«Το κλειδί είναι ένα: η διάρκεια». Αυτό τονίζουν στελέχη του οικονομικού επιτελείου, απαντώντας σε ερωτήματα για τις επιπτώσεις από τη συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή, η οποία παραμένει σε κατάσταση ανάφλεξης για περισσότερο από μία εβδομάδα.

Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, όπου λειτουργεί το κεντρικό «στρατηγείο» παρακολούθησης, οι εξελίξεις αξιολογούνται σε πραγματικό χρόνο, με συνεχή ανάλυση των πιθανών συνεπειών στα βασικά μεγέθη της ελληνικής οικονομίας.

Ψυχραιμία, αλλά και ετοιμότητα παρέμβασης

Σε αυτή τη φάση, όπως επισημαίνουν κυβερνητικά στελέχη, η κατάσταση αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη ψυχραιμία. Παράλληλα, η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να παρέμβει άμεσα, εφόσον κριθεί αναγκαίο, προκειμένου να στηρίξει όσους ενδεχομένως πληγούν από τις εξελίξεις.

Στο επίκεντρο το κόστος της ενέργειας

Το βασικό μέτωπο ανησυχίας αφορά τις τιμές της ενέργειας. Δεν είναι τυχαίο ότι στο Eurogroup της Δευτέρας, σύμφωνα με πληροφορίες, το ζήτημα του ενεργειακού κόστους –το οποίο ήδη περιλαμβανόταν στην ατζέντα της διευρυμένης σύνθεσης με τη συμμετοχή της ΕΚΤ– αναμένεται να αναβαθμιστεί και να τεθεί στην κορυφή των συζητήσεων.

Αντίστοιχη αναβάθμιση του θέματος θεωρείται βέβαιη και στο Euro Summit της 19ης Μαρτίου. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, να εξεταστούν ή και να αποφασιστούν έκτακτα μέτρα, ενόψει των έντονων ανατιμήσεων που διαφαίνονται σε καύσιμα και ηλεκτρικό ρεύμα. Η ανησυχία εντείνεται λόγω της στρατηγικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20% έως 30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, γεγονός που καθιστά κάθε διαταραχή κρίσιμη για τις αγορές ενέργειας.

Οι επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία

Για την Ελλάδα, ένα ενδεχόμενο ενεργειακό «σοκ» θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό, να περιορίσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και να αυξήσει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων. Ιδιαίτερα ευάλωτοι θεωρούνται κλάδοι όπως η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή και οι μεταφορές.

Το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού

Σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού, εφόσον η τιμή του πετρελαίου παραμείνει πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι για παρατεταμένο διάστημα, προβλέπονται οι εξής επιπτώσεις:

• Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο, το οποίο προβλέπει αύξηση 1% το 2026, ενώ οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά 0,9%.

• Σε πραγματικούς όρους, οι εισαγωγές θα μειωθούν λόγω κάμψης της εγχώριας ζήτησης, ωστόσο σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν κατά περίπου 7,4%, με το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να επιδεινώνεται κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.

• Ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 4,7%, έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο.

• Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί στο 1,9% από 2,4%, αν και το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξηθεί λόγω πληθωρισμού, οδηγώντας σε βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου και μείωση του λόγου χρέους κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες.

Σημειώνεται ότι για να επιβεβαιωθεί η επιβράδυνση της ανάπτυξης στο 1,9%, θα πρέπει οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου να παραμείνουν στα επίπεδα των 100 δολαρίων ανά βαρέλι για διάστημα ενός έτους.

Παράπλευρες συνέπειες σε τουρισμό και επενδύσεις

Η παρατεταμένη διάρκεια της σύγκρουσης ενδέχεται να προκαλέσει και έμμεσες επιπτώσεις, όπως στον τουρισμό. Παρότι η Ελλάδα θεωρείται ασφαλής προορισμός, οι διεθνείς ταξιδιωτικές ροές συχνά επιβραδύνονται σε περιόδους περιφερειακής αστάθειας.

Παράλληλα, η αβεβαιότητα επηρεάζει τις επενδύσεις, ενώ ήδη καταγράφεται αύξηση στα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία. Την ίδια στιγμή, ανατιμήσεις σημειώνονται και στα λιπάσματα, με το πρόσθετο κόστος να μετακυλίεται στην αγροτική παραγωγή.

Έτοιμα τα μέτρα στήριξης

Όπως υπογράμμισε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της Βουλής, τα συναρμόδια υπουργεία βρίσκονται σε ετοιμότητα ενεργοποίησης προληπτικών μέτρων, αλλά και παρεμβάσεων στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Αυτό περιλαμβάνει, σε πρώτο στάδιο, εντατικούς ελέγχους από την Ανεξάρτητη Αρχή για την εποπτεία της αγοράς, κυρίως στον τομέα των καυσίμων. Παράλληλα, θα υπάρχει συνεχής παρακολούθηση των αποθεμάτων, τόσο ενεργειακών προϊόντων όσο και αγαθών πρώτης ανάγκης. Σε περίπτωση που η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στα 100 δολάρια ανά βαρέλι για έναν μήνα, προβλέπεται η ενεργοποίηση των στηρίξεων μέσω των pass.

Οι αντοχές και το ευρωπαϊκό ενδεχόμενο

Καταληκτικά, κυβερνητικοί παράγοντες διευκρινίζουν ότι το βασικό «πακέτο» φοροελαφρύνσεων για το 2027, ύψους 800 έως 900 εκατ. ευρώ, δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό αφορά το κατά πόσο θα μπορέσει να εξασφαλιστεί ένα πρόσθετο πακέτο από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, εφόσον ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επηρεάσει τα φορολογικά έσοδα.

Προς το παρόν, όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά στελέχη του οικονομικού επιτελείου, «έχεις αντοχές, μόνος σου». Σε διαφορετική περίπτωση, «θα απαιτηθούν μέτρα αντιμετώπισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο».