Σοκαριστικές εικόνες από τεράστιες διαδηλώσεις αλλά και ακραία καταστολή στους δρόμους του Ιράν μετέφεραν στο CNN πολίτες που συμμετέχουν στην εξέγερση κατά του θεοκρατικού καθεστώτος. Μία γυναίκα δήλωσε στο αμερικανικό δίκτυο ότι σε νοσοκομείο αντίκρισε «πτώματα στοιβαγμένα το ένα πάνω στο άλλο», περιγράφοντας σκηνές που παραπέμπουν σε εμπόλεμη ζώνη.

Άνθρωποι κάθε ηλικίας στους δρόμους

Γυναίκα περίπου 60 ετών και άνδρας γύρω στα 70 ανέφεραν ότι την Πέμπτη και την Παρασκευή είδαν πολίτες όλων των ηλικιών να κατακλύζουν τους δρόμους της Τεχεράνης. Ωστόσο, το βράδυ της Παρασκευής, όπως κατήγγειλαν, δυνάμεις ασφαλείας με στρατιωτικά όπλα άνοιξαν πυρ, σκοτώνοντας «πολλούς ανθρώπους». Οι μαρτυρίες δόθηκαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, λόγω φόβων για την ασφάλειά τους.

Από τον πληθωρισμό στη γενικευμένη εξέγερση

Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου ως διαμαρτυρίες για τον ανεξέλεγκτο πληθωρισμό, όμως γρήγορα εξελίχθηκαν σε πανεθνικό κύμα αμφισβήτησης. Μέχρι σήμερα έχουν εξαπλωθεί σε περισσότερες από 100 πόλεις, συνιστώντας τη σοβαρότερη πρόκληση για το ιρανικό καθεστώς εδώ και χρόνια.

Τραυματίες και χάος στα νοσοκομεία

Μέσα στο συνεχιζόμενο μπλακάουτ στο διαδίκτυο, διαδηλωτές από διαφορετικές συνοικίες της Τεχεράνης περιέγραψαν στο CNN πώς βοήθησαν έναν άνδρα περίπου 60 ετών, ο οποίος είχε τραυματιστεί βαριά κατά την καταστολή. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, έφερε περίπου 40 σκάγια στα πόδια και σπασμένο χέρι.

Οι ίδιοι ανέφεραν ότι προσπάθησαν να τον μεταφέρουν σε διάφορα νοσοκομεία, όμως η κατάσταση που συνάντησαν ήταν «εντελώς χαοτική», με το ιατρικό προσωπικό να αδυνατεί να ανταποκριθεί στον όγκο των περιστατικών.

«Απίστευτα όμορφες και γεμάτες ελπίδα» στιγμές

Άλλοι διαδηλωτές τόνισαν ότι ο αριθμός των ανθρώπων στους δρόμους δεν είχε προηγούμενο, περιγράφοντας τις σκηνές ως «απίστευτα όμορφες και γεμάτες ελπίδα», παρά τη βία που ακολούθησε.

Κλιμάκωση μετά το διάγγελμα Χαμενεΐ

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, λίγο μετά το τηλεοπτικό διάγγελμα του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, το βράδυ της Παρασκευής, η καταστολή κλιμακώθηκε δραματικά. «Δυστυχώς, ίσως χρειαστεί να αποδεχτούμε ότι αυτό το καθεστώς δεν θα αποχωρήσει ηττημένο χωρίς εξωτερική παρέμβαση», δήλωσε χαρακτηριστικά διαδηλωτής στο CNN.

Η επίσημη γραμμή της κυβέρνησης

Ο υπουργός Εσωτερικών, Εσκάνταρ Μομενί, παραδέχθηκε στην κρατική τηλεόραση το Σάββατο ότι υπάρχουν «ορισμένες αδυναμίες», υποστηρίζοντας ωστόσο ότι τους Ιρανούς τούς περιμένει ένα «καλύτερο οικονομικό μέλλον».

«Μετατράπηκε σε εφιάλτη»

Ιρανή κοινωνική λειτουργός που συμμετείχε σε διαδήλωση στην Τεχεράνη περιέγραψε ότι η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο όταν οι αρχές επιτέθηκαν στους διαδηλωτές. «Σφαίρες, δακρυγόνα, ό,τι μπορείτε να φανταστείτε. Τα χρησιμοποιούσαν όλα. Ήταν τρομακτικό», είπε.

Ανέφερε επίσης ότι είδε κορίτσι να δέχεται πλήγμα από τέιζερ στον λαιμό μέχρι να λιποθυμήσει, ενώ ο γιος συναδέλφου της συγκαταλέγεται στους νεκρούς.

