Σε ιδιαίτερα τεταμένη συγκυρία, ρωσικοί πύραυλοι και μη επανδρωμένο αεροσκάφος κατέπεσαν στην Πολωνία, ενώ χιλιάδες Ευρωπαίοι στρατιωτικοί συμμετέχουν σε άσκηση για πιθανή αποστολή στην Ουκρανία. Την ίδια ώρα, η Μόσχα προειδοποιεί την Ολλανδία για τη χρήση πυραύλων της εταιρείας Destinus στην επίθεση εναντίον της γέφυρας της Κριμαίας.
Η ένταση μεταξύ της Ρωσίας και ευρωπαϊκών χωρών που στηρίζουν στρατιωτικά την Ουκρανία ενισχύεται, καθώς μέσα σε λίγες ημέρες σημειώθηκαν εξελίξεις που προκαλούν ανησυχία για την ασφάλεια στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου, δύο ρωσικοί πύραυλοι και ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος κατέπεσαν σε περιοχές της νοτιοανατολικής Πολωνίας, κατά τη διάρκεια μεγάλης ρωσικής αεροπορικής επίθεσης εναντίον της Ουκρανίας.
Το περιστατικό συνέπεσε με τη διεξαγωγή της πολυεθνικής άσκησης «Koalicja 26.2», στην οποία συμμετέχουν ευρωπαϊκές στρατιωτικές δυνάμεις που προετοιμάζονται για ενδεχόμενη ανάπτυξη στην Ουκρανία μετά την παύση των εχθροπραξιών.
Παράλληλα, η Ρωσία προχώρησε σε προειδοποίηση προς την Ολλανδία, μετά τις ανακοινώσεις της αμυντικής εταιρείας Destinus ότι πύραυλοί της χρησιμοποιήθηκαν στις ουκρανικές επιθέσεις κατά της γέφυρας που συνδέει την Κριμαία με τη ρωσική ενδοχώρα.
Οι τρεις εξελίξεις δεν συνιστούν απόδειξη επικείμενης ευθείας στρατιωτικής σύγκρουσης, αποτυπώνουν όμως το αυξανόμενο βάρος που αποκτά ο πόλεμος στην Ουκρανία για την ασφάλεια των ευρωπαϊκών κρατών.
Ρωσικοί πύραυλοι στην Πολωνία – Για «σκόπιμη πρόκληση» μιλά ο Τουσκ
Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, δύο ρωσικοί πύραυλοι και ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος εισήλθαν στον πολωνικό εναέριο χώρο και κατέπεσαν σε διαφορετικά σημεία της χώρας.
Ένας πύραυλος cruise τύπου Kh-101 εντοπίστηκε κοντά στο χωριό Νόβι Λίποβιετς, σε απόσταση περίπου 60 χιλιομέτρων από τα σύνορα με την Ουκρανία.
Άλλο αντικείμενο, το οποίο οι αρχές περιέγραψαν ως πύραυλο, κατέπεσε κοντά στο Ρούντνικ ναν Σάνεμ, ενώ μη επανδρωμένο αεροσκάφος εντοπίστηκε στην περιοχή Μολόντιτς.
Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ εκτίμησε ότι τα περιστατικά ενδέχεται να αποτελούσαν σκόπιμη ρωσική πρόκληση.
«Ρομπότ δολοφόνοι»: Προς το 2028 χωρίς δεσμευτική συμφωνία
Η εκτίμηση αυτή συνδέεται κυρίως με τη χρονική συγκυρία, καθώς οι παραβιάσεις συνέπεσαν με σημαντικές δραστηριότητες της πολυεθνικής στρατιωτικής άσκησης που πραγματοποιείται στην Πολωνία.
Ωστόσο, η πρόθεση της ρωσικής πλευράς δεν έχει αποδειχθεί ανεξάρτητα.
Ο υπουργός Άμυνας της Πολωνίας, Βουαντίσουαφ Κοσινιάκ-Κάμις, συνέδεσε επίσης τη χρονική συγκυρία των περιστατικών με την άσκηση, τονίζοντας ότι η παρουσία των συμμαχικών δυνάμεων αποσκοπεί στην επίδειξη ετοιμότητας και συνεργασίας.
Χιλιάδες στρατιωτικοί στη μεγάλη άσκηση «Koalicja 26.2»
Η άσκηση πραγματοποιείται από τις 9 έως τις 22 Νοεμβρίου στο πεδίο εκπαίδευσης της Νόβα Ντέμπα, στη νοτιοανατολική Πολωνία.
Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη άσκηση της Πολυεθνικής Δύναμης για την Ουκρανία, γνωστής ως MNF-U, η οποία αποτελεί το στρατιωτικό σκέλος της λεγόμενης «Συμμαχίας των Προθύμων».
