Μια τεκτονική αλλαγή στην κοινή γνώμη μιας εκ των πλέον παραδοσιακών συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ευρώπη, της Δανίας, καταγράφει νέα δημοσκόπηση που είδε το φως της δημοσιότητας. Τα ευρήματα της έρευνας, που διενεργήθηκε από το ινστιτούτο Epinion για λογαριασμό της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης της Δανίας (DR), αποκαλύπτουν μια δραματική στροφή στον τρόπο με τον οποίο οι Σκανδιναβοί αντιλαμβάνονται τον ρόλο της υπερδύναμης στη διεθνή σκακιέρα.
Το ποσοστό που προκαλεί αίσθηση είναι το 60%. Τόσοι είναι οι Δανοί που, απαντώντας στο ερώτημα για το πώς βλέπουν τις ΗΠΑ σήμερα, τις χαρακτηρίζουν ως «αντίπαλο» ή «ανταγωνιστή», αποκαθηλώνοντας την εικόνα του «εγγυητή της ασφάλειας» που κυριαρχούσε επί δεκαετίες.
Η κατάρρευση της εμπιστοσύνης και το «Δόγμα Τραμπ»
Η Δανία δεν είναι μια τυχαία χώρα. Ιστορικά, υπήρξε ένας από τους στενότερους εταίρους της Ουάσιγκτον εντός του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, ακολουθώντας συχνά την αμερικανική γραμμή σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Ωστόσο, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία και η εφαρμογή της πολιτικής «Πρώτα η Αμερική» (America First) φαίνεται πως έχουν κλονίσει συθέμελα αυτή τη σχέση εμπιστοσύνης.
Σύμφωνα με την ανάλυση των ευρημάτων, η αλλαγή στάσης των Δανών δεν είναι συγκυριακή, αλλά βαθιά πολιτική. Η επιθετική ρητορική της νέας αμερικανικής κυβέρνησης σε θέματα εμπορίου (με την επιβολή δασμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα), η αμφισβήτηση της ρήτρας αλληλεγγύης του ΝΑΤΟ και η αποχώρηση από διεθνείς συμφωνίες για το κλίμα, έχουν δημιουργήσει ένα κλίμα ανασφάλειας και καχυποψίας.
Οι πολίτες της Δανίας, ενός κράτους που στηρίζει την ευημερία του στο ελεύθερο εμπόριο, τη διεθνή συνεργασία και την πράσινη μετάβαση, αισθάνονται ότι οι αξίες τους και τα συμφέροντά τους απειλούνται πλέον άμεσα από τις επιλογές της Ουάσιγκτον. Το γεγονός ότι η πλειοψηφία βλέπει τις ΗΠΑ ως «αντίπαλο» υποδηλώνει ότι οι Δανοί αντιλαμβάνονται πλέον τις Ηνωμένες Πολιτείες ως μια δύναμη που λειτουργεί εις βάρος της Ευρώπης και όχι υπέρ της.
Ο φόβος για το μέλλον και η Ευρωπαϊκή Αυτονομία
Η δημοσκόπηση αναδεικνύει επίσης τον φόβο για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Η αβεβαιότητα γύρω από τη δέσμευση των ΗΠΑ στην άμυνα της Ευρώπης, σε συνδυασμό με τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία, οδηγεί τους πολίτες στο συμπέρασμα ότι η Ευρώπη έχει μείνει μόνη της.
Αναλυτές στη Δανία σχολιάζουν ότι αυτά τα ποσοστά αποτελούν «καμπανάκι» αφύπνισης. Η στροφή της κοινής γνώμης ενδέχεται να πιέσει την κυβέρνηση της Κοπεγχάγης να αναθεωρήσει την εξωτερική της πολιτική, αναζητώντας στενότερη συνεργασία με τους Ευρωπαίους εταίρους (κυρίως τη Γερμανία και τη Γαλλία) και προωθώντας την ιδέα της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ.
Επιπλέον, το 64% των ερωτηθέντων στη συγκεκριμένη έρευνα εκφράζει την άποψη ότι η Ευρώπη πρέπει να χαράξει τη δική της πορεία, ανεξάρτητα από τις επιθυμίες του Λευκού Οίκου. Αυτό το στοιχείο επιβεβαιώνει ότι το ρήγμα στις διατλαντικές σχέσεις δεν περιορίζεται μόνο σε επίπεδο ηγεσιών, αλλά έχει διαχυθεί και στην κοινωνική βάση.
Συμπερασματικά, η δημοσκόπηση αυτή καταγράφει το τέλος μιας εποχής αθωότητας. Για τους Δανούς, οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον ο δεδομένος προστάτης, αλλά ένας απρόβλεπτος παίκτης, τα συμφέροντα του οποίου συγκρούονται ολοένα και συχνότερα με τα δικά τους. Η «Δύση» ως ενιαία γεωπολιτική οντότητα φαίνεται να κλυδωνίζεται, με τους πολίτες του Βορρά να προετοιμάζονται για έναν κόσμο όπου οι συμμαχίες είναι ρευστές και τα συμφέροντα στυγνά.
