Σε μια χρονική συγκυρία που χαρακτηρίζεται από πρωτοφανή γεωπολιτική ρευστότητα, ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, πραγματοποιεί επίσκεψη υψηλού συμβολισμού αλλά και ουσίας στη Μαδρίτη. Η παρουσία του επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας στην ισπανική πρωτεύουσα δεν είναι εθιμοτυπική. Αντιθέτως, λαμβάνει χώρα εν μέσω μιας «γεωπολιτικής καταιγίδας», όπως χαρακτηριστικά περιγράφεται, με την ατζέντα να βαραίνει επικίνδυνα από τη σκιά της Τουρκίας και τις στρατηγικές επιλογές της ισπανικής κυβέρνησης.

Το δύσκολο παζλ της Μεσογείου

Η επίσκεψη εντάσσεται στο πλαίσιο της ενδυνάμωσης των σχέσεων μεταξύ των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου (Med9), ωστόσο το περιβάλλον είναι εξαιρετικά σύνθετο. Ελλάδα και Ισπανία, ως μεσογειακές χώρες και μέλη της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, μοιράζονται κοινές ανησυχίες για το μεταναστευτικό και την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Ωστόσο, η προσέγγιση των δύο χωρών δεν είναι πάντα ευθυγραμμισμένη. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης καλείται να γεφυρώσει χάσματα και να ενισχύσει τη συναντίληψη, σε μια περίοδο που η Ευρώπη αναζητά τον γεωπολιτικό της βηματισμό. Το βασικό ζητούμενο για την Αθήνα είναι η διασφάλιση ότι η Μαδρίτη αντιλαμβάνεται πλήρως τις προκλήσεις ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο, όχι ως διμερές ζήτημα, αλλά ως ευρωπαϊκό.

Ο «Ελέφαντας στο δωμάτιο»: Η Τουρκία

Το κρισιμότερο, ίσως, κομμάτι των συνομιλιών αφορά τον ρόλο της Τουρκίας. Είναι κοινό μυστικό στους διπλωματικούς κύκλους ότι η Ισπανία διατηρεί μια προνομιακή –και συχνά προβληματική για τα ελληνικά συμφέροντα– σχέση με την Άγκυρα.

Η ισπανική αμυντική βιομηχανία έχει αποτελέσει βασικό αιμοδότη του τουρκικού ναυτικού προγράμματος (βλέπε ελικοπτεροφόρο Anadolu), ενώ κατά καιρούς έχουν υπάρξει συζητήσεις για περαιτέρω εμβάθυνση αυτής της στρατιωτικής συνεργασίας. Ο κ. Γεραπετρίτης, με τη γνωστή μεθοδικότητα και ψυχραιμία που τον διακρίνει, αναμένεται να θέσει το ζήτημα, υπενθυμίζοντας τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και την ανάγκη τήρησης των αρχών καλής γειτονίας.

Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να λάβει διαβεβαιώσεις ότι η ισπανική εξωτερική πολιτική δεν θα λειτουργεί εις βάρος της ασφάλειας ενός κράτους-μέλους της Ένωσης. Ο «φιλοτουρκισμός» που κατά καιρούς επιδεικνύει η Μαδρίτη, στο όνομα των οικονομικών και εμπορικών συμφερόντων, αποτελεί ένα μόνιμο «αγκάθι» που η ελληνική διπλωματία προσπαθεί να αμβλύνει.

Γεωπολιτική Καταιγίδα: Ουκρανία και Μέση Ανατολή

Πέραν των ελληνοτουρκικών, η ατζέντα κυριαρχείται από τις διεθνείς κρίσεις. Η συνεχιζόμενη σύγκρουση στην Ουκρανία και η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.

• Στο Ουκρανικό: Ελλάδα και Ισπανία καλούνται να συντονίσουν τη στάση τους εντός της ΕΕ, ειδικά ενόψει πιθανών νέων πρωτοβουλιών για εκεχειρία ή περαιτέρω στήριξη του Κιέβου.

• Στη Μέση Ανατολή: Η Ισπανία έχει κρατήσει μια ιδιαίτερα επικριτική στάση έναντι του Ισραήλ, διαφοροποιούμενη συχνά από την κεντρική γραμμή άλλων δυτικών χωρών. Η Ελλάδα, διατηρώντας στρατηγική σχέση με το Ισραήλ αλλά και γέφυρες με τον αραβικό κόσμο, επιχειρεί να λειτουργήσει ως παράγοντας σταθερότητας.

Συμπέρασμα: Μια αποστολή ειδικών συνθηκών

Η επίσκεψη του Γιώργου Γεραπετρίτη στη Μαδρίτη δεν είναι περίπατος. Είναι μια δύσκολη διπλωματική άσκηση ισορροπίας. Ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών πρέπει να επιβεβαιώσει τους δεσμούς φιλίας με μια σημαντική ευρωπαϊκή χώρα, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να θέσει σαφείς «κόκκινες γραμμές» σχετικά με τη στάση της Μαδρίτης έναντι της Τουρκίας.

Σε αυτή τη γεωπολιτική καταιγίδα, η Αθήνα επιδιώκει να μην βρεθεί προ εκπλήξεων από «φίλους και συμμάχους», διασφαλίζοντας ότι η αλληλεγγύη δεν θα θυσιαστεί στον βωμό των εξοπλιστικών συμβολαίων της Ιβηρικής με την Ανατολή.