογών.
Πριν μπούμε όμως στο ζουμί της υπόθεσης, αν σας αρέσουν τέτοιου είδους εξοπλιστικά βίντεο, κάντε μια εγγραφή στο κανάλι και πατήστε το καμπανάκι για να μη χάνετε κανένα.
Η νέα αναβαθμισμένη έκδοση του F-35 προκαλεί διεθνές σοκ
Οι Αριθμοί Λένε την Αλήθεια
Ας ξεκινήσουμε από τα αντικειμενικά δεδομένα. Το F-35A, η έκδοση που θα αποκτήσει η Ελλάδα, έχει επίσημη μέγιστη ταχύτητα περίπου Mach 1,6. Σε πραγματικές μονάδες αυτό μεταφράζεται περίπου σε 1.930 χιλιόμετρα την ώρα σε μεγάλο ύψος, αν και η ακριβής ταχύτητα διαφέρει ανάλογα με το υψόμετρο και τις ατμοσφαιρικές συνθήκες.
Από την άλλη πλευρά, το F-4E Phantom II μπορούσε να φτάσει περίπου τα Mach 2,23, δηλαδή περίπου 2.370 χιλιόμετρα την ώρα. Η διαφορά είναι εντυπωσιακή. Το Phantom είναι σχεδόν 20% ταχύτερο σε τελική ταχύτητα από το F-35.
Το ίδιο συμβαίνει και με αρκετά ακόμη παλαιότερα μαχητικά. Το F-15 Eagle ξεπερνά τα Mach 2,5. Το MiG-31 φτάνει σχεδόν τα Mach 2,83. Το Eurofighter Typhoon μπορεί να κινηθεί γύρω στα Mach 2. Το Rafale αγγίζει περίπου τα Mach 1,8. Δηλαδή σχεδόν όλα τα μαχητικά τέταρτης γενιάς είναι ταχύτερα από το F-35.
Εδώ γεννιέται το προφανές ερώτημα. Αν η τεχνολογία προχώρησε τόσο πολύ, γιατί η ταχύτητα μειώθηκε αντί να αυξηθεί;
Η απάντηση βρίσκεται στη φιλοσοφία σχεδίασης. Τη δεκαετία του 1960 και του 1970, οι αεροπορικές δυνάμεις θεωρούσαν ότι η πολύ υψηλή ταχύτητα ήταν κρίσιμο πλεονέκτημα. Τα μαχητικά σχεδιάζονταν ώστε να αναχαιτίζουν βομβαρδιστικά, να πραγματοποιούν γρήγορες εισόδους και εξόδους από εχθρικό εναέριο χώρο και να αποκτούν ενεργειακό πλεονέκτημα σε αερομαχίες.
Το Phantom είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της φιλοσοφίας. Διαθέτει δύο κινητήρες General Electric J79, συνολικής ώσης περίπου 35.000 λιβρών με μετάκαυση, λεπτή σχετικά άτρακτο για τα δεδομένα της εποχής και αεροδυναμική που ευνοεί τις πολύ υψηλές ταχύτητες. Δεν σχεδιάστηκε όμως με γνώμονα τη χαμηλή παρατηρησιμότητα.
Το F-35, αντίθετα, γεννήθηκε σε μια εντελώς διαφορετική εποχή. Οι σχεδιαστές του δεν έβαλαν ως πρώτη προτεραιότητα τη μέγιστη ταχύτητα. Έβαλαν κάτι άλλο πολύ πιο σημαντικό για τις σύγχρονες επιχειρήσεις: να μπορεί να πλησιάζει τον αντίπαλο χωρίς να γίνεται αντιληπτό από τα εχθρικά ραντάρ.
Από εκεί και πέρα, κάθε σχεδιαστική επιλογή υπηρετεί αυτόν τον στόχο.
Αναβάθμιση Μεταγωγικών C-27J: Πότε θα υλοποιηθεί και τι θα περιλαμβάνει
Το Κόστος του Stealth
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του F-35 είναι φυσικά η τεχνολογία stealth. Η διατομή ραντάρ του είναι εξαιρετικά μικρή σε σύγκριση με παλαιότερα μαχητικά. Αν και οι ακριβείς αριθμοί παραμένουν απόρρητοι, είναι γνωστό ότι το ίχνος του στο ραντάρ είναι πολλαπλάσια μικρότερο από αυτό ενός Phantom ή ακόμη και ενός F-16.
