Οι χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ κινούνται προς την κατεύθυνση ενίσχυσης των αρμοδιοτήτων της στρατιωτικής ηγεσίας της Συμμαχίας, επιδιώκοντας ταχύτερη και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των αυξανόμενων εναέριων απειλών που καταγράφονται τα τελευταία χρόνια στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης.

Σύμφωνα με πληροφορίες από διπλωματικές και στρατιωτικές πηγές της Συμμαχίας, βρίσκεται υπό επεξεργασία σχέδιο το οποίο αναμένεται να εγκριθεί κατά τη σύνοδο κορυφής των ηγετών του ΝΑΤΟ στις 7 και 8 Ιουλίου στην Άγκυρα. Η πρωτοβουλία προβλέπει τη διεύρυνση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή Ευρώπης, στρατηγού των ΗΠΑ Άλεξους Γκρίνκιουιτς, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται με μεγαλύτερη ταχύτητα σε περιστατικά που αφορούν μη επανδρωμένα αεροσκάφη και άλλες εναέριες απειλές.

Το ζήτημα έχει αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της αυξανόμενης συχνότητας παραβιάσεων και ύποπτων κινήσεων στον εναέριο χώρο κρατών της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. Περιστατικά με drones έχουν καταγραφεί σε χώρες όπως η Πολωνία, η Ρουμανία, η Εσθονία και η Λετονία, προκαλώντας ανησυχία στις τοπικές κοινωνίες αλλά και πολιτικές πιέσεις στις κυβερνήσεις των κρατών αυτών. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν αναφερθεί ακόμη και τραυματισμοί ή υλικές ζημιές.

Σήμερα, κάθε χώρα διατηρεί σημαντικό βαθμό ελέγχου στον τρόπο χρήσης των στρατιωτικών της μέσων, επιβάλλοντας εθνικούς περιορισμούς σχετικά με το πού και πότε μπορούν να αξιοποιηθούν συγκεκριμένα οπλικά συστήματα. Οι περιορισμοί αυτοί θεωρούνται από αρκετούς συμμάχους εμπόδιο στην ταχεία λήψη αποφάσεων, ιδιαίτερα όταν απαιτείται άμεση αντίδραση απέναντι σε απρόβλεπτες απειλές.

Η νέα πρόταση επιδιώκει να μειώσει αυτές τις διαδικαστικές δυσκολίες. Εφόσον εγκριθεί, ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής της Συμμαχίας θα αποκτήσει μεγαλύτερη ευχέρεια στη μετακίνηση διαθέσιμων στρατιωτικών μέσων μεταξύ διαφορετικών περιοχών ευθύνης, καθώς και στη διαμόρφωση των επιπέδων ετοιμότητας χωρίς να απαιτείται κάθε φορά ξεχωριστή πολιτική έγκριση από τα κράτη-μέλη.

Παράλληλα, εξετάζεται η στενότερη ενσωμάτωση των συστημάτων αεράμυνας του ΝΑΤΟ στις αποστολές επιτήρησης του εναέριου χώρου που ήδη πραγματοποιούνται στην ανατολική Ευρώπη. Με τον τρόπο αυτό, η Συμμαχία φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα πιο συνεκτικό και άμεσα ανταποκρινόμενο πλέγμα προστασίας απέναντι σε πυραυλικές και αεροπορικές απειλές.

Οι συζητήσεις για την άρση των εθνικών περιορισμών έχουν ενταθεί τους τελευταίους μήνες, καθώς τα περιστατικά με drones πολλαπλασιάζονται. Επιπλέον, οι πρόσφατες εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων από το Ιράν προς την Τουρκία ανέδειξαν, σύμφωνα με αξιωματούχους της Συμμαχίας, την ανάγκη για έναν πιο ενιαίο και συντονισμένο μηχανισμό αντίδρασης.

Πηγές του ΝΑΤΟ υποστηρίζουν ότι τα κράτη-μέλη ζητούν συχνά από τη Συμμαχία να παρέμβει όταν εμφανίζονται άγνωστα ή ύποπτα μη επανδρωμένα αεροσκάφη στον εναέριο χώρο τους. Ωστόσο, τονίζουν ότι για να λειτουργήσει αποτελεσματικά το συλλογικό σύστημα άμυνας απαιτείται και η προσαρμογή των εθνικών κανόνων, ώστε να περιοριστούν οι καθυστερήσεις που προκαλούν οι διαφορετικές διαδικασίες από χώρα σε χώρα.

Όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, οι σχετικές προτάσεις παρουσιάστηκαν νωρίτερα μέσα στη χρονιά στους μόνιμους αντιπροσώπους των 32 κρατών-μελών, με στόχο να διαμορφωθεί κοινή γραμμή πριν από τη σύνοδο κορυφής του καλοκαιριού.