Η Ανατολική Μεσόγειος αλλάζει με ταχύτητα και μαζί της αλλάζει και το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό. Την ώρα που η Τουρκία επενδύει μαζικά σε νέα πλοία, drones και πυραυλικά συστήματα, η Αθήνα φαίνεται πως απαντά με μια κίνηση που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες στο Αιγαίο και όχι μόνο. Η πιθανή απόκτηση τεσσάρων ιταλικών φρεγατών FREMM κλάσης Bergamini έρχεται να ενισχύσει δραστικά τον ελληνικό στόλο, δίνοντας στο Πολεμικό Ναυτικό δυνατότητες που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν σχεδόν άπιαστες.
Μιλάμε για πλοία σύγχρονα, μεγάλα, με ισχυρό οπλισμό και προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα, τα οποία ήδη υπηρετούν στο ιταλικό ναυτικό. Και το σημαντικότερο; Δεν πρόκειται για σχέδια στο χαρτί ή για πλοία που θα περιμένουμε δέκα χρόνια να ναυπηγηθούν. Πρόκειται για έτοιμες μονάδες που μπορούν σχετικά γρήγορα να περάσουν στο ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό και να καλύψουν κρίσιμα επιχειρησιακά κενά.
Πόσο ισχυρά είναι όμως αυτά τα πλοία και πότε θα τα παραλάβουμε;
Το Πλαίσιο Συμφωνίας
Η συμφωνία φαίνεται πως βασίζεται στο μοντέλο “2+2”. Δηλαδή η Ελλάδα θα αποκτήσει αρχικά δύο φρεγάτες FREMM από την Ιταλία, με δικαίωμα προαίρεσης για άλλες δύο στη συνέχεια. Πρόκειται για μεταχειρισμένα πλοία περίπου δεκαετίας, τα οποία όμως θεωρούνται εξαιρετικά σύγχρονα και επιχειρησιακά πλήρως αξιόμαχα.
Dailymail: Το αμερικανικό Πεντάγωνο παραδέχεται την ύπαρξη όπλου ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας
Οι συγκεκριμένες φρεγάτες ανήκουν στην κλάση Bergamini, που αποτελεί την ιταλική έκδοση των ευρωπαϊκών FREMM. Τα πλοία αυτά υπηρετούν ήδη στο ιταλικό ναυτικό και έχουν σχεδιαστεί για πολλαπλούς ρόλους. Από αντιαεροπορική άμυνα και ανθυποβρυχιακό πόλεμο μέχρι αποστολές συνοδείας στόλου και επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η Ελλάδα δεν ψάχνει απλά “αριθμούς”. Δεν θέλει απλά περισσότερα πλοία. Θέλει πλοία που να μπορούν να σταθούν απέναντι στις σύγχρονες απειλές της περιοχής. Και εδώ ακριβώς έρχονται οι FREMM. Γιατί το Πολεμικό Ναυτικό σήμερα έχει ανάγκη από μονάδες με ισχυρά ραντάρ, μεγάλες δυνατότητες αεράμυνας και εξελιγμένα ανθυποβρυχιακά συστήματα.
Η συμφωνία φαίνεται επίσης να συνδέεται και με τη γενικότερη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και Ιταλίας στον αμυντικό τομέα. Υπάρχουν πληροφορίες ότι μέρος των εργασιών συντήρησης και αναβάθμισης θα πραγματοποιηθεί σε ελληνικά ναυπηγεία, κάτι που θα μπορούσε να δώσει σημαντική ανάσα και στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
Πυρά του αρχηγού στρατού της Ουγκάντας κατά της Τουρκίας: «Αυτοκρατορία του διαβόλου»
Το βασικό όμως είναι άλλο. Οι FREMM έρχονται σε μια περίοδο που το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό μετασχηματίζεται συνολικά. Με τις γαλλικές Belharra, τον εκσυγχρονισμό των MEKO και πιθανές νέες αγορές στο μέλλον, η Ελλάδα προσπαθεί να δημιουργήσει έναν στόλο πιο σύγχρονο, πιο δικτυοκεντρικό και πολύ πιο επιθετικό επιχειρησιακά.
Πόσο Ισχυρές Είναι
Οι φρεγάτες FREMM κλάσης Bergamini θεωρούνται από πολλούς ως από τις καλύτερες ευρωπαϊκές φρεγάτες πολλαπλού ρόλου. Και όχι άδικα. Μιλάμε για πλοία με μήκος περίπου 144 μέτρα και εκτόπισμα που ξεπερνά τους 6.500 τόνους. Είναι δηλαδή αρκετά μεγαλύτερες από πολλές φρεγάτες που υπηρετούν σήμερα στο ελληνικό ναυτικό.
