Το παράδοξο της ελληνικής κτηματαγοράς —όπου οι τιμές καλπάζουν παρά την ύπαρξη τεράστιου ανεκμετάλλευτου οικιστικού αποθέματος— αναδεικνύει το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής. Μέσα από πρόσφατο ερευνητικό δοκίμιο, υπογραμμίζεται ότι η στεγαστική κρίση δεν οφείλεται αποκλειστικά στη μειωμένη κατασκευή νέων κατοικιών, αλλά στην απουσία μεγάλου μέρους των υφιστάμενων ακινήτων από την αγορά.
Σύμφωνα με τους οικονομολόγους του Γραφείου, εάν ένας σημαντικός αριθμός κενών κατοικιών επέστρεφε στην αγορά σε βάθος εξαετίας —φτάνοντας στα ιστορικά χαμηλά επίπεδα του 2001— η αύξηση της προσφοράς θα συμπίεζε τις τιμές, προκαλώντας υποχώρηση από 15,5% έως και 24,6%.
Η ανατομία των 1,8 εκατ. κλειστών ακινήτων
Τα στατιστικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ από την απογραφή του 2021 αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλέματος. Σε σύνολο 6.596.761 κατοικιών, τα 2.277.615 (περίπου 1 στα 3) καταγράφονται ως κενά.
Ωστόσο, δεν είναι όλα απολύτως εκτός αγοράς:
406.859 διατίθενται προς ενοικίαση.
59.530 διατίθενται προς πώληση.
Αφαιρώντας τα παραπάνω, προκύπτει μια τεράστια «δεξαμενή» 1.811.226 ακινήτων που παραμένουν πλήρως αδρανή. Σε αυτόν τον αριθμό συμπεριλαμβάνονται κατοικίες με κληρονομικές και νομικές εμπλοκές, ακίνητα σε κακή κατάσταση, εξοχικά, καθώς και όσα διατίθενται στη βραχυχρόνια μίσθωση. Συνεπώς, η αύξηση των τιμών αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τον εγκλωβισμό αυτού του υπάρχοντος αποθέματος.
Τα 5 μέτρα που προτείνει το Γραφείο Προϋπολογισμού
Διαπιστώνοντας ότι μια αποτελεσματική στεγαστική πολιτική δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην τόνωση της ζήτησης ή της οικοδομικής δραστηριότητας, το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής προτείνει πέντε στοχευμένες παρεμβάσεις στο σκέλος της προσφοράς:
Επίλυση εκκρεμοτήτων: Επιτάχυνση των διαδικασιών για νομικά, κληρονομικά και κτηματολογικά ζητήματα που κρατούν χιλιάδες ακίνητα δεσμευμένα.
Φορολογικά κίνητρα: Παροχή κινήτρων για μακροχρόνιες μισθώσεις, με στόχο το άνοιγμα των κλειστών ακινήτων. Ο επικεφαλής του γραφείου, καθηγητής Γιάννης Τσουκαλάς, διευκρίνισε ότι η πρόταση αυτή αφορά θετικά κίνητρα για τους ιδιοκτήτες και δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την αύξηση της φορολογίας στη βραχυχρόνια μίσθωση.
Επιδότηση ανακαινίσεων: Στήριξη εργασιών ανακαίνισης, με την αυστηρή προϋπόθεση ότι το ακίνητο θα διατεθεί στη συνέχεια στη μακροχρόνια αγορά.
Ρύθμιση βραχυχρόνιας μίσθωσης: Στοχευμένες παρεμβάσεις και κανόνες σε περιοχές που δέχονται υψηλή στεγαστική πίεση.
Κοινωνική κατοικία: Ενίσχυση των δημόσιων επενδύσεων για τη δημιουργία προσιτής και κοινωνικής στέγης.