Για να επιτευχθεί αυτό, όμως, χρειάστηκαν πολλές θυσίες.
Η άτρακτος έχει συγκεκριμένες γωνίες ώστε να διαχέει την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μακριά από τον πομπό του εχθρικού ραντάρ. Όλα τα όπλα μεταφέρονται εσωτερικά στις αποθήκες οπλισμού, ώστε να μην αυξάνεται το ίχνος ραντάρ. Οι εισαγωγές αέρα έχουν ειδικό σχεδιασμό για να αποκρύπτουν τα πτερύγια του κινητήρα. Τα υλικά της εξωτερικής επιφάνειας απορροφούν μέρος της ακτινοβολίας.
Όλες αυτές οι λύσεις αυξάνουν το βάρος και δημιουργούν αεροδυναμικούς περιορισμούς. Επιπλέον, το F-35 χρησιμοποιεί έναν μόνο κινητήρα Pratt & Whitney F135, ο οποίος αποδίδει περίπου 43.000 λίβρες ώσης με μετάκαυση. Πρόκειται για τον ισχυρότερο κινητήρα που έχει τοποθετηθεί ποτέ σε μονοκινητήριο μαχητικό.
Παρότι η ώση του είναι τεράστια, το συνολικό βάρος του αεροσκάφους είναι επίσης πολύ μεγάλο. Το μέγιστο βάρος απογείωσης ξεπερνά τους 31 τόνους, ενώ ακόμη και σε επιχειρησιακή διαμόρφωση το αεροσκάφος είναι αισθητά βαρύτερο από ένα F-16.
Υπάρχει όμως και ένας ακόμη παράγοντας που συχνά παραβλέπεται. Το F-35 δεν είναι σχεδιασμένο να πετά για μεγάλα χρονικά διαστήματα με υπερηχητική ταχύτητα.
Σε παρατεταμένη πτήση με μετάκαυση και υψηλό Mach, η θερμοκρασία στην εξωτερική επιφάνεια αυξάνεται σημαντικά. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τις ειδικές επιστρώσεις stealth, οι οποίες απαιτούν συγκεκριμένες θερμοκρασίες λειτουργίας. Για τον λόγο αυτό υπάρχουν επιχειρησιακοί περιορισμοί σχετικά με τη διάρκεια πτήσης σε πολύ υψηλές υπερηχητικές ταχύτητες.
Με απλά λόγια, ακόμη κι αν ο κινητήρας μπορούσε να πιέσει περισσότερο το αεροσκάφος, οι σχεδιαστές δεν ήθελαν να θυσιάσουν το βασικό πλεονέκτημά του, δηλαδή τη χαμηλή παρατηρησιμότητα.
Επιπλέον, στον σύγχρονο πόλεμο η επιβίωση δεν εξαρτάται από το ποιος θα τρέξει γρηγορότερα. Εξαρτάται από το ποιος θα εντοπίσει πρώτος τον αντίπαλο, ποιος θα ανταλλάξει δεδομένα με τις υπόλοιπες μονάδες και ποιος θα εκτοξεύσει πρώτος τους πυραύλους του.
Το F-35 διαθέτει ένα από τα πιο προηγμένα συστήματα fusion αισθητήρων στον κόσμο. Το ραντάρ AESA, το σύστημα ηλεκτροοπτικών αισθητήρων EOTS, το Distributed Aperture System με τις έξι υπέρυθρες κάμερες και τα προηγμένα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου συγκεντρώνουν πληροφορίες από κάθε κατεύθυνση και τις παρουσιάζουν στον πιλότο ως μία ενιαία εικόνα.
Στην πράξη, ο πιλότος δεν χρειάζεται να ψάχνει συνεχώς τις ενδείξεις διαφόρων οργάνων. Το αεροσκάφος επεξεργάζεται μόνο του τις πληροφορίες και του εμφανίζει τις πιο σημαντικές απειλές και στόχους.
