Η ιστορία γράφεται στα πεδία των μαχών και όχι στα διπλωματικά σαλόνια. Όταν τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940 η Ιταλία εξαπέλυσε την επίθεση της, το σχέδιο του Μπενίτο Μουσολίνι έμοιαζε στα χαρτιά αλάνθαστο, ταχύτατη προέλαση, διάσπαση του ελληνικού μετώπου στην Πίνδο, κατάληψη του Μετσόβου και πλήρης αποκοπή της Ηπείρου από τη Δυτική Μακεδονία.
Βροντάνε τα κανόνια της Πατρίδας: Ο φόρος τιμής στο έπος του 1940
Για τον σκοπό αυτό, η Ρώμη έριξε στη μάχη το καμάρι του στρατού της, την επίλεκτη Μεραρχία Αλπινιστών "Τζούλια". Αυτό που ακολούθησε, ωστόσο, από τις 28 Οκτωβρίου έως τις 13 Νοεμβρίου, δεν ήταν απλώς μια ηρωική άμυνα, αλλά ένα μάθημα τακτικής εξόντωσης του αντιπάλου.
Το βάρος στη Μεραρχία Θεσσαλίας
Η πρώτη κρούση ήταν σαρωτική. Το περίφημο «Απόσπασμα Πίνδου» υπό τον Συνταγματάρχη Κωνσταντίνο Δαβάκη κλήθηκε να κρατήσει μια αμυντική γραμμή χιλιομέτρων με ελάχιστες δυνάμεις και ελλιπή εξοπλισμό. Οι ιταλικές δυνάμεις παρακάμπτοντας τα αρχικά σημεία άμυνας άρχισαν να διεισδύουν επικίνδυνα στους ορεινούς όγκους. Τότε το Ελληνικό Γενικό Επιτελείο διέταξε να πέσει στη μάχη η Ι Μεραρχία (Λαρίσης), υπό τη διοίκηση του Υποστράτηγου Βασιλείου Βραχνού.
Η επιστράτευση των εφεδρειών από τη Θεσσαλία (Λάρισα, Βόλος, Τρίκαλα) έγινε εν ριπή οφθαλμού. Οι στρατιώτες του 5ου, του 51ου και του 4ου Συντάγματος, στελεχωμένοι με άριστα εκπαιδευμένους αξιωματικούς, ανέβηκαν στα βουνά χωρίς πλήρη ανεφοδιασμό, αλλά με το ηθικό στην κόψη του ξυραφιού.
Η απόφαση που άλλαξε την πορεία του πολέμου
Το απόγευμα της 31ης Οκτωβρίου στο Επταχώρι, ο Υποστράτηγος Βραχνός πήρε την απόφαση που έμελλε να κρίνει την τύχη της Ιταλικής Αυτοκρατορίας στα Βαλκάνια. Αντί να οργανώσει απλώς μια υποχωρητική άμυνα για να κερδίσει χρόνο, διέταξε μετωπική αντεπίθεση. Ήταν η πρώτη ελληνική επιθετική ενέργεια του πολέμου.
Στις 1 Νοεμβρίου, τα ελληνικά τάγματα χτύπησαν σαν κεραυνός. Η διλοχία του 51ου Συντάγματος υπό τον Αντισυνταγματάρχη Δημήτριο Μισύρη εγκλώβισε τους Ιταλούς στον Γράμμο, συλλαμβάνοντας 130 αιχμαλώτους από τις πρώτες κιόλας ώρες, την ώρα που ο ίδιος ο Μισύρης έμενε τραυματισμένος στο πεδίο της μάχης για να διευθύνει τους άνδρες του.
Παράλληλα, η άφιξη του θρυλικού Αντισυνταγματάρχη Μαρδοχαίου Φριζή ως επικεφαλής του Αποσπάσματος Αώου, έσφιξε τη θηλιά γύρω από τους Αλπινιστές.
Σώμα με σώμα στο υψόμετρο
Αυτό που ονομάζουμε σήμερα "Έπος της Πίνδου" χτίστηκε με αίμα και ξιφολόγχη. Στο ύψωμα Τσούκα, η μάχη υπήρξε λυσσώδης. Οι Έλληνες στρατιώτες, με αλλεπάλληλες αντεπιθέσεις, κατάφεραν όχι μόνο να σταματήσουν την ιταλική προέλαση προς το Παλιοσέλι, αλλά να εγκλωβίσουν τη μεραρχία "Τζούλια" μέσα στις χαράδρες.
Οι αλπινιστές του Μουσολίνι, συνηθισμένοι σε ασκήσεις επίδειξης, βρέθηκαν αποκομμένοι, πεινασμένοι και σφυροκοπούμενοι από το ελληνικό πυροβολικό (που σημείωσε τρομακτική ευστοχία υπό τις διαταγές αξιωματικών όπως ο Υπολοχαγός Πανδής). Μέσα σε 15 μέρες, ο ασυγκρίτως υπέρτερος εισβολέας τράπηκε σε άτακτη φυγή προς τα ελληνοαλβανικά σύνορα, αφήνοντας πίσω του χιλιάδες νεκρούς, αιχμαλώτους και άθικτο πολεμικό υλικό.
Η Μάχη της Πίνδου δεν κερδήθηκε από θαύμα. Κερδήθηκε από την ανώτερη στρατηγική αντίληψη της ελληνικής ηγεσίας στο πεδίο και την απόλυτη άρνηση του Έλληνα φαντάρου να παραδώσει σπιθαμή εθνικού εδάφους.
