Σε ιδιαίτερα τεταμένο κλίμα διεξάγονται οι συζητήσεις στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με τις διαφωνίες για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσηςνα παραμένουν έντονες και τις διαβουλεύσεις για το ενεργειακό κόστος να μην οδηγούν, προς το παρόν, σε κοινή γραμμή. Οι «φειδωλές» χώρες ζητούν μεγαλύτερες περικοπές, ενώ οι «Φίλοι της Συνοχής», μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, αντιδρούν στον περιορισμό των κονδυλίων.

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι προτεινόμενες περικοπές δαπανών, η χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής και οι διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας. Οι προειδοποιήσεις για το ενδεχόμενο να μην επιτευχθεί συμφωνία έως το τέλος του έτους ενισχύουν την αβεβαιότητα γύρω από τις διαπραγματεύσεις.

Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, άσκησε πίεση στους Ευρωπαίους ηγέτες, επισημαίνοντας ότι οι φιλόδοξοι στόχοι της ΕΕ πρέπει να συνοδεύονται από τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους.

«Δεν μπορούμε να συμφωνούμε και μετά να περικόπτουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, αναδεικνύοντας τη σύγκρουση ανάμεσα στις πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης και στα διαθέσιμα κονδύλια.

Προϋπολογισμός ΕΕ: Στο τραπέζι περικοπές 141 δισ. ευρώ

Το βασικό πεδίο αντιπαράθεσης αφορά τον επόμενο πολυετή δημοσιονομικό προγραμματισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τις συζητήσεις να επικεντρώνονται στην πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας για περικοπές ύψους 141 δισ. ευρώ.

Οι μειώσεις αφορούν, σύμφωνα με τα στοιχεία των διαπραγματεύσεων, κονδύλια για την έρευνα, την τεχνολογία, την κλιματική δράση, την ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική. Αντίθετα, προβλέπεται να προστατευθούν σε μεγάλο βαθμό οι χρηματοδοτήσεις για τη γεωργία και την πολιτική συνοχής.

Η διαφωνία αφορά τόσο το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού όσο και τον τρόπο με τον οποίο θα κατανεμηθούν οι διαθέσιμοι πόροι. Το ζητούμενο είναι να διαμορφωθεί μια συμβιβαστική πρόταση που θα μπορεί να γίνει αποδεκτή από όλα τα κράτη-μέλη.

Ποιοι είναι οι «φειδωλοί» και ποιοι οι «Φίλοι της Συνοχής»

Στη μία πλευρά βρίσκονται οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, δηλαδή η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία, η Φινλανδία, η Ολλανδία και η Σουηδία. Οι έξι χώρες ζητούν μεγαλύτερη συγκράτηση των δαπανών και οριζόντιες περικοπές σε διάφορους τομείς του κοινοτικού προϋπολογισμού.

Ενδεικτική της στάσης τους ήταν η δήλωση του πρωθυπουργού της Σουηδίας, ο οποίος χαρακτήρισε «ζώνη απαγόρευσης» ορισμένες από τις προτεινόμενες δαπάνες.

Στον αντίποδα βρίσκονται οι 17 χώρες της ομάδας των «Φίλων της Συνοχής», μεταξύ των οποίων η Ελλάδα. Στην ομάδα συμμετέχουν η Βουλγαρία, η Κροατία, η Κύπρος, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Ιταλία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Ισπανία.

Οι χώρες αυτές αντιδρούν σε μεγάλες μειώσεις των κονδυλίων που προορίζονται για την πολιτική συνοχής, καθώς επιδιώκουν να διατηρήσουν τη χρηματοδότηση που στηρίζει την περιφερειακή ανάπτυξη και τη σύγκλιση μεταξύ των κρατών και των περιφερειών της ΕΕ.

«Δεν είναι αποδεκτό», δήλωσε από την πλευρά του ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, εκφράζοντας την αντίθεση της χώρας του στις προτεινόμενες περικοπές.

Απομακρύνεται η συμφωνία έως το τέλος του έτους;

Το ενδεχόμενο επίτευξης συμφωνίας έως τον Δεκέμβριο παραμένει αβέβαιο. Ανώτερος Γερμανός αξιωματούχος εξέφρασε επιφυλάξεις για το εάν θα πραγματοποιηθεί τελικά έκτακτη σύνοδος των Ευρωπαίων ηγετών στα τέλη Νοεμβρίου, η οποία είχε σχεδιαστεί με στόχο την προώθηση των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό.

«Όπως πληροφορούμαστε, δεν είναι ακόμη απολύτως βέβαιο ότι θα πραγματοποιηθεί έκτακτη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Νοέμβριο», ανέφερε ο αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι η μη διεξαγωγή της θα αποτελούσε ένδειξη πως η επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους απομακρύνεται.

Ωστόσο, από την πλευρά του Συμβουλίου διατυπώθηκαν πιο επιφυλακτικές εκτιμήσεις για το ενδεχόμενο ακύρωσης της συνόδου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να πραγματοποιηθεί κανονικά.

Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, εκτίμησε, σε συνέντευξή του στο Politico στο περιθώριο της συνόδου, ότι ο τελικός προϋπολογισμός θα μπορούσε να είναι κατά περίπου 10% έως 11% μικρότερος από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία προσεγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ.

Ενεργειακό κόστος: Χωρίς συμφωνία ο πρώτος γύρος συζητήσεων

Παρά το γεγονός ότι η συζήτηση για την ενέργεια διεξήχθη σε ηπιότερο κλίμα σε σχέση με τις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν κατέληξαν σε συμφωνία κατά τον πρώτο γύρο των συνομιλιών.

Στο επίκεντρο βρέθηκε το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), με τη Γερμανία και χώρες που συμμερίζονται τις θέσεις της να καταθέτουν συμβιβαστική πρόταση.

Ανώτερος Γερμανός αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι το Βερολίνο δεν προτίθεται να αποδεχθεί νέα αναβολή της συζήτησης για το ETS.

«Δεν μπορούμε να δεχθούμε να αναβάλλεται το ETS», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι είναι πιθανό να μην υπάρξουν συμπεράσματα για την ενέργεια από τη συγκεκριμένη σύνοδο. Όπως διευκρίνισε, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα ήταν αποδεκτό για τη γερμανική πλευρά, καθώς, σύμφωνα με τον ίδιο, άλλες χώρες είναι εκείνες που επιμένουν στην έκδοση συμπερασμάτων.

Οι ηγέτες εξετάζουν παράλληλα διαφορετικές επιλογές για τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους και τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, χωρίς να έχει διαμορφωθεί ακόμη κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση.

Η πρόταση φον ντερ Λάιεν για στρατηγικά αποθέματα φυσικού αερίου

Μία από τις προτάσεις που εξετάζονται αφορά τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων φυσικού αερίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Politico, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κάλεσε τους ηγέτες να εξετάσουν τη δυνατότητα δημιουργίας ενός τέτοιου μηχανισμού, ενόψει των κινδύνων για τον ενεργειακό εφοδιασμό κατά τη χειμερινή περίοδο.

Οι ανησυχίες συνδέονται με τα χαμηλά επίπεδα των ευρωπαϊκών αποθεμάτων φυσικού αερίου και τις δυσκολίες αναπλήρωσής τους, καθώς οι υψηλές τιμές στις αγορές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού περιόρισαν τα κίνητρα για αποθήκευση. Στο σχετικό δημοσίευμα, η εξέλιξη αυτή συνδέεται και με τις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν στις ενεργειακές αγορές.

Σύμφωνα με έγγραφα που επικαλείται το Politico, στο πλαίσιο της αναμόρφωσης των ευρωπαϊκών κανόνων για την ασφάλεια εφοδιασμού φυσικού αερίου, η οποία αναμένεται να συζητηθεί τον Νοέμβριο, εξετάζεται η παροχή κινήτρων στις ενεργειακές εταιρείες ώστε να διατηρούν μεγαλύτερα αποθέματα.

Ωστόσο, τα σχέδια που περιγράφονται δεν προβλέπουν ρητά τη δημιουργία κρατικών στρατηγικών αποθεμάτων, τα οποία θα πρέπει να διατηρούνται σε προκαθορισμένα επίπεδα ανεξάρτητα από τις συνθήκες της αγοράς.

Η ακριβής μορφή του μηχανισμού που πρότεινε η φον ντερ Λάιεν δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί. Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο που επικαλείται το Politico, η ιδέα αφορά ένα μακροπρόθεσμο μέτρο προστασίας της ΕΕ από μελλοντικές διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό, αντίστοιχο με τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου που διατηρούν τα κράτη.

Η πρόταση Μητσοτάκη για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία

Στη συζήτηση για την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πρότεινε, σύμφωνα με το Politico, μεγαλύτερη ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες, ώστε να μπορούν να χρηματοδοτηθούν επιδοτήσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας.

Η ελληνική πρόταση αφορά τη δυνατότητα αξιοποίησης πόρων που προκύπτουν από τα αυξημένα έσοδα λόγω του υψηλού πληθωρισμού, με στόχο τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Το ζήτημα συνδέεται με το ευρύτερο ερώτημα για το περιθώριο που διαθέτουν οι κυβερνήσεις να παρεμβαίνουν απέναντι στις αυξημένες ενεργειακές επιβαρύνσεις, διατηρώντας παράλληλα τη δημοσιονομική ισορροπία.

Παράλληλα, ο καγκελάριος της Αυστρίας, Κρίστιαν Στόκερ, επανέφερε πρόταση που είχε διατυπωθεί τον Ιούνιο, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.

«Μόνο εάν γνωρίζουμε ακριβώς πώς διαμορφώνονται οι τιμές της ενέργειας μπορούμε να προχωρήσουμε στα επόμενα βήματα», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Οι διαβουλεύσεις στις Βρυξέλλες συνεχίζονται, με τις διαφωνίες για τον προϋπολογισμό και τις διαφορετικές προσεγγίσεις για την ενέργεια να αποτελούν δύο από τα σημαντικότερα ζητήματα που καλούνται να διαχειριστούν οι Ευρωπαίοι ηγέτες.