Η Ταχύτητα δεν Κερδίζει Πολέμους
Πριν από πενήντα χρόνια, δύο μαχητικά μπορούσαν να βρεθούν σε μικρή απόσταση και να εμπλακούν σε κλειστή αερομαχία. Εκεί η ταχύτητα, η επιτάχυνση και η διατήρηση ενέργειας είχαν τεράστια σημασία.
Σήμερα η εικόνα είναι τελείως διαφορετική.
Οι πύραυλοι αέρος-αέρος μεγάλης εμβέλειας μπορούν να πλήξουν στόχους δεκάδες ή ακόμη και πάνω από εκατό χιλιόμετρα μακριά. Οι αισθητήρες είναι πολύ πιο εξελιγμένοι και τα αεροσκάφη λειτουργούν ως μέρος ενός δικτύου μαζί με AWACS, επίγεια ραντάρ, πολεμικά πλοία και άλλα μαχητικά.
Σε αυτό το περιβάλλον, το να φτάσεις πρώτος στα Mach 2 δεν σου προσφέρει απαραίτητα πλεονέκτημα. Αντίθετα, αν ο αντίπαλος σε έχει ήδη εντοπίσει από μεγάλη απόσταση, η υψηλή ταχύτητα δεν αρκεί για να αλλάξει την κατάσταση.
Το F-35 σχεδιάστηκε ώστε να μειώνει δραματικά την πιθανότητα να εντοπιστεί εξαρχής. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να πλησιάσει αρκετά ώστε να χρησιμοποιήσει τους πυραύλους του πριν ο αντίπαλος αντιληφθεί καν την παρουσία του.
Για την Ελλάδα, αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Στο ιδιαίτερα πυκνό και πολύπλοκο περιβάλλον του Αιγαίου, όπου υπάρχουν δεκάδες νησιά, αντιαεροπορικά συστήματα, πολεμικά πλοία και συνεχής επιτήρηση, η δυνατότητα ενός αεροσκάφους να επιχειρεί με μειωμένο ίχνος είναι ίσως σημαντικότερη από την απόλυτη τελική ταχύτητα.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι τα παλαιότερα μαχητικά δεν έχουν ακόμη σημαντικό ρόλο. Το F-15 παραμένει κορυφαίο σε μεταφορά μεγάλου φορτίου όπλων και επιδόσεις. Το Rafale διαθέτει εξαιρετικές κινηματικές δυνατότητες και προηγμένα ηλεκτρονικά. Το F-16 Viper της Πολεμικής Αεροπορίας αποτελεί μία από τις πιο σύγχρονες εκδόσεις του τύπου διεθνώς.
Το F-35 όμως δεν έρχεται να αντικαταστήσει αυτά τα αεροσκάφη στις ίδιες αποστολές. Έρχεται να προσθέσει δυνατότητες που μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν. Να λειτουργεί ως αισθητήρας για ολόκληρη τη δύναμη, να συλλέγει πληροφορίες, να εντοπίζει στόχους χωρίς να αποκαλύπτεται εύκολα και να ανοίγει τον δρόμο για τα υπόλοιπα μαχητικά.
Έτσι λοιπόν, όταν κάποιος σας πει ότι το F-35 είναι πιο αργό από ένα Phantom, θα μπορείτε να του απαντήσετε ότι έχει δίκιο ως προς τους αριθμούς, αλλά χάνει τη μεγάλη εικόνα. Η σύγκριση μόνο της μέγιστης ταχύτητας είναι σαν να συγκρίνουμε ένα σύγχρονο smartphone με ένα παλιό κινητό αποκλειστικά με βάση τη διάρκεια της μπαταρίας. Μπορεί ένας επιμέρους αριθμός να είναι μικρότερος, όμως οι συνολικές δυνατότητες βρίσκονται σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο.
Η εξέλιξη της αεροπορικής τεχνολογίας δεν ακολούθησε τον δρόμο της συνεχούς αύξησης της ταχύτητας. Αντίθετα, μετατόπισε το βάρος στην επιβίωση, στη δικτυοκεντρική μάχη, στην ανταλλαγή δεδομένων και στην ικανότητα να βλέπεις πρώτος χωρίς να σε βλέπουν. Αυτό ακριβώς αντιπροσωπεύει το F-35 και γι' αυτό θεωρείται σήμερα ένα από τα σημαντικότερα μαχητικά αεροσκάφη της πέμπτης γενιάς.
