Καθώς το Ιράν και οι αντιπρόσωποί του δέχονται χτυπήματα από τις αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις, οι παρατηρητές αμφισβητούν εάν η Τουρκία περιμένει στα παρασκήνια για να αναδειχθεί ως ο επόμενος «μπαμπούλας» της περιοχής. Η απάντηση είναι πιθανώς ναι, αν και με τη δική της μορφή, αναφέρει ο ειδικός Σινάν Σίντι μέλος του ινστιτούτου FDD μιλώντας στην εφημερίδα jpost.com.
Τραμπ για Ιράν: Μεγάλη μέρα για την παγκόσμια ειρήνη - Χρυσή εποχή
Ο ίδιος τονίζει ότι " η Τουρκία δεν είναι ακριβώς "Ιράν", αλλά η απεικόνιση της Τουρκίας ως ενοχλητικής ή απλώς «περίπλοκης» χώρας, μόνο ενθαρρύνει ένα ώριμο αντίπαλο καθεστώς με ένα καθιερωμένο ιστορικό υπονόμευσης των δυτικών συμμάχων του.
Ο ισχυρισμός ότι η Τουρκία δεν έχει την ιδεολογική ακαμψία ή την πυρηνική φιλοδοξία του Ιράν είναι αληθής, αλλά σε μεγάλο βαθμό άσχετος. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Τουρκία υπονομεύει ενεργά τα συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της περιοχής. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Άγκυρα κάνει ακριβώς αυτό, και το κάνει πιο ξεδιάντροπα με το πέρασμα του χρόνου.
Δεν χρειάζεται να ψάξει κανείς πολύ στο παρελθόν για να βρει παραδείγματα. Μόλις στις 9 Μαρτίου, η Τουρκία τοποθέτησε έξι αμερικανικής κατασκευής μαχητικά αεροσκάφη F-16 στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου.
Η κίνηση αυτή ήταν μια σημαντική κλιμάκωση της στρατιωτικοποίησης των κατεχόμενων κυπριακών εδαφών, για να μην αναφέρουμε μια πιθανή παραβίαση του αμερικανικού δικαίου.
Αραγτσί: Θα σταματήσουμε τις επιθέσεις αν σταματήσουν οι επιθέσεις εναντίον μας
Τα έξι μαχητικά αεροσκάφη ήταν επίσης μια ορατή πράξη εκφοβισμού που απευθύνεται στο Ισραήλ, το οποίο βρίσκεται λιγότερο από 300 μίλια από την Κύπρο.
Η Τουρκία αξιοποιεί την περιφερειακή της θέση όχι για να ενισχύσει τις δυτικές συμμαχίες της, αλλά για να προκαλέσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους εταίρους τους.
Η Άγκυρα ηγείται των προσπαθειών για τη μεσολάβηση μιας εκεχειρίας στον πόλεμο κατά του Ιράν, όχι επειδή επιθυμεί πρωτίστως να φέρει την περιφερειακή ειρήνη, αλλά επειδή ένα αποδυναμωμένο ιρανικό καθεστώς θα εξυπηρετήσει τη φιλοδοξία της Άγκυρας, να αναδειχθεί σε περιφερειακό ηγεμόνα.
Αυτό δεν είναι ασυνήθιστο. Πουθενά αυτή η τάση δεν είναι πιο ξεκάθαρη από ό,τι στη σχέση της Τουρκίας με τη Χαμάς, η οποία προηγείται της τρέχουσας σύγκρουσης. Η υποστήριξη της Άγκυρας προς τη Χαμάς δεν περιορίζεται απλώς σε ρητορικούς επαίνους.
Η υποστήριξη της Τουρκίας προς τη Χαμάς δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ζήτημα διαφωνίας με τη Δύση ή ως μια κατανοητή σχέση μιας χώρας με μουσουλμανική πλειοψηφία με την «παλαιστινιακή υπόθεση».
Πρέπει να θεωρηθεί ως αυτό που είναι, δηλαδή μια χώρα του ΝΑΤΟ που υποστηρίζει μια οργάνωση που έχει χαρακτηριστεί ως τρομοκρατική από τις ΗΠΑ και υπονομεύει τα συμφέροντα ασφαλείας της διατλαντικής συμμαχίας.
Η Χαμάς, ως πληρεξούσιος του Ιράν, έχει εξυπηρετήσει τα συμφέροντα της Άγκυρας υπονομεύοντας τα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ, κάτι που η Τουρκία θα ήθελε να δει άθικτο μετά το τέλος του τρέχοντος πολέμου.
