Η πρόσφατη εξαγγελία του πρωθυπουργού για την επικείμενη αναθεώρηση του Συντάγματος άνοιξε τον ασκό του Αιόλου, προκαλώντας την ηχηρή και αναλυτική παρέμβαση του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας, ακαδημαϊκού και επίτιμου καθηγητή της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Προκόπη Παυλόπουλου.
Με μια ιδιαίτερα αιχμηρή τοποθέτηση, ο κ. Παυλόπουλος υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία πάσχει, καθώς δεν υπαγορεύεται από κάποια πραγματική εθνική ή κανονιστική ανάγκη, αλλά εργαλειοποιείται ως όχημα εξυπηρέτησης αμιγώς κομματικών και πολιτικών σκοπιμοτήτων της κυβέρνησης.
Ο Άρειος Πάγος βάζει οριστικά στο αρχείο την υπόθεση των υποκλοπών
Η "φυγή προς τα εμπρός" και η όψιμη ετοιμότητα
Στην αρχή της ανάλυσής του, ο Προκόπης Παυλόπουλος θέτει το γενικότερο ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο της συζήτησης. Χαρακτηρίζει την προσφυγή στην αναθεωρητική διαδικασία ως σύμπτωμα μιας χρόνιας θεσμικής παθογένειας, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για έναν πολιτικό ελιγμό "φυγής προς τα εμπρός" ενόψει των αδιεξόδων που αντιμετωπίζει η κυβερνητική πλειοψηφία.
Το βασικό ερώτημα που απευθύνει ο πρώην Πρόεδρος προς το Μέγαρο Μαξίμου αφορά την πολιτική συγχρονία. Υπενθυμίζει ότι το 2019, ενόσω βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη η προηγούμενη συνταγματική αναθεώρηση, η κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε αναλάβει τα ηνία εμφανιζόμενη έτοιμη για μεγάλες ριζικές τομές, με "αιχμή του δόρατος" το λεγόμενο Επιτελικό Κράτος. Ο κ. Παυλόπουλος διερωτάται ευθέως γιατί μια αυτοδύναμη και δήθεν πανέτοιμη κυβέρνηση δεν είχε διαγνώσει από τότε την ανάγκη για τις αλλαγές που προτείνει σήμερα. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι αυτή η καθυστερημένη «διέξοδος» επιλέγεται επειδή, στην πραγματικότητα, ο πρωθυπουργός και το υπουργικό συμβούλιο απέτυχαν να εφαρμόσουν ορθά και θεσμικά τις ήδη ισχύουσες διατάξεις του καταστατικού χάρτη.
Τα έξι παραδείγματα που εκθέτουν τον κυβερνητικό σχεδιασμό
Για να τεκμηριώσει την κριτική του, ο κ. Παυλόπουλος παραθέτει έξι συγκεκριμένα παραδείγματα από τις προτεινόμενες αλλαγές, αποδομώντας ένα προς ένα τα κυβερνητικά επιχειρήματα:
Ιδιωτικά ΑΕΙ (Άρθρο 16): Ο πρώην Πρόεδρος δεν αμφισβητεί την ανάγκη αναθεώρησης, την οποία υποστηρίζει σταθερά από το 2001. Ωστόσο, επισημαίνει την οξύμωρη στάση της κυβέρνησης, η οποία δεν περίμενε τη συνταγματική αλλαγή, αλλά προχώρησε στην ψήφιση του νόμου 4957/2022 που νομιμοποίησε την εγκατάσταση ιδιωτικών ιδρυμάτων, τον οποίο μάλιστα επικύρωσε το ΣτΕ. Διερωτάται τι ακριβώς θα προσθέσει πλέον η αναθεώρηση και πώς θα διορθώσει το γεγονός ότι στη χώρα ιδρύονται ιδρύματα χωρίς διεθνή προβολή, διαψεύδοντας τις υποσχέσεις για εμβληματικά παραρτήματα πανεπιστημίων της Ευρώπης και των ΗΠΑ.
