Ένα οικονομικό εργαλείο που ψηφίστηκε εν μέσω πανδημίας για τις ελληνικές Τράπεζες, έχει εξοργίσει τους πολίτες στην χώρα μας που στενάζουν από τον πληθωρισμό και την ακρίβεια, που αυξάνονται υπέμετρα πλέον και λόγω του πολέμου στο Ιράν.
Ο αναβαλλόμενος φόρος (DTC) επέτρεψε στις ελληνικές τράπεζες να αποφύγουν τη χρεοκοπία και να συμψηφίσουν ζημιές με μελλοντικά κέρδη για δεκαετίες. Για τους Έλληνες πολίτες, ωστόσο, δεν υφίσταται αντίστοιχη φορολογική «ασπίδα», καθώς υποχρεούνται να πληρώνουν κανονικά τους φόρους τους ανεξάρτητα από το προσωπικό τους εισόδημα ή τις ζημιές του.
Οι τράπεζες καταγράφουν λογιστικές ζημιές, τις οποίες όμως εμφανίζουν στην εφορία ως μελλοντικές φορολογικές απαιτήσεις. Με απλά λόγια, το κράτος τους επιτρέπει να μην πληρώνουν φόρους επί των κερδών τους μέχρι να «σβήσουν» αυτές οι ζημιές (με χρονικό ορίζοντα αποπληρωμής έως και 30 χρόνια).
Τέλος εποχής για τα παλιά αυτοκίνητα! Ποια έχουν μετρημένες μέρες στους δρόμους;
Το ελληνικό Δημόσιο εγγυάται τα ποσά αυτά. Εάν μια τράπεζα καταγράψει ζημιά και δεν μπορέσει να συμψηφίσει τους φόρους με κέρδη, το Δημόσιο υποχρεούται να την αποζημιώσει, μετατρέποντας ουσιαστικά το ποσό σε δημόσιο χρέος.
Οι φορολογούμενοι πολίτες και οι ατομικές επιχειρήσεις δεν έχουν τη δυνατότητα να «αναβάλουν» τους φόρους τους επ’ αόριστον ή να τους μεταθέσουν στο μέλλον με κρατική εγγύηση.
Αντιθέτως, τα φορολογικά βάρη των φυσικών προσώπων βεβαιώνονται και εισπράττονται εντός συγκεκριμένων προθεσμιών, ενώ σε περιπτώσεις οικονομικής δυσπραγίας ή ζημιών, οι πολίτες αντιμετωπίζουν άμεσα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.
Η κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών έχει εκτοξευθεί, φτάνοντας τα 4,63 δισ. ευρώ το 2025, ενώ ο αναβαλλόμενος φόρος (Deferred Tax Credit - DTC) παραμένει το πιο αμφιλεγόμενο εργαλείο του τραπεζικού συστήματος.
Πως λειτουργεί αυτός ο μηχανισμός και τι είναι ο περιβόητος Αναβαλλόμενος Φόρος;
Ο αναβαλλόμενος φόρος δεν είναι ελληνική επινόηση, αλλά ο τρόπος χρήσης του στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερος.
Η πηγή: Προέκυψε κυρίως από τις τεράστιες ζημιές (περίπου 27 δισ. ευρώ) που υπέστησαν οι τράπεζες από το κούρεμα των ομολόγων (PSI) το 2012. Ο νόμος (ν. 4172/2013) επιτρέπει στις τράπεζες να μεταφέρουν αυτές τις ζημιές στο μέλλον, ώστε να μην πληρώνουν φόρο εισοδήματος όσο έχουν κέρδη, μέχρι να εξαντληθεί το ποσό της απαίτησης.
Η διάρκεια: Η δυνατότητα αυτού του συμψηφισμού έχει επεκταθεί έως και τα 30 έτη, κάτι που εξοργίζει τους πολίτες που χρωστούν και χάνουν τα σπίτια τους για παράδειγμα.
Το μυστικό της ερήμου! Η Ισραηλινή βάση-Φάντασμα στο Ιράκ και ο βοσκός που την ανακάλυψε
Το παράδοξο που επισημαίνετε είναι ότι ενώ οι τράπεζες καταγράφουν ιστορικά υψηλά κέρδη, το Δημόσιο δεν εισπράττει ανάλογους φόρους εισοδήματος, έτσι είναι χαμένο το ελληνσικό κράτος και οι πολίτες από αυτήν την διαδικασία.