Τον συντονισμό της πρωτοβουλίας έχουν αναλάβει η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Σύμφωνα με την αρχική επίσημη βρετανική ανακοίνωση, η άσκηση σχεδιάστηκε με συμμετοχή περίπου 2.800 στρατιωτικών από 11 χώρες.
Στις δραστηριότητες συμμετέχουν το Βέλγιο, η Εσθονία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Λιθουανία, η Ολλανδία, η Πολωνία, η Ισπανία, η Σουηδία, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο, με διαφορετικούς ρόλους στην ξηρά, στον αέρα και στη θάλασσα.
Οι ασκήσεις περιλαμβάνουν μετακινήσεις προσωπικού και στρατιωτικού εξοπλισμού, συντονισμό διοίκησης, επιχειρήσεις αεροπορικής υποστήριξης και αξιοποίηση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Η εκπαίδευση αποσκοπεί στη δοκιμή της δυνατότητας ταχείας ανάπτυξης και υποστήριξης μιας πολυεθνικής δύναμης σε περίπτωση μελλοντικής συμφωνίας για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Τι ακριβώς σχεδιάζουν Γαλλία και Βρετανία για την Ουκρανία
Η Πολυεθνική Δύναμη για την Ουκρανία αποτελεί πρωτοβουλία χωρών που στηρίζουν το Κίεβο, αλλά δεν είναι επίσημη επιχείρηση του ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχουν παρουσιάσει το Λονδίνο και το Παρίσι, η δύναμη θα μπορούσε να αναπτυχθεί στην Ουκρανία μετά την παύση των εχθροπραξιών και κατόπιν αιτήματος της ουκρανικής κυβέρνησης.
Η αποστολή της θα επικεντρωνόταν στην ενίσχυση και ανασυγκρότηση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, στην υποστήριξη της ασφάλειας των αεροπορικών μεταφορών και στη συμβολή για την ασφαλή λειτουργία των θαλάσσιων εμπορικών διαδρομών.
Η βρετανική κυβέρνηση έχει διευκρινίσει ότι η συγκεκριμένη δύναμη δεν σχεδιάζεται ως παραδοσιακή ειρηνευτική αποστολή ούτε ως μηχανισμός επιτήρησης εκεχειρίας.
Το επιχειρησιακό της αντικείμενο συνδέεται με τις εγγυήσεις ασφαλείας που θα μπορούσαν να δοθούν στην Ουκρανία μετά τον πόλεμο.
Η άσκηση στην Πολωνία δεν σημαίνει ότι έχει αποφασιστεί η άμεση αποστολή αυτών των στρατευμάτων σε ουκρανικό έδαφος.
Ουκρανία: Ρωσικά FPV drones κατά ξένων μαχητών
Η ρωσική αντίδραση για την πιθανή ανάπτυξη ευρωπαϊκών δυνάμεων
Η Μόσχα αντιμετωπίζει αρνητικά το ενδεχόμενο παρουσίας στρατιωτικών δυνάμεων ευρωπαϊκών κρατών στην Ουκρανία.
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα έχει χαρακτηρίσει τον σχεδιασμό της «Συμμαχίας των Προθύμων» ως προετοιμασία στρατιωτικής επέμβασης και έχει προειδοποιήσει ότι ξένες δυνάμεις που θα αναπτυχθούν στην Ουκρανία ενδέχεται να αντιμετωπιστούν από τη Ρωσία ως στρατιωτικοί στόχοι.
Πρόκειται για τη δηλωμένη θέση της Μόσχας και όχι για ένδειξη ότι έχει ήδη ξεκινήσει πολεμική αναμέτρηση με τις συγκεκριμένες χώρες.
Η ρωσική αντίθεση αποτελεί, πάντως, σημαντικό εμπόδιο στην εξεύρεση ενός πλαισίου ασφαλείας που θα είναι αποδεκτό στο πλαίσιο πιθανών μελλοντικών ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.
Η γέφυρα της Κριμαίας και οι πύραυλοι RUTA
Το δεύτερο μέτωπο της διπλωματικής έντασης αφορά την Ολλανδία και τη χρήση ευρωπαϊκής κατασκευής οπλικών συστημάτων στις ουκρανικές επιθέσεις εναντίον της γέφυρας της Κριμαίας.
Στις 17 Νοεμβρίου, η εταιρεία Destinus, που έχει την έδρα της στην Ολλανδία, ανακοίνωσε ότι πύραυλοι cruise τύπου RUTA χρησιμοποιήθηκαν στην επιχείρηση.
Ο πρόεδρος της εταιρείας, Ολεξάντρ Ντανιλιούκ, δήλωσε στο Reuters ότι επτά πύραυλοι RUTA έπληξαν τη γέφυρα, στο πλαίσιο επιχείρησης που είχε προετοιμαστεί επί εβδομάδες.