Αναγκαστική προσγείωση στρατιωτικού ελικοπτέρου πάνω σε ελιά στην Κρήτη (upd)
Λειτουργία Πολιτικών Κομμάτων (Άρθρο 29): Σχολιάζοντας την πρόταση για ενίσχυση της δημοκρατικής λειτουργίας των κομμάτων, τονίζει ότι αυτό είναι ζήτημα εφαρμογής των υφιστάμενων νόμων και όχι αλλαγής του Συντάγματος. Απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό, αναρωτιέται τι τον εμποδίζει να εξαλείψει τον έντονο συγκεντρωτισμό και τις πελατειακές πρακτικές εντός της ίδιας της Νέας Δημοκρατίας.
Θητεία Προέδρου της Δημοκρατίας (Άρθρο 30): Για την πρόταση καθιέρωσης μίας μόνο εξαετούς θητείας, υπογραμμίζει πως η πρακτική μετά το 1975 κρίνεται απολύτως επιτυχής. Επικρίνει τον πρωθυπουργό για τις αλλαγές του 2019, οι οποίες επέτρεψαν την εκλογή Προέδρου ακόμη και από μια περιστασιακή μονοκομματική πλειοψηφία. Θέτει δε το καίριο ερώτημα εάν η συγκεκριμένη πρόταση αποτελεί προσπάθεια του κ. Μητσοτάκη να προσδώσει συνταγματική περιβολή στην προσωπική του επιλογή να μην ανανεώνει τη θητεία των Προέδρων, ανεξαρτήτως της επιτυχούς εκτέλεσης των καθηκόντων τους.
Ασυμβίβαστο Βουλευτή-Υπουργού (Άρθρο 57): Παρότι θεωρεί τη συζήτηση δικαιολογημένη, ο κ. Παυλόπουλος ρωτά γιατί η κυβέρνηση δεν είχε αντιληφθεί αυτή την παθογένεια το 2019. Παράλληλα, συνδέει ευθέως το πρόβλημα του πελατειασμού με τις νοοτροπίες των κομμάτων, αναφέροντας χαρακτηριστικά την εμπλοκή της ΝΔ στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ποινική ευθύνη Υπουργών (Άρθρο 86): Χαρακτηρίζει επιβεβλημένη την ανάθεση του κολασμού των υπουργών στον φυσικό δικαστή, παρακάμπτοντας τη Βουλή. Όμως, και εδώ, αποδίδει τη στροφή της κυβέρνησης στη «στρεβλή εφαρμογή» του άρθρου σε υποθέσεις όπως η τραγωδία των Τεμπών, το σκάνδαλο των υποκλοπών και η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Στροφή της κυβέρνησης στην εσωτερική ατζέντα μετά την επίσκεψη Μακρόν
Ηγεσία της Δικαιοσύνης (Άρθρο 90): Για το κρίσιμο θέμα της επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, στηλιτεύει την κυβερνητική υποκρισία. Υπενθυμίζει ότι, ενώ η κυβέρνηση νομοθέτησε τη γνωμοδοτική αρμοδιότητα των Ολομελειών (ν. 5123/2024), όταν ήρθε η ώρα της κρίσης «αγνόησε επιδεικτικώς τις εκφρασθείσες γνώμες τους».
Συνοψίζοντας, ο Προκόπης Παυλόπουλος καλεί τον πρωθυπουργό να μην οχυρώνεται πίσω από την τακτική προηγούμενων κυβερνήσεων, υπενθυμίζοντας ότι εξελέγη για να αλλάξει τα κακώς κείμενα. Κλείνει την παρέμβασή του με μια διαχρονική παρατήρηση, παραφράζοντας τον Εμμανουήλ Ροΐδη: «Εν Ελλάδι μίας συνταγματικής διατάξεως χρείαν έχομεν: Περί εφαρμογής του ισχύοντος Συντάγματος».