Περίπου το 50% των εποπτικών κεφαλαίων των ελληνικών τραπεζών αποτελείται από αυτές τις φορολογικές απαιτήσεις (DTC), δηλαδή από «λογιστικό χρήμα» και όχι πραγματικά ρευστά διαθέσιμα.
Παρά το γεγονός ότι δεν πληρώνουν φόρο λόγω των παλαιών ζημιών, οι τράπεζες ξεκίνησαν το 2024-2025 να διανέμουν μερίσματα εκατοντάδων εκατομμυρίων στους μετόχους τους.
Τα κέρδη αυτά τροφοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από την τεράστια ψαλίδα μεταξύ επιτοκίων καταθέσεων και δανείων, καθώς και από τις αυξημένες προμήθειες συναλλαγών.
Λόγω των αντιδράσεων, οι τράπεζες συμφώνησαν με τις εποπτικές αρχές να επιταχύνουν την απόσβεση του αναβαλλόμενου φόρου. Από το 2025, θα διαγράφουν μεγαλύτερα ποσά από τα κεφάλαιά τους (περίπου 1,5 δισ. ετησίως) ώστε να «καθαρίσουν» τους ισολογισμούς τους νωρίτερα από το 2040.
Από την άλλη πλευρά η ψηφιοποίηση και το κλείσιμο φυσικών υποκαταστημάτων των Τραπεζών πράγματι δημιουργούν τεράστια προβλήματα προσβασιμότητας σε χιλιάδες πολίτες.
Ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως οι ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία και κάτοικοι απομακρυσμένων περιοχών, βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με έναν de facto αποκλεισμό από το τραπεζικό σύστημα.
Για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος, έχουν διαμορφωθεί ορισμένες λύσεις και πρωτοβουλίες για την προστασία των καταναλωτών:
Εξυπηρέτηση με Ραντεβού & ATMs: Οι περισσότερες τράπεζες έχουν προσαρμόσει τα δίκτυά τους προσφέροντας δυνατότητα συναλλαγών στα Αυτόματα Μηχανήματα Ανάληψης (ATM) και εξυπηρέτηση με φυσική παρουσία κατόπιν ραντεβού για πιο σύνθετες υποθέσεις.
Κατευθυντήριες Γραμμές Εποπτείας: Η Τράπεζα της Ελλάδος και ευρωπαϊκοί φορείς πιέζουν τα πιστωτικά ιδρύματα να διατηρούν εναλλακτικούς τρόπους πρόσβασης και να παρέχουν υποστήριξη σε ψηφιακά αναλφάβητους πολίτες.
Ενημέρωση από Καταναλωτικές Ενώσεις: Φορείς όπως το Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών (ΕΚΠΟΙΖΩ) παρακολουθούν στενά το ζήτημα, παρέχοντας συμβουλές και υποστηρίζοντας τα δικαιώματα των ευάλωτων ομάδων.
Ψηφιακός Εγγραμματισμός: Διάφορα προγράμματα κατάρτισης που υλοποιούνται από δήμους ή ιδιωτικούς φορείς επιχειρούν να γεφυρώσουν το χάσμα, βοηθώντας τους πολίτες να εξοικειωθούν με το e-banking και τις βασικές ψηφιακές συναλλαγές με ασφάλεια.
Η προστασία της ισότιμης πρόσβασης όλων των πολιτών στις βασικές τραπεζικές υπηρεσίες παραμένει ένα κρίσιμο κοινωνικό ζητούμενο.
Η ουσία όμως όλου αυτού του πακέτου που εφαρμόζουν οι Τράπεζες είναι η προνομιακή μεταχείρηση που έχουν σε σχέση με χιλιάδες δανειοπλήπτες αλλά και πολίτες γενικά, στους οποίους οι ίδιες οι τράπεζες μέσω των γνωστών ειπσρακτικών εταιρειών απαιτούν εδώ και τώρα όλα τα ποσά που χρωστούν, ενώ οι ίδιες θα πληρώσουν στο μέλλον.