Η ταχύτητά τους ξεπερνά τους 27 κόμβους, ενώ διαθέτουν μεγάλη αυτονομία και μπορούν να επιχειρούν για μεγάλες χρονικές περιόδους μακριά από βάσεις υποστήριξης. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου οι αποστάσεις είναι μεγάλες και η συνεχής παρουσία απαραίτητη.
Το πιο σημαντικό όμως είναι ο εξοπλισμός τους. Οι FREMM διαθέτουν σύγχρονα ραντάρ και προηγμένα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, επιτρέποντας στο πλοίο να εντοπίζει απειλές σε μεγάλες αποστάσεις και να αντιδρά άμεσα.
Στον αντιαεροπορικό τομέα, οι φρεγάτες μπορούν να φέρουν κατευθυνόμενους πυραύλους επιφανείας-αέρος, δίνοντας δυνατότητα προστασίας όχι μόνο του ίδιου του πλοίου αλλά και ολόκληρης ναυτικής δύναμης γύρω του. Αυτό είναι κρίσιμο σε μια εποχή όπου drones, αντιπλοϊκοί πύραυλοι και αεροσκάφη αποτελούν τεράστια απειλή.
Παράλληλα, οι FREMM είναι εξαιρετικά ισχυρές στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο. Και αυτό ίσως είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημά τους. Υπάρχουν πληροφορίες ότι τα ελληνικά πλοία θα εξοπλιστούν με το προηγμένο σόναρ CAPTAS-4, ένα από τα καλύτερα συστήματα ανίχνευσης υποβρυχίων παγκοσμίως. Το συγκεκριμένο σύστημα μπορεί να εντοπίζει εχθρικά υποβρύχια σε μεγάλες αποστάσεις, ακόμη και σε δύσκολες συνθήκες.
Εκτός από το σόναρ, οι φρεγάτες διαθέτουν και ελικόπτερο ανθυποβρυχιακού πολέμου, κάτι που πολλαπλασιάζει δραστικά τις δυνατότητές τους. Το ελικόπτερο μπορεί να επιχειρεί πολύ μακριά από το πλοίο, να εντοπίζει υποβρύχια και να μεταφέρει τορπίλες.
Η πυρηνική τριάδα της Γαλλίας και ο ρόλος της Ελλάδας
Στον επιθετικό τομέα, οι FREMM μπορούν να φέρουν αντιπλοϊκούς πυραύλους αλλά και πυραύλους cruise στο μέλλον, σύμφωνα με διάφορα σενάρια που ακούγονται. Αν κάτι τέτοιο τελικά συμβεί, τότε το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό θα αποκτήσει για πρώτη φορά δυνατότητες στρατηγικών πληγμάτων μεγάλης εμβέλειας από μονάδες επιφανείας.
Αυτό αλλάζει εντελώς το επίπεδο αποτροπής. Γιατί πλέον δεν θα μιλάμε μόνο για άμυνα στο Αιγαίο, αλλά για δυνατότητα προβολής ισχύος σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.
Και υπάρχει ακόμη ένα σημαντικό στοιχείο. Οι FREMM θεωρούνται εξαιρετικά αθόρυβα πλοία. Αυτό σημαίνει ότι είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν από εχθρικά υποβρύχια και αισθητήρες. Σε ένα περιβάλλον όπως το Αιγαίο, όπου οι αποστάσεις είναι μικρές και η επιβίωση ενός πλοίου εξαρτάται πολλές φορές από το ποιος θα εντοπίσει πρώτος τον αντίπαλο, αυτό είναι τεράστιο πλεονέκτημα.
Σε σύγκριση με τις γαλλικές FDI Belharra, οι ιταλικές FREMM είναι μεγαλύτερες σε μέγεθος και διαθέτουν εξαιρετικές δυνατότητες ανθυποβρυχιακού πολέμου και επιχειρήσεων ανοιχτής θαλάσσης, ενώ οι Belharra θεωρούνται πιο προηγμένες στον τομέα της αεράμυνας και των ηλεκτρονικών συστημάτων. Ο συνδυασμός όμως και των δύο κλάσεων θα δημιουργήσει έναν από τους ισχυρότερους στόλους στην περιοχή.
Πότε θα τις Παραλάβουμε
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που υπάρχουν μέχρι στιγμής, η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να ολοκληρώσει τη συμφωνία μέσα στο 2026. Η παρουσίαση του σχεδίου στην Επιτροπή Εξοπλιστικών της Βουλής δείχνει ότι το πρόγραμμα βρίσκεται ήδη σε αρκετά προχωρημένο στάδιο.
