Τα διδάγματα της ελληνικής κρίσης, η πολιτική σημασία της εκλογής του στην προεδρία του Eurogroup και η ανάγκη για μια πιο ισχυρή και χρηματοδοτικά επαρκή Ευρώπη βρίσκονται στον πυρήνα της συνέντευξης που παραχώρησε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης στο γαλλικό περιοδικό L' Express και τους δημοσιογράφους Muriel Breinman και Thibault Marotte.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης περιγράφει την ελληνική κρίση ως μία τραυματική αλλά και διδακτική εμπειρία, υποστηρίζοντας ότι η χώρα έχει πλέον αφήσει πίσω της τη δεκαετία της κατάρρευσης και έχει εισέλθει σε φάση σταθερότητας, μεταρρυθμίσεων και επενδυτικής αναβάθμισης.
«Πληρώσαμε πολύ ακριβά τον λαϊκισμό», δηλώνει ο Κυριάκος Πιερρακάκης στο L' Express, τονίζει όμως ότι «έχει συντελεστεί μια ουσιαστική αλλαγή νοοτροπίας. Έχει εμπεδωθεί η αντίληψη ότι δεν πρέπει να μένουμε στάσιμοι, αλλά ότι μπορούμε να προχωρήσουμε στην υλοποίηση ενός μεγάλου αριθμού μεταρρυθμίσεων», δίνοντας έμφαση στις επενδύσεις, την καινοτομία, τις τεχνολογίες και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.
Αλλαγή μοντέλου και νοοτροπίας
Αναφερόμενος στην εμπειρία της ελληνικής κρίσης, θυμίζει ότι η χώρα έχασε το 25% του ΑΕΠ της, σε μια δοκιμασία που, όπως αναφέρει, κανείς δεν περίμενε ότι θα διαρκούσε μια ολόκληρη δεκαετία. Αποτέλεσμα ήταν, όπως σημειώνει, η Ελλάδα να χρειαστεί να επανεξετάσει τόσο το οικονομικό της μοντέλο όσο και τον τρόπο λειτουργίας του πολιτικού της συστήματος.
Όπως τονίζει, το προ κρίσης παραγωγικό μοντέλο ήταν προσανατολισμένο κυρίως στην κατανάλωση και δεν στηριζόταν επαρκώς ούτε στην καινοτομία ούτε στις εξαγωγές. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι, από τις τέσσερις χώρες της Ευρωζώνης που μπήκαν σε πρόγραμμα χρηματοδοτικής στήριξης, οι τρεις χρειάστηκαν μόνο ένα πρόγραμμα, ενώ η Ελλάδα τρία, κάτι που, κατά τον ίδιο, αποδεικνύει ότι το πολιτικό σύστημα δεν διαχειρίστηκε σωστά την κρίση.
«Πληρώσαμε με οδυνηρό τρόπο τον λαϊκισμό»
Στο πλαίσιο αυτό, ο Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτηρίζει το δημοψήφισμα του 2015 «αποτυχημένο» και επισημαίνει ότι «πληρώσαμε πολύ ακριβά τον λαϊκισμό, και μάλιστα με ιδιαίτερα οδυνηρό τρόπο».
Την ίδια στιγμή, προσθέτει ότι η περίοδος εκείνη άφησε και πολύτιμα διδάγματα, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για την ίδια την Ευρώπη, καθώς, όπως λέει, χωρίς τα μαθήματα της κρίσης χρέους δεν θα είχαν δημιουργηθεί στη συνέχεια κρίσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία για την αντιμετώπιση μεταγενέστερων κρίσεων, ιδίως της πανδημίας.
Ο υπουργός εμφανίζεται ιδιαίτερα αιχμηρός απέναντι στον σκεπτικισμό για τις προοπτικές της χώρας, υποστηρίζοντας ότι οι σημερινοί αριθμοί τεκμηριώνουν την αλλαγή πορείας. Όπως αναφέρει, από το 2019, όταν ανέλαβε η σημερινή κυβέρνηση, έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από μισό εκατομμύριο θέσεις εργασίας, ενώ η χώρα πλησιάζει το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας στη σύγχρονη ιστορία της.
