Η Μεσόγειος δεν καταγράφει μόνο υψηλές θερμοκρασίες στις ακτές της. Το φετινό καλοκαίρι η ασυνήθιστη ζέστη έχει περάσει και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, με εκτεταμένες περιοχές της Ευρώπης να αντιμετωπίζουν θαλάσσιο καύσωνα.
Σε ορισμένα σημεία, η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας έφτασε έως και 6 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα κανονικά επίπεδα. Νέα ανάλυση της World Weather Attribution, η οποία δημοσιεύθηκε στις 19 Αυγούστου, εξετάζει τις ακραίες θερμοκρασίες που καταγράφηκαν αυτό το καλοκαίρι σε τέσσερις ευρωπαϊκές θαλάσσιες περιοχές.
Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι περίπου το 90% του Βισκαϊκού Κόλπου και των θαλάσσιων περιοχών ανοιχτά της Ιβηρικής και περίπου το 80% της δυτικής Μεσογείου βρέθηκαν σε συνθήκες θαλάσσιου καύσωνα.
Το εύρος του φαινομένου είναι αυτό που προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο σημείο όπου η θάλασσα κατέγραψε μια ασυνήθιστα υψηλή θερμοκρασία, αλλά για μια μεγάλη ζώνη ευρωπαϊκών υδάτων που εμφανίζει θερμοκρασίες πολύ υψηλότερες από τα συνηθισμένα για την εποχή.
Η κλιματική αλλαγή έχει προσθέσει επιπλέον 2°C στη Μεσόγειο
Η μελέτη επιχειρεί να ξεχωρίσει το μέρος της θέρμανσης που μπορεί να αποδοθεί στη φυσική μεταβλητότητα από εκείνο που συνδέεται με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή.
Για τη Μεσόγειο, οι ερευνητές υπολογίζουν ότι η κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έχει προσθέσει περίπου 2°C στη θερμοκρασία της θάλασσας αυτό το καλοκαίρι. Για τον Βισκαϊκό Κόλπο και την περιοχή της Ιβηρικής η αντίστοιχη εκτίμηση είναι περίπου 1,4°C, ενώ για την Κελτική Θάλασσα περίπου 1,3°C.
Η διαφορά έχει σημασία, καθώς το φαινόμενο που παρατηρείται σήμερα δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από τις φυσικές διακυμάνσεις του καιρού και των ωκεανών.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι χωρίς την υπερθέρμανση που έχει προκαλέσει η ανθρώπινη δραστηριότητα, η έκταση των θαλάσσιων καυσώνων στις συγκεκριμένες περιοχές θα ήταν περίπου η μισή.
Υπ. Περιβάλλοντος: Το Antinero κρίνεται από τα στοιχεία και τα αποτελέσματά του
Η ανάλυση της World Weather Attribution δεν έχει ακόμη περάσει από τη διαδικασία επιστημονικής αξιολόγησης από ομοτίμους. Πρόκειται για μια ταχεία επιστημονική ανάλυση που επιχειρεί να υπολογίσει πόσο έχει επηρεάσει ένα ακραίο φαινόμενο η κλιματική αλλαγή.
Τι σημαίνει η υπερθέρμανση της Μεσογείου για το τραπέζι μας
Ο θαλάσσιος καύσωνας έχει διαφορετικές συνέπειες από έναν καύσωνα στην ξηρά.
Η παρατεταμένη αύξηση της θερμοκρασίας του νερού μπορεί να πιέσει οργανισμούς που έχουν προσαρμοστεί σε συγκεκριμένα θερμοκρασιακά όρια. Κοράλλια, φύκια και άλλοι οργανισμοί που δημιουργούν ή στηρίζουν θαλάσσια ενδιαιτήματα μπορούν να υποστούν σοβαρές απώλειες, ενώ η έντονη θέρμανση μπορεί να προκαλέσει μαζικούς θανάτους ψαριών και θαλασσοπουλιών.
Παράλληλα, η αλλαγή της θερμοκρασίας επηρεάζει τις τροφικές αλυσίδες. Ορισμένα είδη μετακινούνται προς βορειότερα νερά αναζητώντας συνθήκες που μπορούν να αντέξουν, ενώ άλλα δεν έχουν την ίδια δυνατότητα προσαρμογής.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η άνοδος της θερμοκρασίας δεν αφορά μόνο τον αριθμό που εμφανίζεται σε μια μέτρηση. Μπορεί να αλλάξει σταδιακά τη σύνθεση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Και ο καιρός στην ξηρά επηρεάζεται από τη θερμή θάλασσα
Η πολύ θερμή θάλασσα έχει ακόμη μία συνέπεια που αφορά άμεσα τις παράκτιες περιοχές.
Το θερμότερο νερό μπορεί να αυξήσει την ποσότητα υδρατμών στην ατμόσφαιρα. Αυτό σημαίνει περισσότερη υγρασία και υψηλότερες νυχτερινές θερμοκρασίες στις παράκτιες περιοχές, ενώ σε συγκεκριμένες συνθήκες η επιπλέον ενέργεια και υγρασία μπορούν να ενισχύσουν ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η σχέση ανάμεσα στη θερμή θάλασσα και στα φαινόμενα στην ξηρά είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη Μεσόγειο, όπου εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε παράκτιες περιοχές και η οικονομία πολλών χωρών εξαρτάται από τη θάλασσα.
Η θερμοκρασία της Μεσογείου επηρεάζει επίσης τα θαλάσσια οικοσυστήματα, την αλιεία και τις συνθήκες που επικρατούν στις ακτές.
Το 2026 προστίθεται σε μια ήδη θερμή εικόνα
Έγκριση περιβαλλοντικών όρων για την ηλεκτρική διασύνδεση των Δωδεκανήσων - Τα οφέλη για τους καταναλωτές από ένα έργο 2 δισ. ευρώ
Η νέα ανάλυση έρχεται σε μια χρονιά κατά την οποία οι θάλασσες του πλανήτη έχουν ήδη καταγράψει ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες.
Η World Weather Attribution σημειώνει ότι ο Ιούλιος του 2026 ήταν ο θερμότερος μήνας που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα ως προς τη μέση θερμοκρασία της επιφάνειας των θαλασσών παγκοσμίως.
Στη Μεσόγειο, ο μέσος όρος του Ιουλίου έφτασε τους 27°C, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters. Σε σημαδούρα ανοιχτά της Μαγιόρκας καταγράφηκε στις αρχές Αυγούστου θερμοκρασία 33°C.
Οι μετρήσεις αυτές δεν σημαίνουν ότι όλη η Μεσόγειος έχει την ίδια θερμοκρασία. Οι διαφορές από περιοχή σε περιοχή παραμένουν μεγάλες. Δείχνουν όμως πόσο ακραίες μπορούν να γίνουν οι θερμοκρασίες σε συγκεκριμένα σημεία όταν συνδυάζονται οι φυσικές συνθήκες με τη μακροχρόνια άνοδο της θερμοκρασίας των θαλασσών.
Και αυτή είναι ίσως η πιο σημαντική αλλαγή στην εικόνα του φετινού καλοκαιριού: ο θαλάσσιος καύσωνας στη Μεσόγειο δεν αποτελεί πλέον ένα φαινόμενο που αφορά μόνο τη θάλασσα. Οι συνέπειές του μπορούν να περάσουν στα οικοσυστήματα, στις ακτές και τελικά στις συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι στην ξηρά.
