Το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο στον κόσμο εντοπίστηκε στα ανοιχτά των ακτών της Τουρκίας, με τους αρχαιολόγους να εκτιμούν ότι χρονολογείται πριν από 4.400 έως 4.700 χρόνια, στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, περίπου την ίδια περίοδο κατά την οποία κατασκευαζόταν η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας. Αν και το ξύλινο τμήμα του πλοίου δεν έχει διασωθεί, τα κεραμικά αγγεία που μετέφερε παραμένουν στον βυθό, ενώ σε ορισμένα από αυτά έχουν διατηρηθεί, με εντυπωσιακό τρόπο, ίχνη από το περιεχόμενό τους.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, το πλοίο είχε μήκος περίπου 10 μέτρα και χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά εμπορευμάτων στη Μεσόγειο. Το ναυάγιο βρίσκεται κοντά στις ακτές του νησιού Κέκοβα, στην επαρχία της Αττάλειας, στη νότια Τουρκία. Τα αρχαιολογικά ευρήματα είναι διασκορπισμένα σε μια υποθαλάσσια πλαγιά, σε βάθος μόλις 30 μέτρων.

«Το ναυάγιο είναι μια χρονοκάψουλα στον βυθό της θάλασσας», δήλωσε ο καθηγητής Χακάν Ονίζ από το Πανεπιστήμιο Ακντενίζ της Τουρκίας, ο οποίος ηγήθηκε της αποστολής του Συνδέσμου Μεσογειακής Αρχαιολογίας. Στην περιοχή εντοπίστηκαν τρεις μεγάλες πέτρινες άγκυρες, καθώς και περισσότερα από 30 κεραμικά δοχεία αποθήκευσης, γνωστά ως αμφορείς.

Πώς προσδιορίστηκε η ηλικία του ναυαγίου

Η απουσία διατηρημένου ξύλου από το πλοίο δεν επέτρεψε στους αρχαιολόγους να χρησιμοποιήσουν μεθόδους όπως η χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα, η οποία μετρά μια μορφή άνθρακα που υπάρχει στα οργανικά υλικά, προκειμένου να προσδιορίσουν την ηλικία του ναυαγίου, όπως αναφέρει το BBC. Αντί γι’ αυτό, εξέτασαν το σχήμα των αμφορέων, καθώς τα χαρακτηριστικά της κεραμικής αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου και συνδέονται με συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους.

Τα αγγεία που βρέθηκαν στην Κέκοβα έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: διαθέτουν δύο λαβές, μια προεξοχή στο μέσο του σώματος και επίπεδη βάση. Ο Χακάν Ονίζ εξήγησε ότι ο συγκεκριμένος σχεδιασμός αντιστοιχεί σε αμφορείς που έχουν ανακαλυφθεί στην Αίγυπτο και στη Μέση Ανατολή και είναι γνωστό ότι χρονολογούνται πριν από 4.400 έως 4.700 χρόνια.

«Συγκρίνοντας τις τεχνικές διακόσμησης… μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι το ναυάγιό μας ανήκει στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Αυτό είναι 100%», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Οι δύτες της αποστολής ανέσυραν τα αγγεία στην επιφάνεια, όπου πλέον συντηρούνται με ιδιαίτερη προσοχή, έπειτα από χιλιάδες χρόνια παραμονής κάτω από το νερό.

Τα αγγεία διατηρούσαν ίχνη από το περιεχόμενό τους

Η αρχαιολόγος δρ Κάριν Σόουαντα από το Πανεπιστήμιο Μακουάρι της Αυστραλίας εξέτασε τους αμφορείς μετά την ανάσυρσή τους και διαπίστωσε ότι ορισμένοι ήταν ακέραιοι. Προς έκπληξή της, στο εσωτερικό τους υπήρχε ακόμη ένα παχύρρευστο, γυαλιστερό υπόλειμμα.

«Κοίταξα μέσα και παραλίγο να λιποθυμήσω. Δεν μπορούσα να πιστέψω πόσο ορατό ήταν το υπόλειμμα. Δεν ήταν απλώς μερικές κηλίδες… ένα μεγάλο μέρος αυτού του υλικού είχε παραμείνει», δήλωσε η ίδια.