Το 2011, η Χαμάς εγκαθίδρυσε παρουσία στην Τουρκία κατόπιν πρόσκλησης της τουρκικής κυβέρνησης. Στα χρόνια που ακολούθησαν, η Άγκυρα συνεργάστηκε ανοιχτά με αξιωματούχους της Χαμάς και χορήγησε υπηκοότητα στον εκλιπόντα πολιτικό επικεφαλής της ομάδας, Ισμαήλ Χανίγιε, και στον αναπληρωτή του, Σαλέχ αλ-Αρούρι.
Η Τουρκία διευκόλυνε τη ροή χρημάτων και υλικού μέσω της οικονομικής υποδομής της χώρας, ενθαρρύνοντας τη Χαμάς να πραγματοποιήσει τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου.
Η Τουρκία παραχωρεί ανοιχτά τη χρήση του εδάφους της στη Χαμάς, επιτρέποντας στην οντότητα να σχεδιάζει τρομοκρατικές επιθέσεις, να στρατολογεί και να συγκεντρώνει χρήματα.
Μέχρι σήμερα, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν θεωρεί τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση. Αυτή δεν είναι η συμπεριφορά ενός «δύσκολου συμμάχου» με τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες απλώς έχουν τις διαφωνίες τους.
ΗΠΑ και Ιράν: Συμφωνία εκεχειρίας 2 εβδομάδων και το σχέδιο 10 σημείων
Η Τουρκία διευκόλυνε τη ροή χρημάτων και υλικού μέσω της οικονομικής υποδομής της χώρας, ενθαρρύνοντας τη Χαμάς να πραγματοποιήσει τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου.
Η Τουρκία παραχωρεί ανοιχτά τη χρήση του εδάφους της στη Χαμάς, επιτρέποντας στην οντότητα να σχεδιάζει τρομοκρατικές επιθέσεις, να στρατολογεί και να συγκεντρώνει χρήματα. Μέχρι σήμερα, ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν θεωρεί τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση. Αυτή δεν είναι η συμπεριφορά ενός «δύσκολου συμμάχου» με τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες απλώς έχουν τις διαφωνίες τους.
Οι αναφορές που υποβαθμίζουν την υποστήριξη της Τουρκίας προς τη Χαμάς σε μια υποσημείωση υποτιμούν πόσο εδραιωμένη είναι αυτή η υποστήριξη και πόσο μπορεί να αυξηθεί στο μέλλον.
Είναι αλήθεια, όπως παρατηρούν οι αναλυτές, ότι η Τουρκία και το Ιράν δεν είναι ίδιες σε καμία άμεση σύγκριση. Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και υποψήφια για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η υποστήριξή της προς τη Χαμάς είναι ίσως το μόνο σημείο σαφούς επικάλυψης με το Ιράν.
Ωστόσο, είναι επίσης αλήθεια ότι δεν υπάρχουν δύο αντίπαλοι ίδιοι.
Κανένας άλλος σύμμαχος του ΝΑΤΟ δεν απαιτεί ταυτόχρονα την ενσωμάτωση της δυτικής άμυνας, ενώ παράλληλα συμμαχεί με τους αντιπάλους της ίδιας συμμαχίας. Η αγορά του ρωσικής κατασκευής συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας S-400 από την Τουρκία συνοψίζει τέλεια αυτή την προοπτική.
Επιμένοντας στην αγορά του ρωσικού συστήματος, η Τουρκία παραλίγο να θέσει σε κίνδυνο τις δυνατότητες stealth του αμερικανικού μαχητικού F-35, το οποίο η Άγκυρα επρόκειτο να αποκτήσει.
Ο λόγος που η κατοχή τόσο του S-400 όσο και του F-35 από την Τουρκία θα ήταν επικίνδυνη είναι ότι αν τα δύο συστήματα, λειτουργούσαν σε τακτική εγγύτητα μεταξύ τους ή δικτυωμένα, θα επέτρεπαν στη Μόσχα να αποκτήσει πολύτιμες πληροφορίες από Ρώσους εντός της Τουρκίας, χρήσιμες για την κατάρριψη F-35.
Η δράση για την απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35 και η επιβολή κυρώσεων από τις ΗΠΑ εμπόδισαν την πραγματοποίηση τέτοιων σεναρίων.
Ωστόσο, ο Ερντογάν δεν έκανε πίσω μετά από αυτό το φιάσκο. Καθυστέρησε ενεργά την επέκταση του ΝΑΤΟ, καθυστερώντας την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας κατά σχεδόν 18 μήνες για να αποσπάσει από την Ουάσινγκτον μαχητικά αεροσκάφη F-16.
Καθ' όλη τη διάρκεια του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Τουρκία πούλησε στην Ουκρανία μαχητικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αλλά μόνο ενώ παράλληλα αγνοούσε την πώληση αγαθών διπλής χρήσης που ωφελούν την αμυντική βιομηχανική βάση της Ρωσίας.
