Σαφείς επισημάνσεις για την πολιτική της Τουρκίας απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο περιλαμβάνει η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενταξιακή πορεία της Άγκυρας, η οποία δημοσιοποιήθηκε σήμερα, Τετάρτη (4/11), στο πλαίσιο του πακέτου διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2026.
Η Κομισιόν στην έκθεσή της, σημειώνει τη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, επαναλαμβάνει την ευρωπαϊκή θέση για την ακυρότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου και επισημαίνει ότι παραμένει σε ισχύ η απειλή πολέμου (casus belli) της Τουρκίας σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο.
Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο, τις παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων και την επιμονή της Άγκυρας στη λύση δύο κρατών στην Κύπρο.
Παρότι αναγνωρίζει τη βελτίωση του κλίματος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις από το 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνει ότι δεν έχει επιτευχθεί βιώσιμη αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Great Sea Interconnector: Συνεχίζονται τα εμπόδια στις έρευνες
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI), το οποίο έχει χαρακτηριστεί έργο κοινού ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο κεφάλαιο για τα διευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα, η Κομισιόν επισημαίνει ότι η Τουρκία εξακολούθησε να παρεμποδίζει τις ερευνητικές δραστηριότητες που σχετίζονται με την υλοποίηση του έργου.
Παράλληλα, σημειώνει ότι, αν και η Άγκυρα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις περιφερειακές ενεργειακές διασυνδέσεις, δεν έχει ευθυγραμμιστεί πλήρως με το αναθεωρημένο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο για τα διευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Άκυρο και χωρίς έννομες συνέπειες
Ξεχωριστή θέση στην έκθεση καταλαμβάνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο.
Η Επιτροπή αναφέρεται στην επικύρωσή του, τον Οκτώβριο του 2026, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με έδρα τη Βεγγάζη, έπειτα από πολυετή εκκρεμότητα.
Υπενθυμίζει, ωστόσο, ότι η πάγια θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πως το μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτες χώρες.
Στην έκθεση γίνεται επίσης αναφορά στο μνημόνιο συνεργασίας Τουρκίας – Λιβύης του 2022 για τους υδρογονάνθρακες, το οποίο η Άγκυρα δεν έχει επικυρώσει, καθώς και στην παραχώρηση άδειας ερευνών στην τουρκική κρατική εταιρεία TPAO από την Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης, τον Φεβρουάριο του 2026.
Αναφορά στο casus belli
Η Κομισιόν επαναφέρει το ζήτημα της απειλής πολέμου που έχει διατυπώσει η Τουρκία σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο.
Συγκεκριμένα, υπενθυμίζει ότι εξακολουθεί να ισχύει η απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, σύμφωνα με την οποία μια μονομερής επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια θα αποτελούσε αιτία πολέμου.
Η έκθεση αναφέρεται στο δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια, όπως προβλέπεται από το άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί την Τουρκία να δεσμευτεί ουσιαστικά στην αρχή της καλής γειτονίας, στον σεβασμό των διεθνών συμφωνιών και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, ακόμη και με προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.
«Γαλάζια Πατρίδα» και αύξηση των παραβιάσεων
Νέος οδηγός επιβίωσης 72 ωρών από την Κομισιόν για τους Ευρωπαίους πολίτες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ή κρίσης
Παρά τη συνέχιση των διμερών επαφών και των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, η Επιτροπή καταγράφει σειρά ενεργειών που εξακολουθούν να επιβαρύνουν τις σχέσεις των δύο χωρών.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι τουρκικές αξιώσεις για την αποστρατιωτικοποίηση νησιών του ανατολικού Αιγαίου, η συστηματική έκδοση μη εγκεκριμένων ναυτιλιακών προειδοποιήσεων και οι εκκρεμείς διαφορές για την υφαλοκρηπίδα και τις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για την ενσωμάτωση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan) στα τουρκικά σχολικά βιβλία, καθώς η Επιτροπή εκτιμά ότι μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τον διάλογο και την περιφερειακή συνεργασία.
Η έκθεση καταγράφει ακόμη αύξηση των πτήσεων τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, συμπεριλαμβανομένων κατοικημένων περιοχών, αλλά και σημαντική άνοδο των περιστατικών παραβίασης των ελληνικών χωρικών υδάτων σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς.
Στο ίδιο πλαίσιο, γίνεται αναφορά στην ανακήρυξη δύο θαλάσσιων πάρκων από την Τουρκία τον Αύγουστο του 2026, στο βορειοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, με εκτάσεις που βρίσκονται κυρίως πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.
Κυπριακό: Η Άγκυρα επιμένει στη λύση δύο κρατών
Στο κεφάλαιο για το Κυπριακό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η Άγκυρα συνεχίζει να προωθεί τη λύση δύο κρατών, θέση που βρίσκεται σε αντίθεση με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Η Κομισιόν επαναλαμβάνει την υποχρέωση της Τουρκίας να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Κυπριακή Δημοκρατία και να σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Δεν έχει επιτευχθεί βιώσιμη αποκλιμάκωση»
Αλβανία: Η Κομισιόν καταδικάζει τη χρήση βίας κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων
Στη συνολική αξιολόγηση των σχέσεων της Τουρκίας με τους γείτονές της, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το κλίμα στην Ανατολική Μεσόγειο έχει βελτιωθεί αισθητά μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του Φεβρουαρίου 2023.
Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η κατάσταση εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από αστάθεια, με την πρόσφατη επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου να αποτελεί, σύμφωνα με την έκθεση, ένδειξη ότι η αποκλιμάκωση δεν έχει αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά.
Η Κομισιόν υπενθυμίζει ότι οι σχέσεις καλής γειτονίας αποτελούν βασική προϋπόθεση της ευρωπαϊκής ενταξιακής διαδικασίας και καλεί την Άγκυρα να αποφεύγει απειλές ή μονομερείς ενέργειες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την περιφερειακή σταθερότητα.
Επαναβεβαιώνει, τέλος, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει προσηλωμένη στην υπεράσπιση των συμφερόντων της, των κρατών-μελών της και της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
