Σε μείζον σημείο τριβής εξελίσσονται τα πρόστιμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τις Big Tech, με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ να συγκρούεται ολοένα και περισσότερο με τις Βρυξέλλες για το ρυθμιστικό πλαίσιο και τις κυρώσεις.

Οι εταιρείες Google, Apple και Meta αμφισβητούν πρόστιμα που τους έχουν επιβληθεί από την ΕΕ για παραβιάσεις των κανόνων ανταγωνισμού και αντιμονοπωλιακής πολιτικής, τα οποία ξεπερνούν συνολικά τα 6 δισ. ευρώ από τις αρχές του 2024.

Οι ΗΠΑ και οι ίδιες οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι τα πρόστιμα αντανακλούν μια εχθρική στάση της Ευρώπης απέναντι στην καινοτομία, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει ότι πρόκειται για απαραίτητα μέτρα προστασίας των καταναλωτών και διασφάλισης υγιούς ανταγωνισμού.
 

Τα βασικά πρόστιμα

Από το 2024 έχουν επιβληθεί έξι σημαντικές κυρώσεις:

•Μάρτιος 2024: Πρόστιμο €1,84 δισ. στην Apple για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στη διανομή εφαρμογών streaming μουσικής
•Νοέμβριος 2024: Πρόστιμο €797 εκατ. στη Meta για πρακτικές που ευνοούσαν το Facebook Marketplace
•Απρίλιος 2025: Πρόστιμα €500 εκατ. στην Apple και €200 εκατ. στη Meta στο πλαίσιο του Digital Markets Act
•Σεπτέμβριος 2025: Πρόστιμο €2,9 δισ. στη Google για αντιανταγωνιστικές πρακτικές στη διαφήμιση
•Δεκέμβριος 2025: Πρόστιμο €120 εκατ. στην πλατφόρμα X για παραβίαση κανόνων διαφάνειας
 

Παρέμβαση ΗΠΑ και απειλές για αντίμετρα

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει εντείνει την κριτική της, κατηγορώντας την ΕΕ για υπερρύθμιση που πλήττει την καινοτομία και περιορίζει την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Τον Φεβρουάριο, ο Αμερικανός πρόεδρος υπέγραψε μνημόνιο που ανοίγει το ενδεχόμενο επιβολής δασμών ως αντίδραση σε ψηφιακούς φόρους και πρόστιμα που επιβάλλονται σε αμερικανικές εταιρείες.
 

Ο υφυπουργός Οικονομικής Ανάπτυξης των ΗΠΑ Τζέικομπ Χέλμπεργκ χαρακτήρισε τα πρόστιμα τη βασική πηγή έντασης στις οικονομικές σχέσεις ΗΠΑ–ΕΕ, επισημαίνοντας ότι την τελευταία εικοσαετία ξεπερνούν συνολικά τα 25 δισ. δολάρια.

Από την πλευρά της Ουάσινγκτον, ο πρέσβης των ΗΠΑ στην ΕΕ Άντριου Πάζντερ προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να συμμετάσχει δυναμικά στην οικονομία της τεχνητής νοημοσύνης αν συνεχίσει την αυστηρή ρυθμιστική πολιτική. «Δεν μπορείς να υπερρυθμίζεις και ταυτόχρονα να επιβάλλεις τεράστια πρόστιμα», σημείωσε.
 

Η απάντηση της Ευρώπης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπερασπίζεται τη στάση της, τονίζοντας ότι τα πρόστιμα λειτουργούν τόσο τιμωρητικά όσο και αποτρεπτικά, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση των εταιρειών με το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι τα πρόστιμα αποτελούν «έσχατη λύση», όταν αποτυγχάνουν οι διαπραγματεύσεις.

Όπως επισημαίνεται, σε αρκετές περιπτώσεις έχουν επιτευχθεί αλλαγές χωρίς κυρώσεις, όπως η βελτίωση της διαλειτουργικότητας συσκευών της Apple με ανταγωνιστικά προϊόντα, μετά από παρέμβαση στο πλαίσιο του Digital Markets Act.

Η Ευρώπη επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην εξάρτησή της από τις αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες για κρίσιμες ψηφιακές υποδομές και στην ανάγκη επιβολής κανόνων που προστατεύουν την αγορά και τους καταναλωτές. Την ίδια στιγμή, εντείνει τις προσπάθειες για ανάπτυξη εγχώριων τεχνολογικών λύσεων, επιδιώκοντας μεγαλύτερη «ψηφιακή κυριαρχία».