Η ουκρανική επίθεση προκάλεσε σοβαρές ζημιές στην οδική υποδομή της γέφυρας, η οποία αποτελεί σημαντικό συγκοινωνιακό και στρατηγικό σύνδεσμο ανάμεσα στη Ρωσία και την Κριμαία.
Η συμμετοχή ευρωπαϊκής κατασκευής πυραύλων στην επιχείρηση ενίσχυσε την αντιπαράθεση σχετικά με τον ρόλο των δυτικών αμυντικών βιομηχανιών στον πόλεμο.
Ωστόσο, η κατασκευή ενός οπλικού συστήματος από εταιρεία που εδρεύει σε ευρωπαϊκή χώρα δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι οι ένοπλες δυνάμεις της συγκεκριμένης χώρας συμμετείχαν στην επίθεση.
Προειδοποίηση Ζαχάροβα στην Ολλανδία
Στις 20 Νοεμβρίου, η Μαρία Ζαχάροβα απάντησε στις πληροφορίες για τη χρήση πυραύλων RUTA στη γέφυρα της Κριμαίας.
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών κατηγόρησε την Ολλανδία ότι, μέσω της στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξης προς το Κίεβο, συμβάλλει στην κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Προειδοποίησε επίσης ότι οι συγκεκριμένες εξελίξεις θα ληφθούν υπόψη στον στρατιωτικό σχεδιασμό της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Η δήλωση αποτελεί σαφή πολιτικοστρατιωτική προειδοποίηση της Μόσχας.
Δεν συνιστά, ωστόσο, ανακοίνωση συγκεκριμένης ρωσικής στρατιωτικής επιχείρησης κατά της Ολλανδίας.
Η ρωσική τοποθέτηση συνδέει τη χρήση ολλανδικής τεχνολογίας στην Ουκρανία με τον ευρύτερο ανταγωνισμό ανάμεσα στη Μόσχα και στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που εξοπλίζουν το Κίεβο.
Η θέση της Ελλάδας στη «Συμμαχία των Προθύμων»
Η Ελλάδα έχει συμμετάσχει στις πολιτικές διαβουλεύσεις των χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία και εξετάζουν μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας.
Ωστόσο, πρέπει να γίνεται διάκριση ανάμεσα στη συμμετοχή σε μια πολιτική πρωτοβουλία και στην αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων.
Η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται στον επίσημο κατάλογο των 11 χωρών που συμμετέχουν στην άσκηση «Koalicja 26.2».
Επιπλέον, από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ότι έχει ανακοινωθεί ελληνική αποστολή μάχιμων στρατευμάτων στην Ουκρανία στο πλαίσιο της συγκεκριμένης πολυεθνικής δύναμης.
Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την αποτύπωση της ελληνικής εμπλοκής στον σχεδιασμό ευρωπαϊκών εγγυήσεων ασφαλείας.
Πόσο πιθανή είναι μια ευθεία σύγκρουση Ρωσίας και ευρωπαϊκών χωρών;
Η πτώση ρωσικών πυραύλων σε πολωνικό έδαφος αποτελεί σοβαρό επεισόδιο, καθώς αφορά χώρα μέλος του ΝΑΤΟ.
Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές προετοιμασίες για πιθανή στρατιωτική παρουσία στην Ουκρανία προκαλούν την αντίδραση της Μόσχας.
Η υπόθεση των πυραύλων RUTA προσθέτει ακόμη ένα στοιχείο στην αντιπαράθεση, καθώς ρωσικές προειδοποιήσεις στρέφονται πλέον συγκεκριμένα προς την Ολλανδία.
Οι εξελίξεις αυτές αυξάνουν την ανάγκη για στρατιωτική ετοιμότητα, πολιτικό συντονισμό και αποφυγή λανθασμένων υπολογισμών.
Δεν επιτρέπουν, ωστόσο, το συμπέρασμα ότι η ευθεία σύγκρουση Ρωσίας και ΝΑΤΟ είναι αναπόφευκτη.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο οι δύο πλευρές μπορούν να διαχειριστούν τα στρατιωτικά επεισόδια και τις αμοιβαίες προειδοποιήσεις, την ώρα που ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται και το μεταπολεμικό πλαίσιο ασφαλείας παραμένει αντικείμενο διαφωνίας.
Η άσκηση στην Πολωνία ολοκληρώνεται στις 22 Νοεμβρίου, ενώ οι αντιπαραθέσεις για τις εγγυήσεις ασφαλείας της Ουκρανίας και τη χρήση δυτικών οπλικών συστημάτων αναμένεται να παραμείνουν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής διπλωματίας.