Οι 27 ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν ότι η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα εκπροσωπήσουν την Ευρώπη στις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Όπως δημοσίευσε το Reutrers, η συμφωνία αποσκοπεί στη διασφάλιση ενιαίας ευρωπαϊκής παρουσίας στις διπλωματικές επαφές για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνονται οι προσπάθειες για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και τη διαμόρφωση ενός πλαισίου ειρηνευτικής συμφωνίας.
Η σύνθεση της αντιπροσωπείας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς περιλαμβάνει τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές δυνάμεις, αλλά και την Πολωνία, η οποία έχει αναλάβει αυξημένο ρόλο στα ζητήματα ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας.
Στο σχήμα συμμετέχουν επίσης οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, ώστε η εκπροσώπηση να μην περιορίζεται σε μια ομάδα κρατών-μελών.
Τι προηγήθηκε – Γιατί χρειάστηκε συμφωνία
Το ζήτημα συζητήθηκε στην άτυπη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο, στις 13 Νοεμβρίου, με φόντο την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία.
Η ανάγκη ευρωπαϊκής εκπροσώπησης έγινε πιο επιτακτική μετά τις επαφές των Αμερικανών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα και τις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε επίσης συναντηθεί με τους δύο Αμερικανούς απεσταλμένους στο Δουβλίνο.
Ο Κούσνερ δήλωσε ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου χωρίς τη συμμετοχή των Ευρωπαίων. Ο Ζελένσκι, από την πλευρά του, επιβεβαίωσε ότι η Ευρώπη θα συμμετάσχει στην επόμενη διαπραγματευτική συνάντηση.
Το διακύβευμα της ευρωπαϊκής συμμετοχής
Η συμφωνία έρχεται μετά τις ανησυχίες των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων ότι οι εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας ενδέχεται να καθορίσουν το μέλλον της Ουκρανίας και την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της Ευρώπης.
Οι επαφές των Αμερικανών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, καθώς και οι συνομιλίες με την ουκρανική πλευρά, έχουν εντείνει την πίεση προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να διαμορφώσουν κοινή θέση.
Η ευρωπαϊκή πλευρά επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου θα λαμβάνει υπόψη τις ανησυχίες ασφαλείας των κρατών της ηπείρου και δεν θα διαμορφωθεί αποκλειστικά από τις αποφάσεις της Ουάσιγκτον και της Μόσχας.
Ποιοι συμμετέχουν
Στο σχήμα εκπροσώπησης περιλαμβάνονται:
- Η Γερμανία
- Η Γαλλία
- Η Ιταλία
- Η Πολωνία
- Το Ηνωμένο Βασίλειο
- Τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η συμμετοχή της Βρετανίας, παρότι δεν είναι πλέον μέλος της ΕΕ, υπογραμμίζει τον ρόλο που διατηρεί στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και την υποστήριξη της Ουκρανίας.
Η διαφωνία για την εκπροσώπηση της Ευρώπης
Η επιλογή της συγκεκριμένης σύνθεσης ήρθε έπειτα από έντονες διαφωνίες μεταξύ των ευρωπαϊκών πρωτευουσών.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι είχε ζητήσει να υπάρξει ενιαία ευρωπαϊκή εκπροσώπηση, προειδοποιώντας ότι οι παράλληλες διπλωματικές πρωτοβουλίες και οι διαφορετικές ομάδες επαφών αποδυναμώνουν την αξιοπιστία της Ευρώπης.
Από την πλευρά του, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είχε υπερασπιστεί το σχήμα των πέντε χωρών, δηλαδή της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Βρετανίας, της Ιταλίας και της Πολωνίας, θεωρώντας ότι μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την ευρωπαϊκή συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις.
Παράλληλα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας είχαν υποστηρίξει ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί πρέπει να έχουν θεσμικό ρόλο στην εκπροσώπηση της Ένωσης.
Το μεγάλο διακύβευμα της επόμενης ημέρας
Η ευρωπαϊκή συμμετοχή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς οι συνομιλίες δεν αφορούν μόνο τους όρους τερματισμού του πολέμου, αλλά και τις εγγυήσεις ασφαλείας που θα ισχύσουν μετά τη σύγκρουση.
Η Μόσχα έχει επανειλημμένα επιχειρήσει να θέσει στο τραπέζι μια ευρύτερη αναδιάταξη της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, ζητώντας, μεταξύ άλλων, την απομάκρυνση νατοϊκών δυνάμεων από χώρες που εντάχθηκαν στη Συμμαχία μετά το 1997.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν απορρίψει την προοπτική να ληφθούν αποφάσεις για την ασφάλεια της ηπείρου χωρίς τη δική τους συμμετοχή.
Στη σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στο Δουβλίνο, 43 χώρες υπέγραψαν διακήρυξη σύμφωνα με την οποία τα ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας πρέπει να αποφασίζονται με τη συμμετοχή των Ευρωπαίων.
Ο Ζελένσκι έχει επίσης προειδοποιήσει ότι η Ουκρανία δεν μπορεί να μείνει εκτός οποιασδήποτε συζήτησης για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
