Την περίοδο αυτή, οι πιστοί, στην πορεία τους προς τη Σταύρωση και την Ανάσταση του Χριστού, ακολουθούν την Εκκλησία στη Μυστηριακή και Λειτουργική της ζωή, δεχόμενοι τα δοκιμασμένα, στη διαχρονική της διαδρομή, θεραπευτικά μέσα.

Η Εκκλησία δεν αφήνει μόνους τους πιστούς να παλεύουν στην τρικυμία της σύγχρονης υλιστικής εκκοσμικευμένης ζωής. Τους προσφέρει ευκαιρίες πνευματικής ανακαίνισης και ανύψωσης, βοηθώντας τους να απαγκιστρωθούν από όλα τα εμπόδια που τους κρατούν μακράν του Θεού.

Ωστόσο, η συμμετοχή τους στη Σταύρωση και στην Ανάσταση του Χριστού, χρειάζεται πνευματική άσκηση και κάθαρση αλλά και θεία συνδρομή. Ουσιαστικά, η Εκκλησία με την Σαρακοστή προσπαθεί να πείσει τα μέλη της, με όλα τα διδακτικά και μυστηριακά μέσα, να ελευθερωθούν από τον φιλόκακο και μισάνθρωπο διάβολο και να συνειδητοποιήσουν ότι είναι τέκνα Φωτός και κληρονόμοι της ουράνιας Βασιλείας του Θεού.

Ο δολοπλόκος και λαοπλάνος διάβολος επιδιώκει να τους κρατά μακράν του Σωτήρα και αληθινού Θεού, έτσι ώστε να διατηρούν την απόστασή τους από την πίστη και τη ζωή του Χριστού, που φέρνει τη σωτηρία και καθιστά προσιτό, για όλους και για το καθένα πιστό ξεχωριστά, το όραμα της Εκκλησίας, που είναι η μετάβαση στη «ζωή του μέλλοντος αιώνος».

Η Μ. Τεσσαρακοστή, συνεπώς, αποτελεί μια εντατική και βιωματική παιδαγωγία στη χριστιανική ζωή, που στοχεύει στην επαναφορά των πιστών στην αγωνιστική πορεία που ξεκίνησαν, με την είσοδό τους στην Εκκλησία διά του Μυστηρίου του Αγίου Βαπτίσματος.

Έρχεται, δηλαδή, να υπενθυμίσει σε όλους τους πιστούς ότι είναι Υιοί Θεού και εν δυνάμει κληρονόμοι της αιώνιας Βασιλείας Του Θεού. Η Βασιλεία του Θεού, όμως, όπως τονίζει το δοξαστικό των Αίνων της Ε’ Κυριακής των Νηστειών, δεν είναι «βρώσις και πόσις, αλλά δικαιοσύνη και άσκησις συν αγιασμώ».

Οι πιστοί στη Μ. Σαρακοστή ξαναμπαίνουν στην «κατά φύσιν» ένθεη πορεία τους, την οποία καθόρισε, ως οντολογικό στοιχείο για όλους τους ανθρώπους, ο Θεός και Δημιουργός και απαρνούνται την «παρά φύσιν» υποδούλωσή τους στην δαιμονική ανυπακοή και υψηγορία.

Διότι, η έλλειψη του τρόπου ζωής του Χριστού, από τη ζωή τους, τους καθιστά ελλειμματικούς και άρρωστους πνευματικά. Γι’ αυτό η Εκκλησία, βήμα – βήμα, τους επαναφέρει στο Βάπτισμά τους, καθοδηγώντας τους ξανά και ξανά, στην απόταξη και απαλλαγή του Σατανά και στη επανασύνταξή τους στον Χριστό.

Η προετοιμασία τους ξεκινά με την άρνηση της φαρισαϊκής έπαρσης και την αποδοχή της τελωνικής ταπείνωσης και προχωρά με την επιστροφή του Ασώτου Υιού στον εαυτόν του και στον Πατέρα, για να φτάσει στη διδασκαλία των κριτηρίων της Τελικής Κρίσεως, που προσγειώνουν τον κάθε πιστό στην ανάγκη να αγαπά έμπρακτα και θυσιαστικά τον Θεό και όποιον συνάνθρωπο έχει ανάγκη.

Η Μ. Τεσσαρακοστή, επομένως, προσφέρεται σε όλους και για όλους, όσοι βιώνουν συνειδησιακές συντριβές και όσους βρίσκονται σε πνευματικά αδιέξοδα, για να μπορέσουν να λάβουν, ξανά, την άνωθεν ειρήνη του Χριστού, την Πίστη και την Αγάπη και να πληρώσουν την καρδιά τους με Θεία Ελπίδα, Δύναμη, Φως, Αλήθεια και Προοπτική Ζωής Αιωνίου.

Με τη Μ. Τεσσαρακοστή, πράγματι, η Εκκλησία πασχίζει να δοθεί στους πιστούς αυτό που έχασαν και χάνουν μακράν του Θεού - Πατέρα. Γι΄ αυτό, με τις Ακολουθίες της, στοχεύει να τους βοηθήσει να ξεφύγουν από τη βιωτική μέριμνα της προσωρινότητας και να βρεθούν μπροστά στα έσχατα, στα αιώνια, στην ευαγγελική προτεραιότητα, που θα πρέπει να έχει στη ζωή τους η Βασιλεία του Θεού.

Η Εκκλησία, μέσα από τη θεία σοφία των Αποστόλων και των Αγίων της, διαγιγνώσκει, ως υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου, το πρόβλημα του θανάτου. Διότι ο θάνατος, από τότε που μπήκε, διά του διαβόλου, στη ζωή των ανθρώπων, τους έκλεψε και τους στέρησε την αιώνια ζωή.

