Με το βλέμμα στην επόμενη ημέρα της θεσμικής ανασυγκρότησης και σε μια ευρύτερη συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε από το βήμα της Βουλής σειρά ζητημάτων που, όπως είπε, θα μπορούσαν να αποτελέσουν πεδίο μιας «θεσμικής φυγής προς τα εμπρός».
Κατά την προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση για το κράτος δικαίου, τη λειτουργία των θεσμών και του κοινοβουλίου, την οποία προκάλεσε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση από την τρέχουσα πολιτική αντιπαράθεση σε ένα πιο στρατηγικό πεδίο, αυτό των μεγάλων θεσμικών αλλαγών με τη Συνταγματική Αναθεώρηση που, κατά την κυβέρνηση, θα μπορούσαν να αναβαθμίσουν τη λειτουργία της δημοκρατίας.
«Το ερώτημα είναι αν είμαστε σε θέση, ως πολιτικό σύστημα, να κάνουμε πραγματικά μία θεσμική φυγή προς τα εμπρός», ανέφερε χαρακτηριστικά, για να προσθέσει ότι η συζήτηση αυτή θα πρέπει να αγγίξει κρίσιμες θεματικές που σχετίζονται με τις τεχνολογικές, κοινωνικές και πολιτικές προκλήσεις της εποχής.
Στο πλαίσιο αυτό, έθεσε πρώτο το ενδεχόμενο να προστεθεί στο άρθρο 5 του Συντάγματος ειδική αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, με έμφαση στην προστασία της ελευθερίας του ατόμου και στην ασφάλειά του απέναντι στις νέες τεχνολογικές εφαρμογές. Η αναφορά αυτή εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια της κυβέρνησης να αναδείξει την ανάγκη θεσμικής προσαρμογής απέναντι στις ταχύτατες εξελίξεις της ψηφιακής εποχής.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός επανέφερε το ζήτημα της αναθεώρησης του άρθρου 16, ασκώντας μάλιστα κριτική στις πολιτικές δυνάμεις που, όπως είπε, δεν τόλμησαν να το αλλάξουν εδώ και δύο δεκαετίες. «Αν επιτέλους θα αλλάξουμε το άρθρο 16, κάτι το οποίο έπρεπε να είχατε κάνει πριν από 20 χρόνια αλλά δεν τολμήσατε», είπε, επαναφέροντας με αιχμηρό τρόπο μια από τις πιο σταθερές θέσεις της Ν.Δ. στο πεδίο της ανώτατης εκπαίδευσης.
Στις προτεραιότητες που περιέγραψε συμπεριέλαβε και τη συνταγματική πρόβλεψη για την προσιτή στέγη, επιχειρώντας να εντάξει στο πεδίο της θεσμικής αναθεώρησης και ένα ζήτημα με έντονο κοινωνικό αποτύπωμα. Η στέγαση, άλλωστε, αποτελεί έναν από τους τομείς στους οποίους η κυβέρνηση αναγνωρίζει αυξανόμενη πίεση, ιδίως για τα νεότερα ηλικιακά στρώματα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης άνοιξε ακόμη τη συζήτηση για τη θέσπιση νόμου που θα ρυθμίζει τη λειτουργία των κομμάτων, κάνοντας λόγο για συνταγματική επιταγή που, όπως υποστήριξε, παραμένει εδώ και χρόνια ανεκπλήρωτη. Οπως είπε, πρόκειται για ένα «απαραίτητο συστατικό» προκειμένου να αναβαθμιστεί η ποιότητα της δημοκρατίας και να ενισχυθεί η θεσμική λογοδοσία του πολιτικού συστήματος.
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε και στα άρθρα 51 και 54 του Συντάγματος, τα οποία συνδέονται με τον εκλογικό νόμο και τον τρόπο πολιτικής αντιπροσώπευσης. Ο πρωθυπουργός πρότεινε να ανοίξει, μετά τις εκλογές, μια ειλικρινής συζήτηση για το ποιο εκλογικό σύστημα εξυπηρετεί καλύτερα τις σημερινές ανάγκες της χώρας, καλώντας τις πολιτικές δυνάμεις να εξετάσουν χωρίς δογματισμούς τόσο τα πλεονεκτήματα όσο και τα μειονεκτήματα του σταυρού προτίμησης.
Στο ίδιο πλαίσιο, έθεσε και το ζήτημα της διπλής ιδιότητας των υπουργών, σημειώνοντας ότι όταν ένα κυβερνητικό στέλεχος ασκεί εκτελεστική εξουσία, έχοντας ταυτόχρονα στραμμένο το βλέμμα του στην επανεκλογή του, δημιουργούνται ερωτήματα ως προς τη διάκριση ανάμεσα στην εκτελεστική και τη νομοθετική λειτουργία.
Έκανε, μάλιστα, αναφορά και στο ενδεχόμενο ενός μεικτού εκλογικού συστήματος, με μικρότερες και μεγαλύτερες περιφέρειες, όπου κάποιοι βουλευτές θα μπορούσαν να εκλέγονται με σταυρό και άλλοι με λίστα. Με τον τρόπο αυτό ο πρωθυπουργός άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο μιας συνολικότερης επανεξέτασης του τρόπου πολιτικής εκπροσώπησης, συνδέοντας την ποιότητα της δημοκρατίας όχι μόνο με τους θεσμούς ελέγχου, αλλά και με το ίδιο το μοντέλο κοινοβουλευτικής νομιμοποίησης.