Μαρτυρίες από νοσοκομεία σε όλη τη χώρα

Ιρανοί υγειονομικοί και αυτόπτες μάρτυρες μίλησαν στο φιλομεταρρυθμιστικό IranWire για φρικιαστικές σκηνές. Στη νότια πόλη Σιράζ, την Παρασκευή, γιατροί περιέθαλψαν γυναίκα που είχε δεχθεί πυροβολισμό στο κεφάλι.

«Δεν έχω ξαναδεί τέτοιες εικόνες στη ζωή μου», ακούγεται να λέει υγειονομικός σε βίντεο. «Τη χτύπησαν με σφαίρα στο κεφάλι και στον λαιμό. Ξέρετε πόσους ασθενείς έχουμε;».

Πυρά από ταράτσες και οικογένειες στο στόχαστρο

Γιατρός στη Νεϊσαμπούρ κατήγγειλε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας πυροβολούσαν από τις ταράτσες κτιρίων. Όπως είπε, εξαμελής οικογένεια που περνούσε από το σημείο τραυματίστηκε, όπως και η νοσηλεύτρια ηλικιωμένης γυναίκας που επέστρεφε στο σπίτι της.

Στο Νατζαφαμπάντ, μετά από πυρά κατά πολιτών την Πέμπτη, οι τραυματίες μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο Μονταζερί. Μέλος του προσωπικού ανέφερε ότι γονείς έπαιρναν τα σώματα των παιδιών τους και τα έθαβαν με τα ρούχα που φορούσαν, παρακάμπτοντας τα παραδοσιακά ταφικά έθιμα.

Ανεπαρκείς οι δυνατότητες περίθαλψης

Ο Μοχάμαντ Λεσανπεζέσκι, γιατρός στο Σικάγο με σπουδές στην Τεχεράνη, δήλωσε στο CNN ότι φίλοι του σε ιρανικά νοσοκομεία δεν προλαβαίνουν να περιθάλψουν τους τραυματίες. Όπως είπε, ορθοπεδικός χειρουργός τού ανέφερε ότι στα επείγοντα υπήρχαν τουλάχιστον 30 πτώματα ατόμων που είχαν πυροβοληθεί στα άκρα.

Παράλληλα, στο Οφθαλμολογικό Νοσοκομείο Φαραμπί της Τεχεράνης καταγράφηκαν 200 έως 300 περιστατικά τραυματισμών στα μάτια από σκάγια.

Οι αριθμοί των θυμάτων

Η Human Rights Activists News Agency (HRANA) εκτίμησε ότι τουλάχιστον 78 διαδηλωτές σκοτώθηκαν τις τελευταίες 14 ημέρες, ενώ συνολικά οι νεκροί ανέρχονται σε τουλάχιστον 116, συμπεριλαμβανομένων 38 μελών των δυνάμεων ασφαλείας. Σύμφωνα με την οργάνωση, επτά από τα θύματα ήταν κάτω των 18 ετών, ενώ 2.638 άνθρωποι έχουν συλληφθεί.

Όπως ανέφερε, έχουν καταγραφεί 574 σημεία διαμαρτυρίας σε 185 πόλεις, σε όλες τις 31 επαρχίες της χώρας, από την έναρξη των κινητοποιήσεων.

Συλλήψεις και περιορισμένη πληροφόρηση

Το Σάββατο, 100 άτομα συνελήφθησαν στην επαρχία Μπαχαρεστάν, κοντά στην Τεχεράνη, για διατάραξη της δημόσιας τάξης, σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim. Το CNN σημειώνει ότι δεν μπορεί να επαληθεύσει ανεξάρτητα τους αριθμούς νεκρών και συλληφθέντων.

Δύο εβδομάδες αναταραχής

Οι μαζικές διαδηλώσεις συμπληρώνουν δύο εβδομάδες, με το διαδίκτυο και τις τηλεφωνικές γραμμές σε μεγάλο βαθμό κομμένες, καθιστώντας δύσκολη την παρακολούθηση των εξελίξεων από το εξωτερικό. Παρά ταύτα, η HRANA θεωρείται αξιόπιστη πηγή, όπως επισημαίνουν και οι New York Times.

Η ιρανική κρατική τηλεόραση κάνει λόγο για απώλειες στις δυνάμεις ασφαλείας και παρουσιάζει εικόνα ελέγχου, αποφεύγοντας αναφορές σε νεκρούς διαδηλωτές, τους οποίους χαρακτηρίζει ολοένα και συχνότερα «τρομοκράτες».

Παρά την επίσημη γραμμή, παραδέχεται ότι οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν έως το πρωί της Κυριακής, με διαδηλώσεις στην Τεχεράνη και στη θρησκευτική πόλη Μασχάντ, στα βορειοανατολικά της χώρας.

