Όταν οι κάμερες έκλεισαν στο περιθώριο της συνόδου της G7 στις Βερσαλλίες, ο κόσμος είχε ήδη αλλάξει. Η ενδιάμεση συμφωνία που υπέγραψαν ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μασούντ Πεζεσκιάν την Τετάρτη, έβαλε τέλος σε έναν αιματηρό πόλεμο τριών μηνών.
Πρόκειται για την πρώτη υπογραφή μεταξύ ηγετών των δύο χωρών από το μακρινό 1979, ένα γεγονός που συμβολίζει την αναμόρφωση της διεθνούς τάξης.
Το κείμενο των 14 σημείων επιβάλλει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, δεσμεύοντας και το μέτωπο του Λιβάνου, προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για μόνιμη διευθέτηση και συζητήσεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα. Για τους υποστηρικτές, είναι «η συμφωνία του αιώνα». Όπως επισημαίνει ο Λιβανέζος αναλυτής Σαρκίς Ναούμ, δεν υπάρχει γυρισμός: Το Ιράν δεν αντέχει άλλο τον οικονομικό στραγγαλισμό και ο Τραμπ δεν έχει κανένα απολύτως κίνητρο να βυθιστεί σε νέο πόλεμο.
Το γεωστρατηγικό «Βατερλώ» του Ισραήλ
Αν στην Ουάσιγκτον βλέπουν ειρήνη, στο Τελ Αβίβ βλέπουν τον απόλυτο εφιάλτη. Η κοινή εκστρατεία ΗΠΑ-Ισραήλ, που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με τη δολοφονία του 86χρονου Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και στόχευε στην ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, κατέληξε στην απόλυτη αμερικανική αναγνώριση του καθεστώτος.
Ο Ισραηλινός αναλυτής Ντάνι Σιτρίνοβιτς από το INSS δεν μασάει τα λόγια του, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «καταστροφή». Το Ισραήλ δεν είδε να ικανοποιείται κανένα βασικό του αίτημα: Δεν υπάρχουν περιορισμοί στο πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, δεν αγγίζονται οι οργανώσεις-πληρεξούσιοι της Τεχεράνης, και δεν υπάρχει σαφής δρόμος για τη διάλυση των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Ακόμα και η στρατιωτική ελευθερία του Ισραήλ στον Λίβανο ευνουχίστηκε από τους όρους της εκεχειρίας.
Ο κυνικός απολογισμός του Σιτρίνοβιτς τα λέει όλα: «Όλα είναι άσχημα και θα χειροτερέψουν». Το Ισραήλ βρίσκεται απομονωμένο, ενώ το αφήγημα του Νετανιάχου καταρρέει, εκθέτοντας την αδυναμία του να ελέγξει τον Αμερικανό πρόεδρο.
Ο Λίβανος, η Χεζμπολάχ και το ξεγύμνωμα του Κόλπου
Στο πεδίο του Λιβάνου, η ισορροπία γέρνει πλέον ξεκάθαρα υπέρ του Ιράν. Η 60ήμερη κατάπαυση του πυρός δεσμεύει όλα τα μέτωπα. Μπορεί ο πρόεδρος του Λιβάνου, Τζόζεφ Αούν, να φωνάζει ότι η Τεχεράνη δεν νομιμοποιείται να διαπραγματεύεται εξ ονόματος της Βηρυτού για την αποχώρηση των Ισραηλινών από τον νότο, όμως η πραγματικότητα τον διαψεύδει. Πηγές προσκείμενες στη Χεζμπολάχ πανηγυρίζουν, θεωρώντας ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν θα πιέσουν πλέον τους συμμάχους τους να δεχθούν μια συνολική διευθέτηση.
Την ίδια ώρα, στα παλάτια του Περσικού Κόλπου επικρατεί παγωμάρα. Τα αραβικά κράτη, βλέποντας τον πόλεμο από την κερκίδα, αντιλαμβάνονται ότι είναι οι μεγάλοι χαμένοι. Η εμπιστοσύνη τους στην αμερικανική ομπρέλα προστασίας διαβρώθηκε ανεπανόρθωτα. Συνειδητοποιούν ότι το Ιράν εδραιώνεται ως κυρίαρχη δύναμη και επιταχύνουν πλέον τη στροφή τους προς τον συμβιβασμό με την Τεχεράνη, εγκαταλείποντας την αντιπαράθεση.
Ο αιματηρός λογαριασμός και η επόμενη μέρα
Το κόστος αυτού του τριμήνου ήταν δυσβάσταχτο: Πάνω από 7.000 νεκροί, κυρίως σε Ιράν και Λίβανο, ενεργειακό σοκ και παγκόσμιος φόβος για επισιτιστική κρίση. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Άλεξ Βατάνκα από το Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής, η συμφωνία δεν είναι συνθηκολόγηση, αλλά το «λιγότερο κακό αποτέλεσμα». Η στρατιωτική ανατροπή του καθεστώτος απέτυχε και ένας ευρύτερος πόλεμος θα διέλυε τον Κόλπο για δεκαετίες.
Το Ιράν βγαίνει κερδισμένο. Όπως ανέφερε Ιρανός αξιωματούχος, η Τεχεράνη πήρε αυτό που ήθελε χωρίς να εγκαταλείψει συμμάχους όπως η Χεζμπολάχ, για τους οποίους ήταν έτοιμη να επιστρέψει στον πόλεμο. Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι η εφαρμογή της συμφωνίας και το πυρηνικό παζάρι.
Με το Ισραήλ να καραδοκεί στη γωνία ως εν δυνάμει «σαμποτέρ» —ειδικά στο μέτωπο του Λιβάνου— η ειρήνη στη Μέση Ανατολή περπατάει πάνω σε τεντωμένο σκοινί.
