Στις κάλπες προσέρχονται σήμερα, Τρίτη 27 Οκτωβρίου, περίπου 7,3 εκατομμύρια Ισραηλινοί, στις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διεκδικεί την παραμονή του στην εξουσία, προβάλλοντας την ασφάλεια και την αντιπαράθεση με το Ιράν, ενώ ο πρώην αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων Γκάντι Άιζενκοτ υπόσχεται πολιτική αλλαγή και λογοδοσία. Καμία πλευρά δεν εμφανίζεται να διαθέτει εξασφαλισμένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, με τις μετεκλογικές συνεργασίες να αποκτούν καθοριστική σημασία.
Μια από τις σημαντικότερες εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών διεξάγεται σήμερα στο Ισραήλ, με την κοινωνία να προσέρχεται στις κάλπες ύστερα από μια τριετία πολέμων, απωλειών και έντονων εσωτερικών αντιπαραθέσεων.
Οι περισσότερες κάλπες άνοιξαν στις 07:00 το πρωί και θα παραμείνουν ανοιχτές έως τις 22:00, ώρα Ελλάδας. Αμέσως μετά αναμένονται οι πρώτες τηλεοπτικές εκτιμήσεις, ενώ η επίσημη καταμέτρηση θα συνεχιστεί τις επόμενες ημέρες.
Η εκλογική διαδικασία αφορά την ανάδειξη των 120 μελών της Κνεσέτ, του ισραηλινού κοινοβουλίου. Για τον σχηματισμό κυβέρνησης απαιτείται η υποστήριξη τουλάχιστον 61 βουλευτών.
Το πραγματικό διακύβευμα, επομένως, δεν περιορίζεται στο ποιο κόμμα θα λάβει τις περισσότερες ψήφους, αλλά και στο εάν θα καταστεί δυνατή η συγκρότηση κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Η πρώτη εκλογική αναμέτρηση μετά την 7η Οκτωβρίου
Η 7η Οκτωβρίου 2023 παραμένει το γεγονός που καθορίζει μεγάλο μέρος της πολιτικής συζήτησης στο Ισραήλ.
Εκείνη την ημέρα, η Χαμάς και άλλες ένοπλες παλαιστινιακές οργανώσεις εξαπέλυσαν επίθεση στο νότιο Ισραήλ. Περίπου 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 251 απήχθησαν, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί για την επίθεση.
Ακολούθησε ο πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας, με τεράστιες ανθρώπινες απώλειες και εκτεταμένες καταστροφές. Η σύγκρουση επηρέασε συνολικά την περιοχή, με στρατιωτικές επιχειρήσεις και κλιμακώσεις στον Λίβανο, στη Συρία και στο μέτωπο με το Ιράν.
Στο εσωτερικό του Ισραήλ, η συζήτηση δεν αφορά μόνο τη στρατιωτική αντιμετώπιση της Χαμάς, αλλά και τις ευθύνες για τις σοβαρές αποτυχίες ασφαλείας που προηγήθηκαν της επίθεσης.
Η απαίτηση για ανεξάρτητη έρευνα βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπολίτευσης, ενώ η κυβέρνηση επικαλείται τη στρατιωτική της δράση και την ανάγκη διατήρησης ισχυρής αποτρεπτικής ικανότητας.
Ο Νετανιάχου προτάσσει την ασφάλεια και το Ιράν
Ο 77χρονος Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο μακροβιότερος πρωθυπουργός στην ιστορία του Ισραήλ, επιδιώκει μια νέα κυβερνητική θητεία.
Στην προεκλογική του εκστρατεία έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση εξωτερικών απειλών, παρουσιάζοντας τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Χαμάς και της Χεζμπολάχ ως στοιχεία της κυβερνητικής του στρατηγικής.
Το Ιράν αποτέλεσε επίσης κεντρικό σημείο των τοποθετήσεών του.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η αντιπαράθεση με την Τεχεράνη δεν έχει ολοκληρωθεί και δεσμεύτηκε να συνεχίσει τις προσπάθειες αντιμετώπισης της ιρανικής απειλής εφόσον παραμείνει στην εξουσία.
Η έμφαση αυτή δεν είναι τυχαία. Το Ιράν, το πυρηνικό του πρόγραμμα και η στρατιωτική παρουσία οργανώσεων που συνδέονται με την Τεχεράνη αποτελούν διαχρονικά ζητήματα της ισραηλινής πολιτικής ασφαλείας.
Την ίδια ώρα, ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει κριτική για τις ευθύνες της κυβέρνησής του πριν από την 7η Οκτωβρίου, τους χειρισμούς στον πόλεμο και τη σύγκρουση γύρω από τη λειτουργία των θεσμών.
Ο Άιζενκοτ υπόσχεται ενότητα και απόδοση ευθυνών
Κεντρικό πρόσωπο της αντιπολίτευσης είναι ο Γκάντι Άιζενκοτ, πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων και επικεφαλής του κεντρώου κόμματος Yashar.
Ο Άιζενκοτ επιχείρησε να παρουσιάσει την εκλογική αναμέτρηση ως ευκαιρία αλλαγής στον τρόπο διακυβέρνησης της χώρας.
Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην κοινωνική ενότητα, στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους κρατικούς θεσμούς και στη διερεύνηση των ευθυνών για την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου.