Προαναγγελία σκληρής καταστολής

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, έχει αφήσει σαφή υπονοούμενα ότι επίκειται βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων, αγνοώντας τις προειδοποιήσεις που έχουν απευθύνει οι Ηνωμένες Πολιτείες. Το Σάββατο, η Τεχεράνη προχώρησε σε περαιτέρω κλιμάκωση της ρητορικής, με τον γενικό εισαγγελέα της χώρας, Μοχαμάντ Μοβαχεντί Αζάντ, να δηλώνει ότι όσοι συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις θα χαρακτηρίζονται «εχθροί του Θεού», κατηγορία που επισύρει τη θανατική ποινή.

Σύμφωνα με ανακοίνωση που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση, ακόμη και όσοι «παρείχαν βοήθεια στους ταραχοποιούς» θα αντιμετωπίσουν την ίδια βαρύτατη κατηγορία.

«Χωρίς επιείκεια ή οίκτο»

Στην ίδια ανακοίνωση τονίζεται ότι οι εισαγγελικές αρχές οφείλουν άμεσα και χωρίς καθυστέρηση να απαγγείλουν κατηγορίες και να προετοιμάσουν τις δίκες όσων, όπως αναφέρεται, «προδίδουν το έθνος, δημιουργούν ανασφάλεια και επιδιώκουν ξένη κυριαρχία στη χώρα». Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι οι διαδικασίες πρέπει να διεξαχθούν «χωρίς επιείκεια ή οίκτο», στέλνοντας σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής.

Η στάση των ΗΠΑ και τα μηνύματα Τραμπ

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασε δημόσια τη στήριξή του προς τους διαδηλωτές, γράφοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «το Ιράν βλέπει την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ίσως όπως ποτέ άλλοτε», προσθέτοντας πως οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να βοηθήσουν. Παράλληλα, οι New York Times και η Wall Street Journal ανέφεραν, επικαλούμενες ανώνυμες πηγές, ότι ο Τραμπ έχει ενημερωθεί για πιθανές στρατιωτικές επιλογές κατά του Ιράν, χωρίς ωστόσο να έχει λάβει τελική απόφαση.

Προειδοποίηση από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ

Την ίδια στιγμή, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς την Τεχεράνη, δηλώνοντας: «Μην παίζετε παιχνίδια με τον πρόεδρο Τραμπ. Όταν λέει ότι θα κάνει κάτι, το εννοεί».

Αντικρουόμενες εικόνες στο εσωτερικό

Η ιρανική κρατική τηλεόραση προβάλλει εικόνες φιλοκυβερνητικών συγκεντρώσεων, συνοδεύοντάς τες με επαναλαμβανόμενη μουσική στρατιωτικού ύφους. Την ίδια ώρα, ωστόσο, κυκλοφορούν επαληθευμένα βίντεο που καταγράφουν μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, όπως στη συνοικία Σααντάτ Αμπάντ στη βόρεια Τεχεράνη, όπου χιλιάδες πολίτες βγήκαν στους δρόμους φωνάζοντας συνθήματα όπως «Θάνατος στον Χαμενεΐ!».

Από την οικονομική κρίση στην πολιτική αμφισβήτηση

Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου, με αφορμή την κατάρρευση του ιρανικού ριάλ, το οποίο διαπραγματεύεται σε επίπεδα άνω των 1,4 εκατομμυρίων ανά δολάριο. Η οικονομία της χώρας βρίσκεται υπό ασφυκτική πίεση λόγω των διεθνών κυρώσεων, εν μέρει εξαιτίας του πυρηνικού προγράμματος. Στη συνέχεια, οι διαμαρτυρίες εξελίχθηκαν σε ευθεία αμφισβήτηση του θεοκρατικού καθεστώτος.

Παρέμβαση Παχλαβί και φόβοι για αιματοχυσία

Ο εξόριστος διάδοχος του ιρανικού θρόνου, Ρεζά Παχλαβί, κάλεσε τους διαδηλωτές να συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις το Σαββατοκύριακο, προτρέποντάς τους να κρατούν τη σημαία με τον ήλιο και το λιοντάρι, καθώς και άλλα εθνικά σύμβολα της προεπαναστατικής περιόδου.

Την ίδια ώρα, εντείνεται η ανησυχία ότι το μπλακάουτ στο διαδίκτυο θα διευκολύνει τις δυνάμεις ασφαλείας να προχωρήσουν σε αιματηρή καταστολή, όπως έχει συμβεί και στο παρελθόν. «Αγωνίζονται και χάνουν τη ζωή τους απέναντι σε ένα δικτατορικό καθεστώς», δήλωσε ο Αλί Ραχμανί, γιος της βραβευμένης με Νόμπελ Ειρήνης Νάργκες Μοχαμαντί, συνοψίζοντας το κλίμα φόβου και αγωνίας που επικρατεί.