Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί τις τελευταίες ώρες ένα άνευ προηγουμένου διπλωματικό θρίλερ, με τις εξελίξεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα και την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή να θυμίζουν κινούμενη άμμο. Η εικόνα που εκπέμπεται από την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη δεν είναι απλώς διαφορετική, αλλά εντελώς αντίθετη, δημιουργώντας ένα καθεστώς απόλυτης αβεβαιότητας.

Από τη μία πλευρά, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε θριαμβευτικές δηλώσεις. Ανακοίνωσε επίσημα πως έχει επιτευχθεί συμφωνία, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι ο ίδιος ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έδωσε την έγκρισή του. Σύμφωνα με τον Τραμπ, το μνημόνιο κατανόησης (MoU) αναμένεται να υπογραφεί πιθανότατα στην Ευρώπη μέσα στο Σαββατοκύριακο, παρουσία του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς.

Ως δείγμα καλής θέλησης, ο Αμερικανός πρόεδρος ισχυρίστηκε ότι ακυρώνονται τα επικείμενα αμερικανικά πλήγματα –μεταξύ των οποίων και μια επιχείρηση στο νησί Χαργκ– ενώ προανήγγειλε ότι το Στενό του Ορμούζ πρόκειται να ανοίξει ξανά για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Ο ίδιος απέδωσε αυτή την εξέλιξη στην ασφυκτική στρατιωτική πίεση των τελευταίων ημερών, τονίζοντας ότι η Τεχεράνη «δέχθηκε ισχυρό πλήγμα» που επιτάχυνε τις διαδικασίες.

Η κατηγορηματική διάψευση της Τεχεράνης

Στον αντίποδα, η αντίδραση της Ισλαμικής Δημοκρατίας ήταν άμεση και καταρρίπτει πλήρως το αμερικανικό αφήγημα περί τετελεσμένων. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, μέσω του πρακτορείου Tasnim, ξεκαθάρισε ότι το Ιράν δεν έχει καταλήξει σε καμία τελική απόφαση.

Αν και επιβεβαιώθηκε ότι μεγάλο μέρος του κειμένου έχει συζητηθεί, η Τεχεράνη κατηγορεί τις ΗΠΑ ότι «αλλάζουν συνεχώς τις θέσεις τους», δυσχεραίνοντας τις διαπραγματεύσεις. Το κρατικό πρακτορείο IRNA χαρακτήρισε τις αναφορές περί οριστικής συμφωνίας ως απλές «εικασίες», ενώ το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών διαμήνυσε σε αυστηρό τόνο ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμία απολύτως υποχώρηση στις ιρανικές «κόκκινες γραμμές».

Ακόμη πιο δεικτικά, ιρανικά μέσα ενημέρωσης αντιμετωπίζουν τις ανακοινώσεις Τραμπ με χλευασμό, κάνοντας λόγο για ένα «θέατρο του παραλόγου», επισημαίνοντας ότι οι αμερικανικές ενέργειες έχουν καταστήσει το Στενό του Ορμούζ λιγότερο ασφαλές.

Ο αιφνιδιασμός Νετανιάχου και το θολό παρασκήνιο

Μέσα σε αυτό το χάος, η ισραηλινή πλευρά πιάστηκε κυριολεκτικά απροετοίμαστη. Σύμφωνα με αμερικανικά δίκτυα, οι αναρτήσεις και οι δηλώσεις του Τραμπ αιφνιδίασαν τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος ενημερώθηκε για τις εξελίξεις ενώ βρισκόταν σε κρίσιμη σύσκεψη ακριβώς για το θέμα του Ιράν. Αν και το Τελ Αβίβ δεν συμμετέχει άμεσα στο μνημόνιο, το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού έσπευσε να δηλώσει πως χαιρετίζει τις αμερικανικές δεσμεύσεις για απομάκρυνση εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού και διάλυση των ιρανικών υποδομών.

Την ίδια στιγμή, οι μεσολαβητές προσπαθούν να βρουν τον βηματισμό τους. Το Κατάρ ανακοίνωσε τηλεφωνική επικοινωνία του Εμίρη Αλ Θάνι με τον Τραμπ, κάνοντας λόγο για «πρόοδο», ενώ σύμφωνα με το Axios, οι διαπραγματευτές μιλούν για μια καταρχήν συμφωνία, η οποία όμως «κολλάει» στην τελική έγκριση του Χαμενεΐ και σε κρίσιμα αγκάθια: τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, το Στενό του Ορμούζ και τον σκληρό πυρήνα του πυρηνικού προγράμματος.