Οι δυνάμεις ασφαλείας του Ισραήλ και της Ρωσίας πλέον περιλαμβάνονται στη μαύρη λίστα του ΟΗΕ για τη χρήση σεξουαλικής βίας στη διάρκεια συγκρούσεων.

Ο κατάλογος αυτός, τον οποίο δίνει στη δημοσιότητα κάθε χρόνο ο ΟΗΕ, περιλαμβάνει δεκάδες κρατικές και μη ομάδες για τις οποίες υπάρχουν «βάσιμες» υποψίες ότι επιδίδονται «συστηματικά» σε σεξουαλική βία, από το Σουδάν έως την Αϊτή, συμπεριλαμβανομένης της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, της Μιανμάρ, της Συρίας και του Μαλί.

Τον Αύγουστο ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες είχε προειδοποιήσει το Ισραήλ και τη Ρωσία ότι ενδέχεται να περιληφθούν στον κατάλογο αυτό.

Ωστόσο, παρά την προειδοποίηση, «ο ΟΗΕ συνέχισε να καταγράφει περιστατικά και χαρακτηριστικά σεξουαλικής βίας» στο πλαίσιο του πολέμου στην Ουκρανία και στις κατεχόμενες παλαιστινιακές περιοχές, αναφέρει η έκθεση την οποία είδε το AFP προτού αυτή σταλεί στα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Οι επιθεωρητές του ΟΗΕ δηλώνουν επίσης ότι εξακολουθούν να προσκρούουν «στην επίμονη άρνηση» των αρχών των δύο χωρών να τους επιτρέψουν πρόσβαση.

Αναφορικά με το Ισραήλ, «το 2025 συνέχισαν να καταγράφονται περιστατικά και ενδείξεις σεξουαλικής βίας εις βάρος Παλαιστινίων που κρατούνται στο Ισραήλ και τις κατεχόμενες παλαιστινιακές περιοχές», αναφέρει η έκθεση.

Παράλληλα σημειώνει ότι οι περιπτώσεις που έχουν επαληθευτεί από τον ΟΗΕ είναι ενδεικτικές των τάσεων σε διάστημα αρκετών ετών, αλλά όχι «διεξοδικές» με δεδομένη την άρνηση των αρχών να επιτρέψουν την πρόσβαση στα ισραηλινά κέντρα κράτησης.

Ο ΟΗΕ επιβεβαίωσε το 2025 πολλά περιστατικά σεξουαλικής βίας που χρονολογούνται από το 2023, «περιλαμβανομένων βασανιστηρίων» εις βάρος 14 ανδρών, 7 γυναικών, 9 αγοριών και ενός κοριτσιού στη Λωρίδα της Γάζας και τη Δυτική Όχθη.

Τα περιστατικά αυτά αφορούσαν βιασμό με αντικείμενο, ομαδικό βιασμό, άσκηση βίας στα γεννητικά όργανα, αναγκαστική γύμνια και σωματική έρευνα «χωρίς προφανή δικαιολογία για λόγους ασφαλείας». Οι δράστες αναγνωρίζονται από τον ΟΗΕ ως μέλη του ισραηλινού στρατού, των δυνάμεων ασφαλείας και των σωφρονιστικών ιδρυμάτων.

«Ακραία βία»

Το Ισραήλ αντέδρασε ήδη από χθες, Πέμπτη, στην έκθεση, προτού αυτή δημοσιοποιηθεί, καταγγέλλοντας την «επαίσχυντη και παράλογη» απόφαση του Γκουτέρες που θέτει το Ισραήλ και τη Χαμάς – η οποία ήδη περιλαμβάνεται στον κατάλογο—στην ίδια μοίρα.

«Έχουμε τελειώσει με αυτόν τον γενικό γραμματέα», δήλωσε ο Ισραηλινός πρεσβευτής στον ΟΗΕ Ντάνι Ντάνον σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα που ανήρτησε στην πλατφόρμα Χ. Η ισραηλινή αποστολή διευκρίνισε ότι αυτό σημαίνει το «πάγωμα» των επαφών της χώρας του με το γραφείο του γενικού γραμματέα έως τη λήξη της θητείας του Γκουτέρες την 31η Δεκεμβρίου 2026.

Παράλληλα απέρριψε τις κατηγορίες περί άρνησης πρόσβασης των επιθεωρητών του ΟΗΕ, διαβεβαιώνοντας ότι οι ισραηλινές αρχές τους κάλεσαν «να έρθουν στο Ισραήλ να εξετάσουν αυτές τις γελοίες κατηγορίες, όμως επέλεξαν να μην έρθουν, επέλεξαν να συνεχίσουν με την εκστρατεία κατά του Ισραήλ», όπως κατήγγειλε ο Ντάνον.

Σε ό,τι αφορά τη Ρωσία, η έκθεση του ΟΗΕ υπογραμμίζει τη χρήση σεξουαλικής βίας στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη και στη Ρωσία από τις ένοπλες δυνάμεις και τις σωφρονιστικές υπηρεσίες, ιδίως εναντίον αιχμαλώτων πολέμου που κατέθεσαν τις μαρτυρίες τους μετά την απελευθέρωσή τους.

Χρησιμοποιώντας δεδομένα από την αποστολή παρακολούθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ουκρανία, η έκθεση αναφέρει 310 περιπτώσεις σεξουαλικής βίας που σχετίζονται με τον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων βιασμών, ακρωτηριασμών γεννητικών οργάνων και ηλεκτροσόκ, που διαπράχθηκαν κυρίως εναντίον ανδρών, την περίοδο από τη ρωσική εισβολή το 2022 έως το 2025.

Η Ουκρανία δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο, όμως δεν εξαιρείται από την κριτική, καθώς η έκθεση αναφέρει 31 περιπτώσεις άσκησης σεξουαλικής βίας από τις ουκρανικές δυνάμεις ασφαλείας, ιδίως εναντίον αιχμαλώτων πολέμου. Ωστόσο, οι περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις καταγράφηκαν πριν από το 2025, σημειώνει η έκθεση, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση έχει ενισχύσει τη νομοθεσία επί του θέματος και επιτρέπει στον ΟΗΕ να διεξάγει έρευνες.

Σε γενικές γραμμές η έκθεση καταγγέλλει την «καθαρή» αύξηση της σεξουαλικής βίας που συνδέεται με τις συγκρούσεις το 2025 σε σχέση με το 2024, βία που «χαρακτηρίζεται από ακραία ωμότητα και στοχοθετεί κυρίως τις γυναίκες και τα κορίτσια».

Η Ρωσία και το Ισραήλ περιλαμβάνονται από το 2023 και το 2024 αντίστοιχα σε έναν άλλο «κατάλογο ντροπής» του ΟΗΕ που αφορά τη βία εναντίον των παιδιών στις ένοπλες συγκρούσεις (παιδιά που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν, επιθέσεις σε σχολεία…).