Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε στάση αναμονής, περιμένοντας την επίσημη απάντηση του Ιράν στη νεότερη αμερικανική πρόταση που έχει τεθεί στο τραπέζι με στόχο τον τερματισμό της πολεμικής κρίσης στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να επανέλθει σε ισχύ η επιχείρηση «Σχέδιο Ελευθερία», η οποία είχε ως βασικό σκοπό την προστασία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες και πιο ευαίσθητες θαλάσσιες διόδους διεθνώς.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Ουάσιγκτον, ο Τραμπ ανέφερε χαρακτηριστικά ότι αναμένει απάντηση από την Τεχεράνη μέσα στη νύχτα. «Περιμένω γράμμα από το Ιράν απόψε, θα δούμε πώς θα πάει αυτό», δήλωσε, αφήνοντας να εννοηθεί πως οι επόμενες κινήσεις των ΗΠΑ θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από το περιεχόμενο και τη στάση της ιρανικής πλευράς.

Ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναφοράς του «Σχεδίου Ελευθερία»

Παρότι οι διπλωματικές επαφές ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη φαίνεται να προχωρούν με αργούς ρυθμούς, ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ δεν αποκλείουν την επιστροφή σε πιο ενεργές επιχειρησιακές επιλογές στην περιοχή. Η επιχείρηση «Ελευθερία», η οποία είχε ανασταλεί λίγες ημέρες νωρίτερα, είχε σχεδιαστεί για να παρέχει αμερικανική συνοδεία και προστασία σε πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, σε μια περίοδο κατά την οποία η ναυσιπλοΐα έχει επηρεαστεί σοβαρά από την ένταση στη Μέση Ανατολή.

Κατά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος επανήλθε στο ζήτημα, τονίζοντας ότι η Ουάσιγκτον διαθέτει περισσότερες από μία επιλογές. «Νομίζω ότι το “Σχέδιο Ελευθερία” είναι καλό, αλλά έχουμε και άλλους τρόπους να το κάνουμε. Ίσως επιστρέψουμε στην επιχείρηση αν δεν προχωρήσουν τα πράγματα, αλλά θα είναι κάτι παραπάνω», ανέφερε. Με τη δήλωση αυτή, ο Τραμπ έστειλε μήνυμα πως, αν οι διαπραγματεύσεις δεν οδηγήσουν σε συμφωνία, οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να αυξήσουν την πίεση προς το Ιράν.

Η προσωρινή αναστολή της επιχείρησης

Η προσωρινή διακοπή της επιχείρησης είχε ανακοινωθεί αιφνιδιαστικά την περασμένη Τρίτη. Ο Τραμπ, μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, είχε υποστηρίξει ότι είχε σημειωθεί «μεγάλη πρόοδος» στις προσπάθειες για την επίτευξη συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου. Η κρίση αυτή έχει προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στη θαλάσσια κυκλοφορία στην περιοχή, καθώς το Στενό του Ορμούζ αποτελεί κομβικό πέρασμα για τη διεθνή ναυτιλία και την ενεργειακή ασφάλεια.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η αναστολή της επιχείρησης θα είχε περιορισμένη διάρκεια. Όπως είχε γράψει, η παύση θα ίσχυε «για μικρό χρονικό διάστημα», ώστε να διαπιστωθεί αν η συμφωνία μπορεί πράγματι να ολοκληρωθεί και να υπογραφεί. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει οριστική συμφωνία, με την αμερικανική κυβέρνηση να αναμένει νέα επίσημη πρόταση ή απάντηση από την ιρανική πλευρά.

Οι επόμενες κινήσεις των ΗΠΑ

Σε νεότερη δήλωσή του, ο Τραμπ επανέλαβε ότι περιμένει απάντηση από το Ιράν και προειδοποίησε πως, αν δεν υπάρξει υπογραφή και ολοκλήρωση της συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα εξετάσουν εναλλακτική πορεία. Αναφέρθηκε επίσης στο Πακιστάν, λέγοντας ότι ζήτησε από την Ουάσιγκτον να μην προχωρήσει στην επιχείρηση, χωρίς ωστόσο να αποκλείσει το ενδεχόμενο επιστροφής στο «Σχέδιο Ελευθερία». Η συγκεκριμένη επιχείρηση αφορά την αμερικανική συνοδεία πλοίων μέσω του Στενού του Ορμούζ και συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια διατήρησης της ασφάλειας στην περιοχή.

