Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται ενώπιον μιας τρομακτικής αλήθειας. Η αντοχή που επέδειξε τους τελευταίους μήνες απέναντι στις γεωπολιτικές θύελλες δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια προσωρινή αυταπάτη, στηριγμένη σε πόρους που πλέον έχουν εξαντληθεί.
Με μια δραματική έκθεση-καταπέλτη (World Economic Outlook) που δημοσιοποιήθηκε στη Μπανγκόκ, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) εκπέμπει σήμα κινδύνου ότι τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου άδειασαν, τα κρατικά ταμεία πνίγονται σε ελλείμματα που θυμίζουν τις σκοτεινές ημέρες της πανδημίας, και το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα ετοιμάζεται να δοκιμάσει τα έσχατα όρια των αντοχών του.
Άδειασαν τα ντεπόζιτα: Χωρίς ασπίδα απέναντι στο Ενεργειακό Σοκ
Η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προκάλεσε σεισμικές δονήσεις στις ενεργειακές αγορές. Παρότι η παγκόσμια οικονομία κατάφερε προς στιγμήν να απορροφήσει τους κραδασμούς, αυτό συνέβη αποκλειστικά επειδή οι κυβερνήσεις προέβησαν στις μεγαλύτερες έκτακτες απελευθερώσεις πετρελαϊκών αποθεμάτων στην ιστορία, ενώ εκτρέπονταν οι ροές μακριά από τα φλεγόμενα Στενά του Ορμούζ. Όμως, αυτό το «μαξιλάρι» δεν υπάρχει πια.
Το στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου των Ηνωμένων Πολιτειών έχει βυθιστεί στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1982. Ακόμη και η απεγνωσμένη κίνηση του Ντόναλντ Τραμπ να συμφωνήσει με τον Βλαντιμίρ Πούτιν την προσωρινή άρση των κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ χαρακτηρίζεται από τους αναλυτές ως σταγόνα στον ωκεανό. «Τα αποθέματα στις ενεργειακές αγορές έχουν εξαντληθεί. Τυχόν νέα γεωπολιτικά σοκ θα μεταδοθούν ακαριαία, προκαλώντας βίαιες διαταραχές στην προσφορά και ανεξέλεγκτες ανατιμήσεις», προειδοποιεί το ΔΝΤ.
Δημοσιονομικός Αρμαγεδδών: Ελλείμματα σε επίπεδα πανδημίας
Την ίδια ώρα που οι καταναλωτές βρίσκονται απροστάτευτοι απέναντι στο επόμενο κύμα ακρίβειας, οι κυβερνήσεις αδυνατούν να προσφέρουν σανίδα σωτηρίας. Ο καθαρός δανεισμός των προηγμένων οικονομιών εκτοξεύεται φέτος στο 5,2% του ΑΕΠ —το υψηλότερο ποσοστό από το 2021. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης καλπάζει προς το 8,5%, ενώ Κίνα και ΗΠΑ οδεύουν ολοταχώς προς ελλείμματα-μαμούθ που ξεπερνούν το 8% του ΑΕΠ.
Το παγκόσμιο δημόσιο χρέος προσεγγίζει πλέον το εφιαλτικό όριο του 100% του ΑΕΠ. Καθώς οι κεντρικές τράπεζες σε ΗΠΑ, Ευρωζώνη και Ιαπωνία αύξησαν επιθετικά τα επιτόκια για να τιθασεύσουν τον πληθωρισμό, το κόστος δανεισμού σκαρφάλωσε σε κορυφές πολλών δεκαετιών. Οι τόκοι εξυπηρέτησης καταβροχθίζουν τους κρατικούς προϋπολογισμούς, αφήνοντας τις κυβερνήσεις χωρίς κανένα δημοσιονομικό περιθώριο αντίδρασης.
Από την πλευρά της, η Γενική Διευθύντρια του Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς τους ηγέτες του πλανήτη: «Δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια αναβολής. Σφίξτε τα ζωνάρια τώρα».
Μια οικονομία δύο ταχυτήτων και ο κίνδυνος του συστημικού κραχ
Παρότι οι αριθμοί δείχνουν μια φαινόμενη σταθερότητα —με την παγκόσμια ανάπτυξη να αναθεωρείται οριακά στο 3,1% για το 2026— η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκοτεινή. Η οικονομική δραστηριότητα δεν κατανέμεται ισόρροπα. Ενώ τον Απρίλιο 54 χώρες κινούσαν τη μηχανή της παγκόσμιας ανάπτυξης, σήμερα μόλις 32 συγκεντρώνουν το 95% της παραγωγής.
Ενώ η Ινδία καλπάζει με ρυθμούς 7% και οι ΗΠΑ διατηρούν ένα 2,3%, η Κίνα επιβραδύνεται στο 4,5% και η Ευρώπη αγωνίζεται να κρατηθεί όρθια. Η μόνη δύναμη που κρατά τη ζήτηση ζωντανή είναι η επενδυτική μανία γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Ωστόσο, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η «φούσκα» της AI ενέχει τεράστιους κινδύνους.
Στην έκθεση για τη Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα (Global Financial Stability Report), το Ταμείο υπογραμμίζει τρεις θανάσιμες απειλές:
Απότομη διόρθωση στις αποτιμήσεις των τεχνολογικών κολοσσών.
Κλιμάκωση των καταστροφικών κυβερνοεπιθέσεων στις υποδομές.
Νέα εκτίναξη των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων λόγω πληθωρισμού.
Αν κάποιος από αυτούς τους κινδύνους εκδηλωθεί, το ντόμινο στις διεθνείς αγορές θα είναι ακαριαίο. Με τα πολιτικά συστήματα να δέχονται ισχυρές εκλογικές πιέσεις, οι κεντρικές τράπεζες ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με αφόρητες πιέσεις να χρηματοδοτήσουν τα κρατικά ελλείμματα, ανοίγοντας τον ασκό του Αιόλου για έναν νέο, ανεξέλεγκτο υπερπληθωρισμό.
Η παγκόσμια οικονομία βαδίζει σε τεντωμένο σχοινί, χωρίς δίχτυ προστασίας, χωρίς αποθέματα πετρελαίου και με τα κρατικά ταμεία παντελώς άδεια. Το καμπανάκι του ΔΝΤ χτύπησε. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει ακόμη χρόνος για να αποφευχθεί η σύγκρουση.
