Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενέκρινε την παράταση της εντολής της ειρηνευτικής δύναμης ΟΥΝΦΙΚΥΠ στην Κύπρο για ακόμη έναν χρόνο, έως τις 31 Ιανουαρίου 2027. Η απόφαση ελήφθη με 13 ψήφους υπέρ, ενώ Πακιστάν και Σομαλία επέλεξαν να απόσχουν.
Προειδοποίηση για το μη βιώσιμο status quo
Το ψήφισμα επαναβεβαιώνει τη δέσμευση του ΟΗΕ για μια συνολική και δίκαιη λύση του Κυπριακού, επισημαίνοντας με σαφήνεια ότι «το status quo δεν είναι βιώσιμο». Τονίζεται ότι η παρατεταμένη ακινησία εγκυμονεί τον κίνδυνο «μη αναστρέψιμων αλλαγών επί του εδάφους», οι οποίες θα μπορούσαν να υπονομεύσουν σοβαρά τις προοπτικές επίτευξης συμφωνίας.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, η σημερινή κατάσταση δεν προσφέρει σταθερότητα, ενώ η απουσία προόδου στις συνομιλίες οξύνει τις πολιτικές εντάσεις και βαθαίνει την αποξένωση μεταξύ των δύο κοινοτήτων, μειώνοντας τις πιθανότητες συμβιβασμού.
Σύνθετες διαπραγματεύσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Παρά τη γενική στήριξη των μελών του Συμβουλίου στο έργο της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, οι φετινές διαπραγματεύσεις αποδείχθηκαν πιο περίπλοκες, λόγω διαφορετικών προσεγγίσεων σε κρίσιμα ζητήματα. Το Ηνωμένο Βασίλειο, ως συντάκτης του φακέλου για την Κύπρο, παρουσίασε το πρώτο σχέδιο ψηφίσματος στις 16 Ιανουαρίου και ακολούθησε γύρος διαβουλεύσεων στις 21 Ιανουαρίου.
Μετά από δύο αναθεωρήσεις και γραπτά σχόλια, ένα τρίτο σχέδιο τέθηκε σε διαδικασία σιωπής στις 28 Ιανουαρίου, η οποία διακόπηκε από το Πακιστάν, οδηγώντας σε νέες παρεμβάσεις από άλλα μέλη.
Από το «σιωπηρό» σχέδιο στο τελικό κείμενο
Χώρες όπως η Δανία, η Γαλλία, η Ελλάδα και η Λετονία εξέφρασαν προτίμηση στο σχέδιο που είχε τεθεί σε σιωπηρή διαδικασία. Τελικά, στις 29 Ιανουαρίου, διαμορφώθηκε ένα τέταρτο αναθεωρημένο σχέδιο, το οποίο αποτέλεσε το τελικό «μπλε κείμενο» που υιοθετήθηκε.
Αμετάβλητος ο πυρήνας της αποστολής
Το νέο ψήφισμα ανανεώνει την εντολή της ΟΥΝΦΙΚΥΠ χωρίς αλλαγές στον βασικό της ρόλο, όπως αυτός είχε καθοριστεί στο Ψήφισμα 2771 της 31ης Ιανουαρίου 2025. Παράλληλα, περιλαμβάνει επικαιροποιήσεις που αντανακλούν τις πρόσφατες πολιτικές και επιχειρησιακές εξελίξεις στο πεδίο.
Επαναλαμβάνεται η προσήλωση του Συμβουλίου σε μια δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του ΟΗΕ.
Στήριξη στον Γενικό Γραμματέα και την απεσταλμένη του
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συνεχή προσωπική εμπλοκή του Γενικού Γραμματέα και της ομάδας του, με έμφαση στη Προσωπική Απεσταλμένη για την Κύπρο, Μαρία Άνχελα Ολγκίν Κουέγιαρ. Με πρόταση της Γαλλίας, προστέθηκε νέα παράγραφος που καλεί όλα τα μέρη να συνεργαστούν ενεργά με τον Γενικό Γραμματέα και τους συνεργάτες του.
