Εκατοντάδες άνθρωποι έχουν συγκεντρωθεί στη βόρεια μαροκινή πόλη Φνιντέκ, κοντά στα σύνορα με τη Θέουτα, κρατώντας φωτογραφίες των αγνοούμενων συγγενών τους, τις οποίες δείχνουν στους περαστικούς, με την ελπίδα ότι κάποιος θα μπορέσει να τους δώσει πληροφορίες για την τύχη τους. Η ίδια αυτή στενή λωρίδα γης βρέθηκε στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας, όταν περίπου 72.000 άνθρωποι πέρασαν στη Θέουτα, το μικρό ισπανικό έδαφος στη βόρεια Αφρική, προκαλώντας μία άνευ προηγουμένου μεταναστευτική κρίση.

Την ώρα που οι υπουργοί Εσωτερικών των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμμετείχαν την Τρίτη σε έκτακτη τηλεδιάσκεψη για την αντιμετώπιση της συνεχιζόμενης έντασης, στην άλλη πλευρά των συνόρων το ενδιαφέρον επικεντρωνόταν στον βαρύ απολογισμό των θυμάτων. Σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους, τουλάχιστον 88 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη Θέουτα και άλλοι 11 στο Μαρόκο, ενώ δεκάδες ακόμα εξακολουθούν να αγνοούνται.

Συγγενείς αναζητούν τους δικούς τους ανθρώπους

«Έχω μόνο έναν γιο», δήλωσε η Χαντίτζα, η οποία περίμενε στα σύνορα από το Σάββατο, παρακολουθώντας αδιάκοπα το ρεύμα των ανθρώπων που επέστρεφαν στο Μαρόκο, αναζητώντας τον 23χρονο γιο της.

«Δεν έχω κανένα νέο του. Δεν απαντά ούτε στο κινητό του τηλέφωνο», είπε, εξηγώντας ότι ταξίδεψε από την Ταγγέρη, πιστεύοντας πως ο άνεργος γιος της ήταν ανάμεσα σε όσους επιχείρησαν να περάσουν στη Θέουτα. «Δεν μου είπε ότι θα περνούσε τα σύνορα. Είναι μια τραγωδία», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με τον υπουργό Εσωτερικών της Ισπανίας, περίπου 70.000 από τους ανθρώπους που πέρασαν στη Θέουτα στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας είχαν ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο τις τελευταίες ημέρες.

Ο ρόλος των κοινωνικών δικτύων και οι επιστροφές

Αναρτήσεις στο TikTok, στο Facebook και στο WhatsApp, οι οποίες υποστήριζαν ότι το Μαρόκο επέτρεπε τη διέλευση προς την Ισπανία, οδήγησαν χιλιάδες ανθρώπους στη Φνιντέκ, είτε πεζούς είτε με λεωφορεία και αυτοκίνητα, για να συμμετάσχουν στο μαζικό κύμα μετακίνησης προς τη Θέουτα.

Η Μαδρίτη αντέδρασε άμεσα, συνεργαζόμενη με το Ραμπάτ ώστε η μεγάλη πλειονότητα όσων πέρασαν τα σύνορα να επιστρέψει στο Μαρόκο μέσα σε 48 ώρες. Παράλληλα, η ισπανική κυβέρνηση διαχειριζόταν και την πολιτική κρίση που προκάλεσαν οι εκκλήσεις για αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη ζώνη ελεύθερης κυκλοφορίας Σένγκεν.

Ισπανία: 17 μετανάστες σκοτώθηκαν προσπαθώντας να φτάσουν στις Βαλεαρίδες

Ορισμένοι από όσους επέστρεψαν υποστήριξαν ότι το έκαναν οικειοθελώς, όπως αναφέρει ο Guardian. Ο 19χρονος Αμπσελάμ από την Κενίτρα δήλωσε πως έμεινε για ημέρες χωρίς φαγητό και ζούσε μέσα στον φόβο. Όπως ανέφερε, ένας κάτοικος της Θέουτας τον φιλοξένησε, του προσέφερε τροφή και κατάλυμα, πριν αποφασίσει να επιστρέψει. «Δεν αξίζει τον κόπο. Δεν υπάρχουν δουλειές για όλους», είπε.

Άλλοι, ωστόσο, ανέφεραν ότι απομακρύνθηκαν υποχρεωτικά από την ισπανική επικράτεια. Ο 21χρονος Σίμο από την Τετουάν δήλωσε ότι η αστυνομία περικύκλωσε την ομάδα του και τη συνόδευσε μέχρι τα σύνορα. «Δεν είχαμε πραγματικά άλλη επιλογή», ανέφερε.

Ανησυχία για τις επιστροφές και τα ασυνόδευτα παιδιά

Μη κυβερνητικές οργανώσεις σε ολόκληρη την Ισπανία εξέφρασαν τις τελευταίες ημέρες έντονες ανησυχίες ότι ορισμένοι από όσους πέρασαν στη Θέουτα και είχαν δικαίωμα διεθνούς προστασίας επέστρεψαν στο Μαρόκο, χωρίς να τους δοθεί η δυνατότητα να υποβάλουν αίτημα ασύλου.

Η ισπανική κυβέρνηση εκτίμησε την Τρίτη ότι περίπου 2.000 άνθρωποι εξακολουθούσαν να βρίσκονται στη Θέουτα. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται τουλάχιστον 862 παιδιά που έχουν καταγραφεί ως ασυνόδευτοι ανήλικοι, ενώ η UNICEF Ισπανίας προειδοποίησε ότι δεκάδες ακόμα ενδέχεται να περιφέρονται απροστάτευτα στους δρόμους της πόλης.