Η ερευνητική ομάδα προσπαθεί τώρα να εξακριβώσει ποια προϊόντα μετέφερε το πλοίο μέσα στους αμφορείς. Μεταξύ των πιθανών περιεχομένων που εξετάζονται είναι το ελαιόλαδο, το κρασί και οι ρητίνες δέντρων.

«Θα μπορούσε να είναι ελαιόλαδο, θα μπορούσε να είναι κρασί, θα μπορούσε να είναι ρητίνες δέντρων», ανέφερε η Κάριν Σόουαντα, επισημαίνοντας ότι δεν αποκλείεται τα κατάλοιπα να προέρχονται από την επαναχρησιμοποίηση των αγγείων.

Όπως εξήγησε, οι αμφορείς ήταν μεγάλα δοχεία, τα οποία δεν προορίζονταν απαραίτητα για μία μόνο μεταφορά. Είναι πιθανό οι παραλήπτες να άδειαζαν το περιεχόμενό τους κατά την άφιξη του πλοίου και στη συνέχεια να τα χρησιμοποιούσαν ξανά για πολλά χρόνια.

Η απόλυτη πολεμική κλιμάκωση! Οι ΗΠΑ στέλνουν τρία αεροπλανοφόρα και χιλιάδες πεζοναύτες μετά το "ναυάγιο" με το Ιράν

Τα εμπορικά δρομολόγια και οι κίνδυνοι της Μεσογείου

Το ναυάγιο και το φορτίο του προσφέρουν νέα στοιχεία για το εμπόριο στον αρχαίο κόσμο. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι το πλοίο ξεκίνησε το ταξίδι του από κάποια περιοχή κατά μήκος των ανατολικών ακτών της Μεσογείου και πιθανότατα μετέφερε εμπορεύματα είτε προς την αρχαία Τροία, στη σημερινή βορειοδυτική Τουρκία, είτε προς τους Μινωίτες της Κρήτης.

Τα θαλάσσια ταξίδια εκείνη την εποχή έκρυβαν σημαντικούς κινδύνους, ιδιαίτερα στην περιοχή γύρω από την Κέκοβα, όπου τα ισχυρά ρεύματα και οι άνεμοι έχουν προκαλέσει πολλά ναυάγια. Εκατοντάδες ναυάγια έχουν εντοπιστεί στην ευρύτερη περιοχή, την οποία ο Σύνδεσμος Μεσογειακής Αρχαιολογίας έχει ως αντικείμενο έρευνας και μελέτης.

Ο Χακάν Ονίζ ανέφερε ότι, όταν καταδύεται στο σημείο του ναυαγίου, σκέφτεται πρωτίστως τους ανθρώπους που συνδέονταν με το πλοίο και το ταξίδι του. «Είμαστε οι πρώτοι άνθρωποι που άγγιξαν αυτά τα αντικείμενα έπειτα από 5.000 χρόνια», δήλωσε.

Όπως πρόσθεσε, οι σκέψεις της ομάδας στρέφονται στους ναυτικούς, στους κατασκευαστές των αμφορέων, αλλά και στους ανθρώπους που μετέφεραν τα βαριά αγγεία στους ώμους τους μέχρι το πλοίο. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις γυναίκες που περίμεναν τους συζύγους τους, οι οποίοι, δυστυχώς, δεν επέστρεψαν ποτέ.

Το νέο ρεκόρ και τα παλαιότερα γνωστά ναυάγια

Η ανακάλυψη στην Κέκοβα κατατάσσει πλέον το συγκεκριμένο εύρημα στην κορυφή της λίστας με τα αρχαιότερα γνωστά ναυάγια στον κόσμο. Μέχρι σήμερα, το ρεκόρ κατείχε ένα ναυάγιο στα ανοιχτά της νήσου Δοκού, στη νότια Ελλάδα, το οποίο χρονολογείται περίπου πριν από 4.200 χρόνια.

Διαφορετική είναι η περίπτωση του αρχαιότερου γνωστού ναυαγίου στο οποίο έχουν διατηρηθεί τμήματα του ξύλου του πλοίου. Αυτό εντοπίστηκε στη Μαύρη Θάλασσα, στα ανοιχτά των ακτών της Βουλγαρίας, και χρονολογείται περίπου πριν από 2.400 χρόνια.