Διάλογος, τεχνικές επιτροπές και μέτρα εμπιστοσύνης
Το ψήφισμα χαιρετίζει την εντατικοποίηση του διαλόγου και τα αποτελέσματα των άτυπων συναντήσεων σε διευρυμένη σύνθεση. Παράλληλα, καλεί τους ηγέτες να ενισχύσουν το έργο των τεχνικών επιτροπών, παρέχοντας σαφή στρατηγική καθοδήγηση.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη σύσταση της Τεχνικής Επιτροπής για τη Νεολαία, ενώ υπογραμμίζεται η ανάγκη προόδου σε νέα σημεία διέλευσης και στη δημιουργία συμβουλευτικού οργάνου για την ενεργό συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών.
Παραβιάσεις στη νεκρή ζώνη και ανησυχίες ασφάλειας
Κατά τις διαπραγματεύσεις, συζητήθηκαν εκτενώς οι συνεχιζόμενες παραβιάσεις του στρατιωτικού status quo κατά μήκος των γραμμών κατάπαυσης του πυρός και η στρατιωτικοποίηση της νεκρής ζώνης. Το ψήφισμα καταδικάζει εισβολές στη νεκρή ζώνη, αμφισβητήσεις της οριοθέτησής της, μη εξουσιοδοτημένες κατασκευές και την εγκατάσταση συστημάτων στρατιωτικής επιτήρησης.
Εκφράζεται επίσης ανησυχία για τη σύγχυση μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών δομών, με έκκληση για αποκλιμάκωση και αποφυγή ενεργειών που υπονομεύουν την ειρηνευτική διαδικασία.
Κοινωνικοοικονομικές ανισότητες και προοπτικές λύσης
Σημαντικό σημείο διαφωνίας αποτέλεσε η αναφορά στις κοινωνικοοικονομικές ανισότητες μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Το νέο ψήφισμα επισημαίνει ότι τέτοιες ανισότητες ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τις προοπτικές λύσης, καλώντας σε μετριασμό τους μέσω «ουσιαστικών επαφών» και ενίσχυσης των οικονομικών δεσμών.
Βαρώσια, άσυλο και Πύλα
Τέλος, το κείμενο επαναλαμβάνει βασικές πρόνοιες του ψηφίσματος 2771 (2025), επαναβεβαιώνοντας το καθεστώς των Βαρωσίων και εκφράζοντας λύπη για τη συνέχιση μονομερών ενεργειών. Υπενθυμίζεται η ανάγκη πλήρους συμμόρφωσης με το διεθνές δίκαιο στη διαχείριση αιτημάτων ασύλου και προσφύγων, ενώ τονίζεται ότι το Συμβούλιο παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην Πύλα.
Αναλυτικά το περιεχόμενο του ψηφίσματος:
Ευθύνη των Κυπρίων και ρόλος του ΟΗΕ
Το ψήφισμα τονίζει ότι η πρωταρχική ευθύνη για την εξεύρεση λύσης ανήκει στους ίδιους τους Κυπρίους, ενώ παράλληλα επαναβεβαιώνει τον καθοριστικό ρόλο των Ηνωμένων Εθνών στη στήριξη μιας συνολικής και διαρκούς διευθέτησης του Κυπριακού. Το Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι η διεθνής εμπλοκή λειτουργεί υποστηρικτικά, χωρίς να υποκαθιστά τη βούληση των εμπλεκόμενων πλευρών.
Προοπτική επανέναρξης διαπραγματεύσεων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη για ουσιαστική πρόοδο προς την επανέναρξη των επίσημων συνομιλιών, στη βάση μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως προβλέπεται από τα σχετικά ψηφίσματα του ΟΗΕ.
Το Συμβούλιο χαιρετίζει την εντατικοποίηση της διπλωματικής κινητικότητας, συμπεριλαμβανομένων των συναντήσεων ευρύτερης σύνθεσης στη Γενεύη (18 Μαρτίου 2025) και στη Νέα Υόρκη (17 Ιουλίου 2025), καλώντας σε συνέχιση του διαλόγου με ανοιχτό πνεύμα, ευελιξία και διάθεση συμβιβασμού.