«Πολλά μικρά παιδιά πέρασαν τα σύνορα. Δεν γνωρίζουμε πόσα έχουν εξαφανιστεί», δήλωσε η ειδικός σε θέματα μετανάστευσης της οργάνωσης, Σουσάνα Ιντάλγκο, στη δημόσια τηλεόραση TVE, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση στη Θέουτα «εξαιρετικά δύσκολη».

Όπως σημείωσε, πολλές οικογένειες βρίσκονται στη μαροκινή πλευρά των συνόρων αναζητώντας τα παιδιά τους, ενώ στη Θέουτα υπάρχουν παιδιά ηλικίας 10 και 12 ετών που ζητούν κινητά τηλέφωνα για να καλέσουν τις μητέρες τους και να τους πουν ότι είναι ασφαλή.

Η ισπανική αστυνομία ανακοίνωσε ότι δημιούργησε ειδικό γραφείο στη Θέουτα για την καταγραφή δηλώσεων εξαφάνισης.

Το βίντεο που προκάλεσε αντιδράσεις

Οι ανησυχίες για την τύχη των ασυνόδευτων ανηλίκων εντάθηκαν μετά τη δημοσίευση βίντεο από ισπανικά μέσα ενημέρωσης, στο οποίο φαινόταν ένα 12χρονο αγόρι να κλαίει και να παρακαλεί έναν στρατιώτη να μην το επιστρέψει στο Μαρόκο.

Ύστερα από παρέμβαση παρευρισκομένων, οι οποίοι επεσήμαναν ότι η ισπανική νομοθεσία απαγορεύει την απέλαση ασυνόδευτων ανηλίκων, η διαδικασία διακόπηκε λίγα μόλις μέτρα από τα σύνορα.

Διαφωνίες για τα αίτια της μαζικής διέλευσης

Η μαζική μετακίνηση εξακολουθεί να προκαλεί ερωτήματα σχετικά με τα αίτιά της, ενώ το Μαρόκο βρίσκεται αντιμέτωπο με αυξανόμενες κατηγορίες για τον ρόλο που ενδεχομένως διαδραμάτισε.

Ο επί χρόνια συντηρητικός ηγέτης της Θέουτας, Χουάν Χεσούς Βίβας, δήλωσε ότι πολλοί θεώρησαν πως η κατάσταση, αν δεν οργανώθηκε, τουλάχιστον ενθαρρύνθηκε ή επετράπη από το Μαρόκο.

Ανώτερος Μαροκινός αξιωματούχος απέρριψε τον ισχυρισμό, χαρακτηρίζοντάς τον υπεραπλουστευμένο. Όπως ανέφερε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP), κάποια στιγμή οι μαροκινές δυνάμεις ασφαλείας δεν μπορούσαν πλέον να αντιμετωπίσουν το πλήθος λόγω του τεράστιου αριθμού μεταναστών και της ισχυρής δυναμικής που είχε δημιουργηθεί. Πρόσθεσε επίσης ότι ούτε η Ισπανία θα μπορούσε να ανακόψει ένα τόσο μεγάλο κύμα ανθρώπων αποκλειστικά με μέσα ασφαλείας.

Το υπουργείο Εσωτερικών του Μαρόκου απέδωσε, σε ανακοίνωσή του την Κυριακή, τη μαζική διέλευση στην «εκμετάλλευση του ψηφιακού χώρου» και στη «διάδοση παραπληροφόρησης».

Η αντιπαράθεση για την προειδοποίηση προς την Ισπανία

Επιμένει η διαμάχη Μαδρίτης - Ρώμης για το μεταναστευτικό: Και η Ιταλία είχε κατακλυστεί από μετανάστες, λέει ο Ισπανός ΥΠΕΞ

Πηγές των ισπανικών υπηρεσιών πληροφοριών εκτίμησαν ότι η μαζική είσοδος συνδέεται με ψευδή πληροφορία που εξαπλώθηκε γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μετά από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας σύμφωνα με την οποία οι μετανάστες που φθάνουν διά θαλάσσης δεν μπορούν να απελαύνονται συνοπτικά.

Ο Μαροκινός αξιωματούχος υποστήριξε ότι το Ραμπάτ είχε προειδοποιήσει τη Μαδρίτη για τις πιθανές συνέπειες της δικαστικής απόφασης ήδη από τις 22 και 23 Ιουλίου, όταν, όπως είπε, τα κοινωνικά δίκτυα είχαν αρχίσει να διαδίδουν σχετικές πληροφορίες.

Τον ισχυρισμό απέρριψε η υπουργός Μετανάστευσης της Ισπανίας, Έλμα Σάιθ, δηλώνοντας ότι δεν υπήρξε ποτέ στοιχείο ή αναφορά που να προειδοποιεί για την έκταση αυτού του πρωτοφανούς γεγονότος.

Η ελπίδα παραμένει ζωντανή

Η αβεβαιότητα για το τι ακριβώς συνέβη παραμένει έντονη στη Φνιντέκ, όπου οι συγγενείς των αγνοουμένων συνεχίζουν να περιμένουν στα σύνορα, ελπίζοντας ότι θα λάβουν κάποια είδηση για τους ανθρώπους τους.

Ανάμεσά τους βρίσκεται και η Φάτιμα, η οποία περίμενε μαζί με την οικογένειά της τον αδελφό της, ο οποίος είχε περάσει στη Θέουτα λίγες ημέρες νωρίτερα.

«Το κινητό του αδελφού μου είχε μείνει από μπαταρία, αλλά χθες δανείστηκε το τηλέφωνο ενός Ισπανού και με κάλεσε. Μου είπε ότι θα επέστρεφε σήμερα το πρωί, γι’ αυτό είμαστε εδώ και περιμένουμε. Είμαι σίγουρη ότι θα φτάσει σύντομα», δήλωσε.