Παράλληλα, σημειώνει ότι η πρόβλεψη για την ανάπτυξη το 2026 παραμένει, παρά την αναθεώρησή της λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή, σε επίπεδο διπλάσιο από εκείνο της Ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως εξηγεί, η κυβερνητική πρόβλεψη μειώθηκε από 2,4% σε 2% για το 2026, ενώ για το 2027 αυξήθηκε από 1,7% σε 2%.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Πιερρακάκης στη σταδιακή αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους. Υπενθυμίζει ότι το 2020 το δημόσιο χρέος της Ελλάδας ξεπερνούσε το 200% του ΑΕΠ και εκτιμά ότι φέτος θα υποχωρήσει κάτω από το 140%, ενώ το 2029 κάτω από το 120%. Όπως επισημαίνει, μέσω της διατήρησης πρωτογενών πλεονασμάτων και της πρόωρης αποπληρωμής παλαιότερων και ακριβότερων δανείων, η κυβέρνηση στέλνει ένα σαφές πολιτικό μήνυμα: «δεν έχουμε καμία πρόθεση να μεταβιβάσουμε αυτό το βάρος στην επόμενη γενιά».
Σε ό,τι αφορά τους λόγους που, κατά τον ίδιο, εξηγούν τη μεταστροφή της ελληνικής οικονομίας, αναφέρεται πρώτα στην πολιτική σταθερότητα, πάνω στην οποία, όπως λέει, οικοδομήθηκε η δημοσιονομική σταθερότητα.
«Καταφέραμε πρώτα να εξασφαλίσουμε την πολιτική σταθερότητα, πάνω στην οποία οικοδομήσαμε τη δημοσιονομική σταθερότητα. Στη συνέχεια, μπορέσαμε να εδραιώσουμε μια κουλτούρα μεταρρυθμίσεων, μικρών και μεγάλων, σε όλους τους τομείς. Προσπαθούμε να προωθούμε νέες μεταρρυθμίσεις κάθε εβδομάδα» τονίζει ο υπουργός.
«Αυτό που απομένει είναι να ολοκληρώσουμε τον μετασχηματισμό του παραγωγικού μας μοντέλου. Ήδη σήμερα οι εξαγωγές αντιστοιχούν στο 42% του ΑΕΠ μας, δηλαδή στο διπλάσιο ποσοστό σε σχέση με το 2009. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 51%, επομένως η πορεία μας είναι ιδιαίτερα θετική, αλλά μπορούμε να πετύχουμε ακόμη περισσότερα», τονίζει.
Την ίδια ώρα, αναφέρει ότι οι επενδύσεις αυξήθηκαν από περίπου 11% του ΑΕΠ, όταν η κυβέρνηση ανέλαβε πριν από επτά χρόνια, σε περίπου 17% σήμερα.
Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, συνδέει την αναπτυξιακή στρατηγική με την ανάγκη προσέλκυσης μεγάλης κλίμακας άμεσων ξένων επενδύσεων και με την ενίσχυση των διασυνοριακών συγχωνεύσεων και εξαγορών. Όπως τονίζει, η Ευρώπη χρειάζεται επιχειρήσεις μεγαλύτερης κλίμακας, κάτι που, όπως σημειώνει, αποτελεί βασικό συμπέρασμα των εκθέσεων Ντράγκι και Λέτα.
Στο πλαίσιο αυτό, παραπέμπει σε πρόσφατες κινήσεις στην Ελλάδα, όπως η απόκτηση σημαντικού ποσοστού της Alpha Bank από τη UniCredit και η εξαγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών από την Euronext. «Θέλουμε η Ελλάδα να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη δημιουργία ευρωπαϊκών πρωταθλητών», δηλώνει χαρακτηριστικά.
Ερωτηθείς για την αισιοδοξία που εκφράζει, ο υπουργός απαντά ότι πιστεύει μόνο σε «αισιοδοξία που βασίζεται σε απτά αποτελέσματα». Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζει ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους και της οικονομίας, θυμίζοντας ότι το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το οποίο είχε ο ίδιος αναλάβει από το 2019 έως το 2023, δημιουργήθηκε με οριζόντια δομή που καλύπτει το σύνολο των τομέων δημόσιας πολιτικής.
Ως εμβληματικό παράδειγμα φέρνει την πλατφόρμα gov.gr, που, όπως αναφέρει, προσφέρει σήμερα περισσότερες από 2.200 δημόσιες υπηρεσίες σε ψηφιακή μορφή, με τον αριθμό αυτό να αναμένεται να διπλασιαστεί. Κατά τον ίδιο, η πλατφόρμα αυτή, που λειτούργησε από την περίοδο του πρώτου lockdown, έχει αλλάξει την καθημερινότητα των πολιτών.
Στο φορολογικό πεδίο, ο κ. Πιερρακάκης υποστηρίζει ότι η φοροδιαφυγή μειώνεται χρόνο με τον χρόνο, χάρη στην ανεξαρτησία της φορολογικής διοίκησης, στις θεσμικές αλλαγές της τελευταίας δεκαετίας και στην ψηφιοποίηση. Ξεχωρίζει μάλιστα τη διασύνδεση των POS των μικρομεσαίων επιχειρήσεων με το φορολογικό σύστημα, λέγοντας ότι παίζει καθοριστικό ρόλο στην αποτελεσματικότερη είσπραξη των φορολογικών εσόδων.