Η αντιπολίτευση έχει δεσμευτεί να προχωρήσει στη συγκρότηση ανεξάρτητης κρατικής επιτροπής έρευνας για τις αστοχίες των υπηρεσιών ασφαλείας.
Παράλληλα, ο Άιζενκοτ προβάλλει τη στρατιωτική του εμπειρία ως επιχείρημα ότι μπορεί να συνδυάσει την προστασία της χώρας με διαφορετική πολιτική διαχείριση.
Το κόμμα του αποτελεί μία από τις βασικές δυνάμεις που επιδιώκουν να αντικαταστήσουν την κυβέρνηση Νετανιάχου. Ωστόσο, ο ευρύτερος χώρος της αντιπολίτευσης παραμένει κατακερματισμένος σε περισσότερα κόμματα.
Η παρέμβαση Τραμπ υπέρ του Νετανιάχου
Ιδιαίτερο διεθνές ενδιαφέρον προκάλεσε και η δημόσια τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ υπέρ του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ο Τραμπ εξέφρασε την υποστήριξή του στην επανεκλογή του Ισραηλινού πρωθυπουργού, αναδεικνύοντας τη μεταξύ τους συνεργασία στα ζητήματα ασφαλείας και ειδικότερα στην αντιμετώπιση του Ιράν.
Η παρέμβασή του εντάχθηκε στην τελική φάση της προεκλογικής περιόδου.
Πέρα από τις εκλογικές τοποθετήσεις, η σχέση της επόμενης ισραηλινής κυβέρνησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Οι 61 έδρες και το ενδεχόμενο δύσκολων διαπραγματεύσεων
Το εκλογικό σύστημα του Ισραήλ βασίζεται στην αναλογική εκπροσώπηση, με ολόκληρη τη χώρα να αποτελεί ενιαία εκλογική περιφέρεια.
Οι πολίτες ψηφίζουν κομματικά ψηφοδέλτια και όχι απευθείας υποψήφιο πρωθυπουργό.
Για να εισέλθει ένα κόμμα στην Κνεσέτ, πρέπει να ξεπεράσει το εκλογικό όριο του 3,25%.
Οι τελευταίες προεκλογικές δημοσκοπήσεις κατέγραψαν έντονο ανταγωνισμό, χωρίς να εξασφαλίζουν σε κάποια από τις δύο κύριες πολιτικές πλευρές τις 61 έδρες που απαιτούνται για τη συγκρότηση κυβέρνησης.
Εκλογές Ισραήλ: Νετανιάχου, Άιζενκοτ και παρέμβαση Τραμπ
Η στάση μικρότερων κομμάτων, των υπερορθόδοξων πολιτικών δυνάμεων και των αραβικών κομμάτων μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τους μετεκλογικούς συσχετισμούς.
Γι' αυτό ακόμη και μια σαφής πρωτιά στις ψήφους δεν θα σημαίνει αυτομάτως ότι έχει κριθεί ποιος θα αναλάβει την πρωθυπουργία.
Γάζα, Δυτική Όχθη και οι διαφωνίες για τους θεσμούς
Πέρα από την ασφάλεια, στις εκλογές αποτυπώνονται βαθιές διαφωνίες για τη λειτουργία του κράτους και το μέλλον των παλαιστινιακών εδαφών.
Η πολιτική της κυβέρνησης στη Λωρίδα της Γάζας έχει προκαλέσει έντονες διεθνείς αντιδράσεις εξαιτίας των ανθρωπιστικών συνεπειών του πολέμου.
Στη Δυτική Όχθη, η επέκταση των ισραηλινών οικισμών και η βία εποίκων αποτελούν επίσης ζητήματα διεθνούς αντιπαράθεσης.
Παράλληλα, στο εσωτερικό του Ισραήλ συνεχίζεται η σύγκρουση γύρω από τις αλλαγές στη δικαιοσύνη και το ζήτημα της στρατιωτικής θητείας των υπερορθόδοξων Εβραίων.
Οι υποθέσεις διαφθοράς για τις οποίες δικάζεται ο Νετανιάχου παραμένουν ένα ακόμη σημείο πολιτικής αντιπαράθεσης. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες.
Πότε θα γνωρίζουμε τα αποτελέσματα
Η εκλογική διαδικασία ολοκληρώνεται για τα περισσότερα εκλογικά τμήματα στις 22:00, ώρα Ελλάδας, οπότε αναμένονται οι πρώτες τηλεοπτικές εκτιμήσεις αποτελέσματος.
Η καταμέτρηση θα συνεχιστεί τις επόμενες ημέρες, ενώ η επίσημη ανακοίνωση των τελικών αποτελεσμάτων αναμένεται στις 4 Νοεμβρίου.
Στη συνέχεια, ο πρόεδρος του Ισραήλ Ισαάκ Χέρτσογκ θα πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με τα κόμματα και θα αναθέσει την προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης σε πολιτικό αρχηγό.
Η ανάθεση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το ποιο κόμμα θα καταλάβει την πρώτη θέση, αλλά από τις δυνατότητες σχηματισμού κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.
Τρία χρόνια μετά την 7η Οκτωβρίου, οι Ισραηλινοί ψηφίζουν με επίκεντρο την ασφάλεια, την πολιτική λογοδοσία και την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η χώρα. Το αποτέλεσμα της κάλπης θα καθορίσει τους νέους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς, αλλά ο σχηματισμός κυβέρνησης ενδέχεται να απαιτήσει σύνθετες διαπραγματεύσεις.
