Στην Νορβηγία, λιγότεροι άνθρωποι υποφέρουν από εποχική κατάθλιψη (πιο σωστά εποχιακή συναισθηματική διαταραχή) σε σύγκριση με άλλες περιοχές του κόσμου.

Αυτό διαπίστωσε η Αμερικανίδα ψυχολόγος Kari Leibowitz, η οποία εξηγεί γιατί συμβαίνει αυτό – και τι μπορούμε να μάθουμε από τους κατοίκους της Σκανδιναβίας.

Η αρχή της κρύας περιόδου κρύβει συχνά μια ιδιαίτερη γοητεία. Όταν όμως περάσουν εβδομάδες σκοταδιού και κακοκαιρίας, ούτε τα αρωματικά κεριά ούτε οι ζεστές κουβέρτες αρκούν: η διάθεση πέφτει αισθητά.

Σχεδόν ανύπαρκτη η χειμερινή κατάθλιψη στον βορρά της Νορβηγίας

Πώς τα καταφέρνουν, λοιπόν, οι Σκανδιναβοί, οι οποίοι ζουν με ακόμα λιγότερο φως; Αυτό το ερώτημα δεν απασχόλησε μόνο το κοινό, αλλά και την Αμερικανίδα ψυχολόγο υγείας Kari Leibowitz, η οποία αποφάσισε να το ερευνήσει επιστημονικά. Πριν από μερικά χρόνια μετακόμισε στο Τρόμσο, μια πόλη όπου ο ήλιος δεν ανατέλλει σχεδόν καθόλου για περίπου δύο μήνες, προκειμένου να μελετήσει τη χειμερινή κατάθλιψη.

«Μέχρι να μετακομίσω εκεί, θεωρούσα δεδομένο ότι ο χειμώνας είναι καταθλιπτικός – απλώς επειδή έτσι τον είχα πάντα στο μυαλό μου», ανέφερε σε συνέντευξή της στο Spiegel.

Τα ευρήματα, ωστόσο, ήταν αναπάντεχα: οι κάτοικοι της βόρειας Νορβηγίας εμφάνιζαν λιγότερα συμπτώματα χειμερινής κατάθλιψης από ανθρώπους σε άλλες χώρες. «Όταν ζεις σε ακραίες καιρικές συνθήκες, δεν έχεις άλλη επιλογή από το να προσαρμοστείς, να βυθιστείς πλήρως στον χειμώνα και να τον αποδεχτείς», εξηγεί η Leibowitz.

Έξι νορβηγικές στρατηγικές για την χειμερινή περίοδο

Καθοριστικό ρόλο παίζει η νοοτροπία. Στο βιβλίο της «Wintern», η Leibowitz παρουσιάζει πρακτικές που βοηθούν τους Νορβηγούς να αντιμετωπίζουν τους σκοτεινούς μήνες – και από τις οποίες μπορούμε να εμπνευστούμε.

Έξοδος στη φύση

Οι βόλτες με αέρα και βροχή δεν είναι πάντα ευχάριστες, ωστόσο είναι σημαντικές για την ψυχική υγεία. Η φιλοσοφία του Friluftsliv –η ζωή στην ύπαιθρο– δρα ευεργετικά και τον χειμώνα. Το κρύο ενισχύει το ανοσοποιητικό και τη κυκλοφορία του αίματος, ενώ η κίνηση στον καθαρό αέρα βελτιώνει τη διάθεση μέσω της έκκρισης ενδορφινών. Απαραίτητη προϋπόθεση: ο κατάλληλος, αδιάβροχος ρουχισμός.

Δημιουργική αξιοποίηση του χειμώνα

Αντί να μετράμε τις εβδομάδες μέχρι την άνοιξη, μπορούμε να δώσουμε νόημα στους χειμερινούς μήνες. Σύμφωνα με την έρευνα της Leibowitz, όσοι είχαν θετική στάση απέναντι στον χειμώνα ένιωθαν πιο υγιείς και ψυχικά ανθεκτικοί. Η ίδια προτείνει μικρά προσωπικά πρότζεκτ ή λίστες δραστηριοτήτων που προσφέρουν χαρά.

Αλλαγή στον τρόπο που μιλάμε για τον χειμώνα

Λέξεις όπως «σκοτάδι», «κρύο» και «μελαγχολία» επηρεάζουν ασυνείδητα τη διάθεσή μας. Η ψυχολόγος ενθαρρύνει ένα διαφορετικό αφήγημα: το σκοτάδι μπορεί να σημαίνει ηρεμία και η βροχή χαλαρωτικό ήχο.

Ζεστασιά, μέσα και έξω

Ένα ζεστό μπάνιο, ένα φλιτζάνι τσάι ή μια θερμοφόρα βοηθούν το σώμα και το νευρικό σύστημα να χαλαρώσουν. Μικρά καθημερινά τελετουργικά ζεστασιάς ενισχύουν το αίσθημα ασφάλειας. Το ίδιο ισχύει και για την κοινωνική επαφή: τον χειμώνα, οι Νορβηγοί συναντιούνται συχνά σε μικρές, ζεστές παρέες.

Επιλογή ζεστού φωτισμού

Αντί για έντονα φώτα οροφής, προτιμώνται κεριά, φωτάκια και επιτραπέζια λάμπα. Ο απαλός φωτισμός βοηθά το σώμα να χαλαρώσει, μειώνοντας τον καρδιακό ρυθμό και την αρτηριακή πίεση. Ένα απλό τελετουργικό, όπως το άναμμα ενός κεριού με τη δύση του ήλιου, κάνει το σκοτάδι πιο φιλόξενο.

Χρόνος προσαρμογής μετά την αλλαγή ώρας

Η κόπωση μετά τη χειμερινή ώρα είναι φυσιολογική. Ο οργανισμός χρειάζεται μερικές ημέρες για να προσαρμοστεί, καθώς η αυξημένη σκοτεινιά ενισχύει την παραγωγή μελατονίνης. Η Leibowitz συνιστά λιγότερες υποχρεώσεις, περισσότερο ύπνο και χαμηλότερες απαιτήσεις από τον εαυτό μας. Συνήθως, μέσα σε τρεις έως πέντε ημέρες, το βιολογικό ρολόι επανέρχεται.