Έργο της Θείας Οικονομίας είναι να αναιρέσει τον θάνατο από τη ζωή τους και να τους ξαναδώσει εκείνο που έχασαν με το θάνατο, δηλαδή, την αληθινή και αιώνια ζωή.

Η μεγαλύτερη εορτή για τους ανθρώπους είναι η Ανάσταση, διότι ο Χριστός, μ’ αυτήν, πάτησε τον θάνατο, δια του δικού Του θανάτου και τους χάρισε πάλι την Αιώνια ζωή. Αυτό το μήνυμα της κατά του θανάτου νίκης έρχεται και μας φέρνει διαρκώς η Εκκλησία, ιδιαίτερα δε με τη Μ. Τεσσαρακοστή.

Έρχεται πάλι να μας διδάξει ότι η νίκη κατά του θανάτου έχει συντελεσθεί. Ο διάβολος έχει συντριβεί, έχει ταπεινωθεί, δια του σταυρικού θανάτου, διά της θυσίας και της αγάπης του Σωτήρα Χριστού. Ανοίγει λοιπόν το Ευαγγέλιο και δείχνει, ξανά και ξανά, τον τρόπο που απαιτείται, για να μπορέσουν οι πιστοί να συμμετέχουν στην κατά του θανάτου νίκη, που επιτεύχθηκε με την Αγία Ανάσταση.

Ο Χριστός νίκησε τον θάνατο, όχι μόνον για τον εαυτό του, αλλά και ως εκπρόσωπος του ανθρωπίνου γένους. Κανείς, όμως, δεν μπορεί να εγγυηθεί στον καθένα αυτήν τη νίκη, εάν δεν το θελήσει ο ίδιος. Μόνον με την ελεύθερη και τη ζώσα συμμετοχή μας στο σώμα του Χριστού, την Εκκλησία, γινόμαστε συμμέτοχοι στην κατά του θανάτου νίκη.

Η συμμετοχή μας όμως αυτή στο σώμα του Χριστού, απαιτεί μια πορεία, μια περιπέτεια, έναν αγώνα. Και αυτόν τον αγώνα συμμετοχής μας στη ζωή του Χριστού έρχεται να μας διδάξει η Μ. Τεσσαρακοστή.

Παρατηρούμε δηλαδή ότι η Εκκλησία, με τη διδασκαλία της, ξεκινά όχι από το παρελθόν αλλά από το μέλλον των ανθρώπων και μάλιστα το αιώνιο. Διότι η προσδοκία, το όραμα του Χριστιανού βρίσκεται στο μέλλον, στη ζωή του μέλλοντος (προσδοκώ Ανάστασιν νεκρών και ζωή του μέλλοντος).

Έτσι οδηγεί τον άνθρωπο σε μία δοκιμασία εκούσιου θανάτου. Πριν προλάβει ο διάβολος να μας υπουδουλώσει στο δικό του βασίλειο του θανάτου, την αιώνια Κόλαση, η Μ. Τεσσαρακοστή προλαβαίνει να μας προτείνει έναν θάνατο, όμοιο με εκείνο τον σταυρικό του Χριστού.

Πριν, δηλαδή, μας σπρώξει ο διάβολος, δια της αμαρτίας, στον θάνατο, η Μ. Τεσσαρακοστή μας δείχνει τον τρόπο, που θα θανατώσουμε την αμαρτία. Μας συμβουλεύει να διεξάγουμε έναν αγώνα κατά του κακού εαυτού μας και με σύστημα και μέθοδο, προπάντων, όμως, με τη δύναμη του Θεού και τις συμβουλές του πνευματικού μας να καταφέρουμε την κάθαρσή μας από το κακό και την άσκησή μας στις αρετές.

Πράγματι, η Εκκλησία, με τη Μ. Τεσσαρακοστή, μας διδάσκει να ζητήσουμε και να δεχθούμε, άνωθεν, την ταπεινοφροσύνη, την αυτογνωσία και αυτομεμψία, την αυτοσυντριβή, τη μετάνοια την απελευθέρωσή μας από τον εγωκεντρισμό και τον ατομοκεντρισμό. Η ευχή του Αγίου Εφραίμ, η οποία διαβάζεται συχνά στις Ακολουθίες της Μ. Τεσσαρακοστής, δείχνει ότι οι Χριστιανοί, την περίοδο αυτή, προσεύχονται για να εμβολιάζει ο Θεός τη ζωή μας με ένα νέο πνεύμα. Πνεύμα σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, υπομονής και αγάπης. Το πνεύμα «του οράν» τα δικά μας πταίσματα και «μη κατακρίνειν» τον αδελφό μας.

Η Νηστεία της Σαρακοστής έχει ως σκοπό, πρωταρχικά, την αποχή από την κακία και την υιοθέτηση της αρετής, την εγκράτεια του εαυτού μας από τις πρόσκαιρες και περιστασιακές χαρές και απολαύσεις και τη στροφή μας στην αναζήτηση της αλήθειας, που ελευθερώνει, από όλα όσα μας εμποδίζουν στην πορεία μας για την ατελεύτητη χαρά της αιωνιότητας. Στη Νηστεία της Σαρακοστής αλλάζει τον νου μας, το λογισμικό μας, τις αποφάσεις μας, για να μπορούμε, έκτοτε, να ακολουθούμε μια πορεία με πράξεις θυσίας, κάθαρσης και αρετής, που μας βοηθούν να ερχόμαστε πιο κοντά στον Θεό και στον συνάνθρωπο.