Την σορό του Αντρίι Μέλνικ, ένος εθνικιστή ηγέτη, η σορός του οποίου επαναπατρίστηκε με τιμές, μαζί με της συζύγου του, την περασμένη εβδομάδα, από το Λουξεμβούργο, ενταφίασε σήμερα η Ουκρανία, στο πλαίσιο του σχεδίου υλοποίησης του Πανθέου Εθνικών Ηρώων, εν μέσω του πολέμου με τη Ρωσία, αποκρύπτοντας ωστόσο το παρελθόν του ως συνεργάτη των Ναζί.
Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, που κατάγεται από οικογένεια Εβραίων, παρέστη στην τελετή, στο εθνικό μνημείο του στρατού στην περιοχή του Κιέβου, όπου ενταφιάζονται κυρίως οι πεσόντες στον πόλεμο με τη Ρωσία. Χαρακτήρισε τον Μέλνικ «μεγάλη ουκρανική προσωπικότητα».
Ο Αντρίι Μέλνικ, που πέθανε το 1964, ήταν ο επικεφαλής ενός παρακλαδιού της Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών (OUN) του Στεπάν Μπαντέρα, οργάνωσης που μαχόταν τους Σοβιετικούς για την ανεξαρτησία της Ουκρανίας αλλά συνεργάστηκε με τη ναζιστική Γερμανία και είχε συμμετοχή στο Ολοκαύτωμα.
Μέλη της OUN πολέμησαν στους κόλπους των SS και συμμετείχαν στον μαζικό εκτοπισμό και τη σφαγή Εβραίων και δεκάδων χιλιάδων Πολωνών στη Βολυνία (σημερινή βορειοδυτική Ουκρανία) κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
«Πολλοί άνθρωποι πραγματικά πάλεψαν για να επιστρέψουν στην Ουκρανία τους ήρωές της – πρόσωπα προερχόμενα από διαφορετικούς πολιτικούς ορίζοντες, η μοίρα των οποίων δεν ήταν εύκολη, όμως ενώθηκαν από την πίστη τους στην Ουκρανία, τον αγώνα τους για τη χώρα και την επιθυμία τους να την δουν ανεξάρτητη», είπε ο Ζελένσκι στην ομιλία του.
Ο Αντρίι Μέλνικ είχε φυλακιστεί για μικρό χρονικό διάστημα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Ζαξενχάουζεν, στη Γερμανία, το 1994, όταν οι προσπάθειές του για την ανεξαρτησία της Ουκρανίας συγκρούστηκαν με τους στόχους του Χίτλερ.
Μετά τον πόλεμο έζησε και πέθανε στο εξωτερικό «σχεδόν ξεχασμένος» από τους Ουκρανούς, εξήγησε ο ιστορικός Γιαροσλάβ Γκρίτσακ μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο. Σύμφωνα με τον ιστορικό, η ρωσική εισβολή, τον Φεβρουάριο του 2022, «άλλαξε τα δεδομένα» επειδή η Ουκρανία χρειάζεται πλέον «αντιρωσικά σύμβολα».
Η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014 και οι πόλεμοι που ακολούθησαν άνοιξαν τον δρόμο για την εκλαΐκευση των εθνικιστικών ιδεών στην Ουκρανία, εκτιμά από την πλευρά της η Γαλλίδα κοινωνιολόγος Άννα Κολέν Λεμπέντεφ, που έχει ειδικευτεί στις μετασοβιετικές κοινωνίες.
«Οι άνθρωποι οδηγούνται (…) να θεωρούν ότι ο εθνικιστικός αγώνας είναι ένας δίκαιος αγώνας, υποτιμώντας σχεδόν αυτόματα τη σκοτεινή πλευρά αυτών των κινημάτων. Και αυτό περνά αποτελεσματικά από την αποκατάσταση και την αποπολιτικοποίηση ορισμένων πραγμάτων», πρόσθεσε.
Η αποκατάσταση αυτών των προσώπων δεν σημαίνει ότι το ουκρανικό κράτος επισημοποιεί την ιδεολογία τους, τόνισε η κοινωνιολόγος.
Πρώτο βήμα
Η συνεργασία των εθνικιστών με τους Ναζί σήμερα αποκρύπτεται σε μεγάλο βαθμό από τις ουκρανικές αρχές που προτιμούν να προβάλουν τον αγώνα τους για την ανεξαρτησία της χώρας.
Το ζήτημα θεωρείται ευαίσθητο, δεδομένου ότι η Ρωσία προσπαθεί να δικαιολογήσει την εισβολή της υποστηρίζοντας ότι στόχος της είναι η «αποναζιστικοποίηση» της Ουκρανίας. Το Κίεβο από την πλευρά του κάνει λόγο για «ιμπεριαλιστικό πόλεμο».
Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι σχεδιάζεται ο επαναπατρισμός κα άλλων λειψάνων «Ουκρανών ηρώων», όπως του ιδρυτή της OUN Γιεβχέν Κονοβάλετς, επίσης αμφιλεγόμενης προσωπικότητας, που δολοφονήθηκε στην Ολλανδία το 1938 και έχει ταφεί στο Ρότερνταμ. Μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν επίσης ότι το Κίεβο ασκεί πιέσεις για να πάρει από τη Γερμανία το λείψανο του Στεπάν Μπαντέρα, του κορυφαίου στελέχους του εθνικιστικού ουκρανικού κινήματος και συνεργάτη των Ναζί.
Η αποθέωση αυτών των νέων Ουκρανών «ηρώων» ωστόσο υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσει τριγμούς στη σχέση της Ουκρανίας με την Πολωνία, έναν από τους κυριότερους συμμάχους της στον πόλεμο με τη Ρωσία. Ούτε η Πολωνία, ούτε η ΕΕ έχουν σχολιάσει δημοσίως τον ενταφιασμό του Μέλνικ.
«Δεν είναι παρά μόνο ένα πρώτο βήμα», ανακοίνωσε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