Οι πρώτες δύο φρεγάτες αναμένεται να παραδοθούν στην Ελλάδα μέσα στην περίοδο 2028 με 2029, κάτι που θεωρείται σχετικά γρήγορο για τέτοιου είδους εξοπλιστικό πρόγραμμα. Και αυτό συμβαίνει επειδή τα πλοία είναι ήδη κατασκευασμένα και επιχειρησιακά ενεργά στο ιταλικό ναυτικό.
Το μεγάλο πλεονέκτημα των μεταχειρισμένων αλλά σύγχρονων πλοίων είναι ακριβώς αυτό. Δεν περιμένεις μια δεκαετία για να παραλάβεις νέα μονάδα. Παίρνεις έτοιμο πλοίο με δοκιμασμένα συστήματα και άμεση επιχειρησιακή αξία.
Υπάρχουν επίσης πληροφορίες ότι μέρος της αναβάθμισης και της τεχνικής υποστήριξης θα πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, τότε θα υπάρξει και σημαντική τεχνογνωσία για τα ελληνικά ναυπηγεία και την εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
Το πιθανότερο είναι ότι οι πρώτες μονάδες που θα περάσουν στην Ελλάδα θα είναι η ITS Carlo Bergamini και η ITS Virginio Fasan, δύο από τα πιο γνωστά πλοία της κλάσης.
Πώς θα μας Βοηθήσουν
Οι FREMM μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο επιχειρεί το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό. Και αυτό γιατί προσφέρουν δυνατότητες που σήμερα υπάρχουν σε περιορισμένο βαθμό στον στόλο.
Πρώτα απ’ όλα, θα αντικαταστήσουν σταδιακά τις παλαιότερες φρεγάτες τύπου S, οι οποίες υπηρετούν εδώ και δεκαετίες. Παρά τον εκσυγχρονισμό τους, οι συγκεκριμένες μονάδες έχουν φτάσει στα όριά τους και δεν μπορούν να ανταποκριθούν πλήρως στις σύγχρονες απειλές.
Οι FREMM δίνουν στο Πολεμικό Ναυτικό πολύ καλύτερη αεράμυνα περιοχής. Αυτό σημαίνει ότι ελληνικές ναυτικές δυνάμεις θα μπορούν να προστατεύονται αποτελεσματικότερα απέναντι σε εχθρικά αεροσκάφη, drones και πυραύλους.
Παράλληλα, οι δυνατότητες ανθυποβρυχιακού πολέμου είναι εξαιρετικά σημαντικές απέναντι στον συνεχώς αναπτυσσόμενο τουρκικό υποβρυχιακό στόλο. Η Τουρκία επενδύει μαζικά σε νέα υποβρύχια και η Ελλάδα χρειάζεται πλοία που μπορούν να τα εντοπίζουν και να τα αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά.
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι ότι οι FREMM θα συνεργάζονται με τις γαλλικές Belharra και τα εκσυγχρονισμένα MEKO, δημιουργώντας έναν πολύ πιο σύγχρονο και δικτυωμένο στόλο. Αυτό σημαίνει καλύτερη ανταλλαγή δεδομένων, καλύτερη εικόνα πεδίου μάχης και ταχύτερες αντιδράσεις.
Οι συγκεκριμένες φρεγάτες επίσης επιτρέπουν στην Ελλάδα να έχει πιο ισχυρή παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο. Μέχρι σήμερα, πολλές αποστολές μεγάλης διάρκειας πιέζουν ιδιαίτερα τον στόλο. Με πλοία όπως οι FREMM, η Ελλάδα θα μπορεί να διατηρεί ισχυρές μονάδες σε μεγάλες αποστάσεις για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Και φυσικά υπάρχει και η αποτροπή. Όταν ένας αντίπαλος γνωρίζει ότι απέναντί του υπάρχουν πλοία με προηγμένα ραντάρ, σύγχρονους πυραύλους και μεγάλες δυνατότητες μάχης, τότε αλλάζει και ο τρόπος που σχεδιάζει τις κινήσεις του.
Μάλιστα, εφόσον οι FREMM εξοπλιστούν πλήρως με τα συστήματα και τα όπλα που εξετάζει η Αθήνα, δεν αποκλείεται να εξελιχθούν στις νέες ναυαρχίδες του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού για τις επόμενες δεκαετίες.
Οι FREMM δεν είναι απλά τέσσερις ακόμα φρεγάτες. Είναι ένα βήμα προς ένα διαφορετικό Πολεμικό Ναυτικό. Ένα ναυτικό πιο σύγχρονο, πιο επιθετικό επιχειρησιακά και πολύ πιο ικανό να ελέγχει το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνονται συνεχώς.