Κοινωνικοοικονομικό χάσμα και κίνδυνοι αποξένωσης
Το ψήφισμα εκφράζει ανησυχία για το γεγονός ότι το κοινωνικοοικονομικό χάσμα μεταξύ των δύο κοινοτήτων έχει διευρυνθεί, προειδοποιώντας ότι η εξέλιξη αυτή μπορεί να εντείνει την αποξένωση και να υπονομεύσει τις προοπτικές επίτευξης λύσης.
Ζώνη Ασφαλείας, παραβιάσεις και ασφάλεια
Το Συμβούλιο επαναβεβαιώνει την ακεραιότητα και το απαραβίαστο της Νεκρής Ζώνης, καταδικάζοντας τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του στρατιωτικού status quo. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε μη εξουσιοδοτημένες κατασκευές και στην εγκατάσταση στρατιωτικού τύπου συστημάτων επιτήρησης, που δημιουργούν σοβαρές προκλήσεις για την αποστολή και την εντολή της UNFICYP.
Καλούνται και οι δύο πλευρές να απομακρύνουν όλες τις παράνομες κατασκευές και να διασφαλίσουν πλήρως την ελευθερία κινήσεων της UNFICYP σε ολόκληρη την Κύπρο.
Βαρώσια και Πύλα
Για τα Βαρώσια, το ψήφισμα εκφράζει βαθιά λύπη για τη συνέχιση μονομερών ενεργειών, ζητώντας την άμεση αναστροφή τους και προειδοποιώντας ότι περαιτέρω κινήσεις ενδέχεται να προκαλέσουν αντίδραση του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Σε ό,τι αφορά την Πύλα, σημειώνεται ότι η εφαρμογή των συμφωνημένων ρυθμίσεων παραμένει σε αναστολή, με το Συμβούλιο να καλεί σε επανεκκίνηση της συνεργασίας με την UNFICYP ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και κοινωνική συμμετοχή
Το Συμβούλιο ενθαρρύνει την ενίσχυση των διακοινοτικών επαφών, του ενδοκυπριακού εμπορίου, της συμφιλίωσης και της ενεργού συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην ειρηνευτική διαδικασία.
Εκφράζει λύπη για τη μη πλήρη, ισότιμη και ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών, στηρίζει το Σχέδιο Δράσης για τις Γυναίκες και καλεί σε πολιτική στήριξη της Τεχνικής Επιτροπής για την Ισότητα των Φύλων. Παράλληλα, χαιρετίζει πρωτοβουλίες που αφορούν τη νεολαία, συμπεριλαμβανομένης της Τεχνικής Επιτροπής Νεολαίας.
Αγνοούμενοι, νάρκες και στρατιωτικές παραβιάσεις
Το ψήφισμα εκφράζει βαθιά λύπη για την έλλειψη προόδου στη δημιουργία μηχανισμού άμεσης στρατιωτικής επικοινωνίας, καλώντας τα μέρη να επιδείξουν ευελιξία για τη σύστασή του.
Χαιρετίζεται το έργο της Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων, με έκκληση για πλήρη συνεργασία και αποφυγή πολιτικοποίησης της ανθρωπιστικής αυτής διαδικασίας. Παράλληλα, προωθείται ο στόχος μιας «Κύπρου χωρίς νάρκες», μέσω της εκκαθάρισης των εναπομεινάντων επικίνδυνων περιοχών.
Το Συμβούλιο καταδικάζει εκ νέου τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του στρατιωτικού status quo κατά μήκος των γραμμών κατάπαυσης του πυρός, τις παραβιάσεις της ουδέτερης ζώνης από αμφότερες τις πλευρές, τις παράνομες κατασκευές και την εγκατάσταση στρατιωτικών συστημάτων επιτήρησης, επισημαίνοντας τους κινδύνους που αυτές συνεπάγονται.
Ανανέωση εντολής και εποπτεία
Τέλος, το Συμβούλιο αποφασίζει την παράταση της εντολής της UNFICYP έως τις 31 Ιανουαρίου 2027 και δηλώνει ότι θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την κατάσταση στην Κύπρο. Ζητεί την υποβολή δύο εκθέσεων από τον Γενικό Γραμματέα, με τεκμηριωμένη αξιολόγηση της προόδου και της αποτελεσματικότητας της αποστολής.
