Mάλιστα, σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς και πρόσφατες μελέτες, το ενδεχόμενο ενός ισχυρού τσουνάμι στη Μεσόγειο Θάλασσα τις επόμενες δεκαετίες δεν είναι απλώς πιθανό, αλλά σχεδόν βέβαιο.

Πώς δημιουργούνται τα τσουνάμι

Τα τσουνάμι είναι σειρές ισχυρών κυμάτων που προκαλούνται από μια ξαφνική διαταραχή στον πυθμένα της θάλασσας. Η αιτία είναι συνήθως ένας σεισμός, ωστόσο μπορούν να προκληθούν και από υποθαλάσσιες κατολισθήσεις, ηφαιστειακές εκρήξεις ή ακόμη και πτώσεις μετεωριτών.

Σε περιπτώσεις όπου το φαινόμενο εκδηλώνεται κοντά σε ακτές, τα κύματα μπορούν να φτάσουν μέσα σε λίγα μόλις λεπτά, χωρίς να υπάρχει χρόνος για προειδοποίηση. Οι περιοχές με χαμηλό υψόμετρο είναι οι πιο ευάλωτες, ενώ οι βασικοί κίνδυνοι περιλαμβάνουν πνιγμό, πλημμύρες και καταστροφή υποδομών.

Τα σημάδια ενός επικείμενου τσουνάμι είναι συχνά εμφανή:

-έντονη ή παρατεταμένη σεισμική δόνηση,
-ένας ασυνήθιστος θόρυβος από τη θάλασσα,
-απότομη υποχώρηση ή άνοδος των υδάτων,
-αλλά και ξαφνικές αλλαγές στη συμπεριφορά των ζώων.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η άμεση μετακίνηση προς υψηλότερο έδαφος είναι κρίσιμη.

Η «καυτή» ζώνη της Γαλλικής Ριβιέρας

Αιχμές Καραμανλή για αποζημιώσεις αγροτών: «Καθυστερήσεις και περιβάλλον αδιαφάνειας»

Η UNESCO εκτιμά ότι μέσα στα επόμενα 30 χρόνια υπάρχει 100% πιθανότητα να εκδηλωθεί τουλάχιστον ένα τσουνάμι ύψους άνω του ενός μέτρου στη Μεσόγειο. Το μέγεθος αυτό μπορεί να φαίνεται περιορισμένο, ωστόσο είναι αρκετό για να προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε παράκτιες περιοχές.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα ευρήματα για τη νότια Γαλλία, σύμφωνα με το Conversation. Η περιοχή της Νίκαιας και της Κυανής Ακτής θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη, καθώς συνδυάζει πυκνή δόμηση, έντονη τουριστική δραστηριότητα και πολυσύχναστες παραλίες.

Σε περιόδους αιχμής, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονται σε ζώνες που θα χρειαστεί να εκκενωθούν μέσα σε ελάχιστο χρόνο.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ο χρόνος αντίδρασης. Ένα τσουνάμι που προκαλείται από τοπικό γεγονός, όπως μια υποθαλάσσια κατολίσθηση, μπορεί να φτάσει στις ακτές σε λιγότερο από 10 λεπτά. Αυτό καθιστά ανεπαρκή τα υπάρχοντα συστήματα προειδοποίησης, τα οποία είναι σχεδιασμένα κυρίως για σεισμούς που συμβαίνουν σε μεγάλη απόσταση.

Παρά το γεγονός ότι έχουν δημιουργηθεί διαδρομές διαφυγής, καταφύγια και ψηφιακά εργαλεία ενημέρωσης, οι ειδικοί τονίζουν ότι η εκπαίδευση του πληθυσμού και οι τακτικές ασκήσεις είναι καθοριστικής σημασίας. Η εμπειρία δείχνει ότι σε τέτοιες περιπτώσεις, η έγκαιρη αντίδραση σώζει ζωές.

Οι περιοχές υψηλού κινδύνου στην Ελλάδα

Και η Ελλάδα βρίσκεται στον χάρτη των περιοχών που παρακολουθούνται στενά.

Σύμφωνα με περσινή εκτίμηση της UNESCO, τέσσερις περιοχές της χώρας έχουν χαρακτηριστεί ως ιδιαίτερα ευάλωτες, στο πλαίσιο αξιολόγησης δύο μεγάλων γεωτεκτονικών ζωνών: του Ελληνικού Σεισμικού Τόξου και της περιοχής από τις Αζόρες έως το Γιβραλτάρ.

1. Η πρώτη περιοχή είναι το Νότιο Αιγαίο, με επίκεντρο τη Σαντορίνη και την Αμοργό. Πρόκειται για ζώνη έντονης σεισμικής και ηφαιστειακής δραστηριότητας, όπου η αφρικανική τεκτονική πλάκα βυθίζεται κάτω από την ευρασιατική. Η γεωμορφολογία με τα πολλά νησιά και τις περιορισμένες διόδους διαφυγής αυξάνει τον βαθμό επικινδυνότητας.
2. Ο Κορινθιακός Κόλπος αποτελεί μία από τις πιο σεισμογενείς περιοχές της Ευρώπης. Η συνεχής τεκτονική δραστηριότητα, σε συνδυασμό με τη μορφολογία του κλειστού κόλπου και τις απότομες ακτές, δημιουργεί συνθήκες που δυσχεραίνουν την άμεση εκκένωση σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
3. Στα Ιόνια Νησιά, η εγγύτητα στην Ελληνική Τάφρο και η εκτεταμένη ακτογραμμή, με πολλούς μικρούς παράκτιους οικισμούς, ενισχύουν την ευαλωτότητα. Οι γεωγραφικές ιδιαιτερότητες καθιστούν πιο δύσκολη την έγκαιρη προειδοποίηση και την οργανωμένη απομάκρυνση των κατοίκων.
4. Τέλος, η Νότια Πελοπόννησος, και ειδικά ο Κυπαρισσιακός Κόλπος, έχει ιστορικό τσουνάμι ήδη από τον 14ο αιώνα. Οι χαμηλές, επίπεδες ακτές και τα ποτάμια που εκβάλλουν στην περιοχή αυξάνουν τον κίνδυνο εκτεταμένων πλημμυρών, ενώ οι παράκτιοι οικισμοί παραμένουν εκτεθειμένοι.

Η σημασία της πρόληψης

Μελάνια Τραμπ: Συνομιλίες με το περιβάλλον Πούτιν για τον επαναπατρισμό παιδιών στην Ουκρανία (Βίντεο)

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο η πρόβλεψη, αλλά η προετοιμασία. Σε φαινόμενα που εξελίσσονται μέσα σε λίγα λεπτά, η ενημέρωση του πληθυσμού, η γνώση των προειδοποιητικών σημείων και η ύπαρξη σαφών διαδρομών διαφυγής μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Σε μια κλειστή θάλασσα όπως η Μεσόγειος, όπου τα κύματα φτάνουν γρήγορα στις ακτές, η αντίδραση των πολιτών είναι συχνά πιο σημαντική από οποιοδήποτε σύστημα προειδοποίησης.