Η Ουάσιγκτον παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς η ένταση με την Τεχεράνη παραμένει υψηλή και οι διπλωματικές ισορροπίες είναι ιδιαίτερα εύθραυστες. Ο Τραμπ εμφανίζεται να κινείται ταυτόχρονα σε δύο επίπεδα: από τη μία πλευρά διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας, ενώ από την άλλη αφήνει να φανεί ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να ενισχύσουν την παρουσία τους στην περιοχή, εφόσον η ιρανική απάντηση δεν θεωρηθεί ικανοποιητική.

Δηλώσεις Ρούμπιο για τα πυρά στο Ορμούζ

Στο μεταξύ, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, αναφέρθηκε στα πρόσφατα πυρά κατά Ιρανών στο Ορμούζ, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Μόνο οι χαζοί δεν απαντούν όταν πυροβολούνται». Η δήλωση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο κλίμα έντασης που επικρατεί γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και δείχνει ότι η αμερικανική πλευρά θεωρεί πως έχει δικαίωμα αντίδρασης σε περίπτωση απειλής ή επίθεσης.

Η αντίδραση του Ιράν και η αναφορά στο «Dr. Strangelove»

Από την πλευρά του Ιράν, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, απάντησε με έντονο και ειρωνικό ύφος στις προειδοποιήσεις του Τραμπ σχετικά με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Σε ανάρτησή του, χρησιμοποίησε αναφορά στην αντιπολεμική ταινία του 1964 «Dr. Strangelove» του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, για να σχολιάσει σαρκαστικά την απειλητική ρητορική του Αμερικανού προέδρου.

Ο Μπαγκάεϊ χαρακτήρισε παράλογη τη θέση ότι μπορεί να αποτραπεί μια πυρηνική κρίση μέσω στρατηγικών που περιλαμβάνουν βομβαρδισμούς ή απειλές μαζικής καταστροφής. Η αντίδρασή του ήρθε λίγο μετά την προειδοποίηση του Τραμπ ότι ο χρόνος για την απάντηση του Ιράν στη νέα αμερικανική πρόταση τελειώνει. Ο Ιρανός εκπρόσωπος στάθηκε ιδιαίτερα στη φράση του Τραμπ ότι, αν η εκεχειρία με το Ιράν αποτύχει, θα ακολουθήσει «μια μεγάλη λάμψη».

Στην ανάρτησή του, ο Μπαγκάεϊ έγραψε ότι είναι παραλογισμός να ισχυρίζεται κάποιος πως επιδιώκει την ειρήνη και την αποτροπή μιας πυρηνικής κρίσης, ενώ η προτεινόμενη λύση του παραπέμπει σε «μια μεγάλη λάμψη». Στη συνέχεια, παρέπεμψε στην ταινία του Κιούμπρικ, η οποία σατιρίζει τις πυρηνικές απειλές της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου και την παράλογη λογική της στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο

Η κίνηση αυτή από την ιρανική πλευρά αναδεικνύει το βάθος της αντιπαράθεσης ανάμεσα στις δύο χώρες. Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα, απορρίπτοντας τις αμερικανικές απαιτήσεις για περιορισμό του. Αντίθετα, ο Τραμπ έχει θέσει ως βασική προϋπόθεση για τον τερματισμό της κρίσης τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Αβέβαιη η αποκλιμάκωση

Έτσι, ενώ η Ουάσιγκτον περιμένει την απάντηση της Τεχεράνης, το ενδεχόμενο αποκλιμάκωσης παραμένει αβέβαιο. Η περιοχή των Στενών του Ορμούζ εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της έντασης, ενώ η πιθανή επαναφορά του «Σχεδίου Ελευθερία» δείχνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποκλείουν καμία επιλογή, είτε διπλωματική είτε επιχειρησιακή.