Η Άγκυρα παρείχε επίσης ένα φιλικό περιβάλλον για παράνομες ρωσικές χρηματοοικονομικές ροές και, μέχρι σήμερα, αρνήθηκε να συμμετάσχει στην εφαρμογή διεθνών κυρώσεων κατά της Μόσχας.
Τέτοιες ενέργειες δεν αποτελούν καλοήθεις προσπάθειες ενός κράτους που προσπαθεί να αποφύγει την οργή της Ρωσίας, αλλά ενός κράτους που υπονομεύει ενεργά τη συλλογική άμυνα του ΝΑΤΟ, ενώ παράλληλα επωφελείται από τις συναλλαγές με τον Ρώσο αντίπαλό του.
Η ρητορική που χαρακτηρίζει την Τουρκία ως το νέο Ιράν δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως μια σύγκριση ενός προς ένα και το αυτό, με αυτό που αντιπροσωπεύει η σημερινή Τουρκία.
Είναι μια έκφραση που αποσκοπεί στο να μεταδώσει την ανάδειξη της Άγκυρας ως αντιπάλου ηγεμόνα που θα διαδεχθεί το Ιράν.
Βεβαίως, ο εντοπισμός ενός νέου περιφερειακού ηγεμόνα μπορεί να έχει εκλογικά οφέλη, ιδιαίτερα για τους Ισραηλινούς ηγέτες.
Οι πολιτικοί συχνά ευδοκιμούν όταν υπάρχει ένας εχθρός γύρω από τον οποίο μπορούν να συσπειρωθούν. Ωστόσο, οι πολιτικοί μπορούν εξίσου εύκολα να εδραιώσουν την κληρονομιά τους αξιοποιώντας θετικές ευκαιρίες.
Για παράδειγμα, οι Συμφωνίες του Αβραάμ θα μείνουν στη μνήμη ως ένα από τα καθοριστικά επιτεύγματα του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου και του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Οι Συμφωνίες δεν καθοδηγήθηκαν από τον φόβο ενός περιφερειακού μπαμπούλα, αλλά από οικονομικές ευκαιρίες και μια γνήσια επιθυμία για ευημερία στη Μέση Ανατολή.
Το εμπόριο και οι επενδύσεις μεταξύ του Ισραήλ και των εταίρων του στον Κόλπο αυξήθηκαν σημαντικά μετά την υπογραφή των Συμφωνιών.
Με άλλα λόγια, οι καριέρες των Ισραηλινών ηγετών δεν εξαρτώνται από την άνοδο ενός νέου Ιράν. Υπάρχουν και άλλες τάσεις που πρέπει να αξιοποιηθούν, πράγμα που σημαίνει ότι οι προειδοποιήσεις για την Τουρκία θα πρέπει να εκληφθούν ως κάτι περισσότερο από απλή έπαρση.
Επιπλέον, ενώ οι δυτικοί αναλυτές προσδιορίζουν σωστά την ιδεολογική πρόθεση της Τουρκίας ως ανόμοια με του Ιράν, αγνοούν τα λογικά αποτελέσματα της συμπεριφοράς της Τουρκίας.
Η Τουρκία δεν διαθέτει δύναμη Quds και πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά διατηρεί αυξανόμενη στρατιωτική παρουσία στο Κέρας της Αφρικής, τη Συρία και το Κατάρ.
Η Άγκυρα επιδιώκει να επεκτείνει την επιρροή της και ενδεχομένως να επιβάλει νέα κυρίαρχα θαλάσσια σύνορα στην ανατολική Μεσόγειο, αμφισβητώντας τα καθιερωμένα σύνορα της Κύπρου και της Ελλάδας.
Η σύγκριση του Ιράν και της Τουρκίας δεν πρέπει να είναι θεολογική, αλλά πρέπει να είναι στρατηγική. Και στρατηγικά, η Τουρκία είναι ολοένα και πιο αναθεωρητική.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι η λανθασμένη ταυτοποίηση της Τουρκίας με το Ιράν. Συνεχίζει να αντιμετωπίζει την Τουρκία ως έναν κανονικό σύμμαχο όταν δεν συμπεριφέρεται πλέον ως τέτοιος.
Η Τουρκία δεν είναι το «νέο Ιράν» με την κυριολεκτική έννοια, αλλά δεν είναι πλέον αξιόπιστος σύμμαχος του ΝΑΤΟ. Ο κίνδυνος δεν έγκειται στην υπερβολή των φιλοδοξιών της Άγκυρας, αλλά στη συνέχιση της δικαιολογίας της, ενώ αυτή διαβρώνει τις ίδιες τις δομές συμμαχίας που εδώ και καιρό στηρίζουν τη δυτική ασφάλεια", καταλήγει ο ίδιος.