Συνδέει δε την πορεία αυτή με την κατάργηση ή μείωση 83 φόρων και επιβαρύνσεων την τελευταία επταετία. Ειδική αναφορά κάνει στις φορολογικές ελαφρύνσεις που ανακοινώθηκαν το 2025, τις οποίες χαρακτηρίζει τις μεγαλύτερες στην ιστορία της χώρας, επισημαίνοντας ως βασικότερο μέτρο τη μείωση του φόρου εισοδήματος ανάλογα με τη σύνθεση της οικογένειας: ο εισαγωγικός φορολογικός συντελεστής μειώθηκε στο 0% για οικογένειες με τέσσερα ή περισσότερα παιδιά και στο 9% για οικογένειες με τρία παιδιά.
Τι αλλάζει στην Ευρωζώνη
Ιδιαίτερη πολιτική και συμβολική βαρύτητα αποδίδει ο υπουργός στην εκλογή του στην προεδρία του Eurogroup. Όπως λέει, δέκα χρόνια μετά το σημείο στο οποίο η Ελλάδα βρέθηκε ένα βήμα πριν από την έξοδο από την Ευρωζώνη, η εκλογή Έλληνα υπουργού στην προεδρία του οργάνου έχει ισχυρό συμβολισμό, ο οποίος έγινε αισθητός στην ελληνική κοινωνία πέρα από κομματικές γραμμές. Ωστόσο, προσθέτει ότι αν υπάρχει μία λέξη που συνοδεύει αυτή την εξέλιξη, αυτή είναι η «ευθύνη».
Ο κ. Πιερρακάκης υπογραμμίζει ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να γίνονται αισθητές στην καθημερινότητα των πολιτών.
Από αυτή τη σκοπιά, σημειώνει ότι ένας νέος επιχειρηματίας πρέπει να μπορεί να ιδρύσει και να αναπτύξει μια startup στην Ευρώπη χωρίς να αναγκάζεται να μεταφέρει τη δραστηριότητά της στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για να συμβεί αυτό, όπως υπογραμμίζει, η Ευρώπη χρειάζεται μεγαλύτερες και ισχυρότερες τράπεζες, που θα διοχετεύουν περισσότερη ρευστότητα στην οικονομία και περισσότερη χρηματοδότηση τόσο στις μεγάλες όσο και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, επισημαίνει ότι τεχνικές συζητήσεις μεταξύ υπουργών Οικονομικών, όπως εκείνες για τη χρηματοδότηση, την τραπεζική ένωση ή τις κεφαλαιαγορές, έχουν στην πραγματικότητα βαθιά κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες. «Πρέπει να προχωρήσουμε όσο το δυνατόν ταχύτερα», αναφέρει.
Αναφερόμενος στη Γαλλία, αποφεύγει να κάνει ευθείες συγκρίσεις με την Ελλάδα της προ κρίσης περιόδου, σημειώνοντας ότι πρόκειται για χώρα άλλης κλίμακας και με πολύ ισχυρή ικανότητα καινοτομίας. Ως πρόεδρος του Eurogroup, όπως αναφέρει, φιλοδοξεί να συμβάλει στη διαμόρφωση κοινών ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων, ιδίως στους τομείς της ανάπτυξης και της στρατηγικής κυριαρχίας.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάσσει και τη συνεργασία του με τη γαλλική κυβέρνηση για την προώθηση του ψηφιακού ευρώ και της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η οποία, όπως σημειώνει, βασίζεται σε προηγούμενες πρωτοβουλίες όπως η Ένωση Κεφαλαιαγορών και η Τραπεζική Ένωση. Χαρακτηρίζει τη σχετική πρωτοβουλία «εξαιρετικά σημαντική ευκαιρία» και εκτιμά ότι πρέπει να προχωρήσει γρήγορα, προς όφελος όλων των κρατών-μελών και της Ευρώπης συνολικά.
Κλείνοντας, συνδέει το ζήτημα αυτό με την ίδια την ευρωπαϊκή κυριαρχία, λέγοντας ότι παρέχει τα μέσα χρηματοδότησης των κοινών στρατηγικών προτεραιοτήτων, ιδίως της άμυνας. Και θέτει ένα ευρύτερο πολιτικό ερώτημα: «ως Ευρωπαίοι, θα συνεχίσουμε να διαχειριζόμαστε τον κόσμο που ανήκει στο παρελθόν ή θα επιδιώξουμε να διαμορφώσουμε τον κόσμο του μέλλοντος; Για εμένα, η απάντηση είναι ξεκάθαρη».
