Σε μια κίνηση που αποτυπώνει τη ραγδαία μεταβολή της αρχιτεκτονικής ασφαλείας στη Βόρεια Ευρώπη, η Σουηδία αναπτύσσει μαχητικά αεροσκάφη Gripen και πολεμικό πλοίο στη Φινλανδία, ενισχύοντας την επιτήρηση του εναέριου και θαλάσσιου χώρου της χώρας. Η απόφαση έρχεται εν μέσω αυξανόμενης ανησυχίας για περιστατικά με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και για πιθανή διάχυση των συνεπειών του πολέμου στην Ουκρανία προς τη Βαλτική και τα βόρεια σύνορα του ΝΑΤΟ.
Η Στοκχόλμη περνά πλέον από τη στενή στρατιωτική συνεργασία με το Ελσίνκι σε μια πρακτική συμμετοχή στην επιτήρηση και προστασία της φινλανδικής επικράτειας, επιβεβαιώνοντας πόσο βαθιά έχει αλλάξει το στρατηγικό τοπίο της Σκανδιναβίας μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με το Reuters, οι σουηδικές Ένοπλες Δυνάμεις θα συμμετάσχουν στην επιτήρηση και προστασία της Φινλανδίας με μαχητικά JAS 39 Gripen και κορβέτα, τουλάχιστον έως το τέλος του 2026. Η συμφωνία προβλέπει μάλιστα ότι οι σουηδικές δυνάμεις μπορούν, εφόσον απαιτηθεί, να συνδράμουν στην αντιμετώπιση παραβιάσεων της φινλανδικής επικράτειας.
Τα Gripen αναλαμβάνουν ρόλο πάνω από τη Φινλανδία
Οι φινλανδικές Ένοπλες Δυνάμεις εξηγούν ότι η παρουσία των σουηδικών μέσων θα ενισχύσει κυρίως την εναέρια επιτήρηση, επιτρέποντας παράλληλα στο Ελσίνκι να απελευθερώσει δικές του δυνάμεις και μέσα για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων παραβιάσεων ή άλλων περιστατικών ασφαλείας.
Η σημασία της ανάπτυξης γίνεται μεγαλύτερη εάν ληφθεί υπόψη η γεωγραφία. Η Φινλανδία διαθέτει περίπου 1.340 χιλιόμετρα συνόρων με τη Ρωσία, γεγονός που την καθιστά μία από τις πλέον κρίσιμες χώρες της ανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας.
Το Ελσίνκι και η Στοκχόλμη έχουν διευκρινίσει ότι η συνεργασία αφορά την ενίσχυση της δυνατότητας εντοπισμού και αντιμετώπισης drones και λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα εθνικά μέτρα που έχει ήδη λάβει η Φινλανδία. Όπως επισημαίνει η σουηδική κυβέρνηση, πρόκειται ταυτόχρονα για ενίσχυση της αποτροπής και άμυνας του ΝΑΤΟ στην ανατολική του πτέρυγα.
Στο επίκεντρο η απειλή των drones
Πίσω από τη συγκεκριμένη απόφαση βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό η νέα πραγματικότητα που έχουν δημιουργήσει τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Περιστατικά με στρατιωτικά drones στον εναέριο χώρο της Φινλανδίας και άλλων χωρών της βορειοανατολικής Ευρώπης έχουν προκαλέσει αυξημένη ανησυχία ότι οι συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία μπορούν να μεταφερθούν –ηθελημένα ή αθέλητα– στο έδαφος κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.
Ο Σουηδός υπουργός Άμυνας Παλ Γιόνσον δήλωσε στο Reuters ότι η χώρα του ανταποκρίθηκε σε αίτημα της Φινλανδίας για ενίσχυση της αεράμυνάς της εξαιτίας της επιδείνωσης της κατάστασης ασφαλείας.
Και η βοήθεια δεν περιορίζεται στα Gripen. Η Σουηδία μπορεί να διαθέσει πλοία με δυνατότητες αντιμετώπισης drones καθώς και επίγεια συστήματα anti-drone, δημιουργώντας ουσιαστικά ένα πολυεπίπεδο πλέγμα επιτήρησης και αντίδρασης.
Η εξέλιξη συμπίπτει με μια ευρύτερη κινητοποίηση γύρω από τη Βαλτική. Οι χώρες της περιοχής σχεδιάζουν τη δημιουργία κοινής ομάδας για την άμυνα απέναντι σε drones και την ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς η απειλή υβριδικών ενεργειών, δολιοφθορών και παραβιάσεων έχει αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα.
Από τη στρατιωτική ουδετερότητα στη συλλογική άμυνα
Η ανάπτυξη σουηδικών μαχητικών στη Φινλανδία αποκτά και ιδιαίτερο ιστορικό συμβολισμό.
Για δεκαετίες, Σουηδία και Φινλανδία βρίσκονταν εκτός ΝΑΤΟ. Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέτρεψε αυτή την πραγματικότητα, οδηγώντας τις δύο χώρες στην Ατλαντική Συμμαχία και μετατρέποντας σταδιακά τη σκανδιναβική περιοχή σε έναν ενιαίο επιχειρησιακό χώρο για τον αμυντικό σχεδιασμό του ΝΑΤΟ.
Η συνεργασία τους, πάντως, είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα. Ήδη από το 2014 οι δύο χώρες είχαν υπογράψει σχέδιο δράσης για βαθύτερη αμυντική συνεργασία, ενώ το μνημόνιο του 2018 προέβλεπε συνεργασία σε εκπαίδευση, ασκήσεις, επιτήρηση, προστασία της εδαφικής ακεραιότητας, επιχειρησιακό σχεδιασμό και διαλειτουργικότητα.
Η ένταξή τους στο ΝΑΤΟ όμως άλλαξε την κλίμακα. Δεν πρόκειται πλέον απλώς για συνεργασία δύο γειτονικών χωρών, αλλά για συντονισμό δυνάμεων στο πλαίσιο της συλλογικής άμυνας της Συμμαχίας.
Η Σουηδία αποκτά κεντρικό ρόλο στο φινλανδικό μέτωπο
Ακόμη σημαντικότερη είναι η προοπτική των επόμενων ετών.
Η Σουηδία έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στη σχεδιαζόμενη Forward Land Forces Finland, τη νέα προωθημένη χερσαία παρουσία του ΝΑΤΟ στη Φινλανδία. Η σουηδική πλευρά αναφέρει ότι οι σχετικές αποφάσεις έχουν ήδη ληφθεί και ότι η Στοκχόλμη θα ηγηθεί του συγκεκριμένου σχηματισμού.
Η ανάπτυξη των Gripen και των ναυτικών μονάδων επομένως δεν αποτελεί ένα απομονωμένο επεισόδιο. Εντάσσεται σε μια μεγαλύτερη διαδικασία στρατιωτικής ενοποίησης του βόρειου μετώπου του ΝΑΤΟ, από την Αρκτική μέχρι τη Βαλτική.
Η Σουηδία σχεδιάζει επίσης συνεισφορά στην ολοκληρωμένη αεροπορική και πυραυλική άμυνα του ΝΑΤΟ, με μαχητικά που μπορούν να αναλαμβάνουν αποστολές επιτήρησης, ετοιμότητας και Air Policing.
Νέα φινλανδική αγορά του RBS 70 NG
Σχεδόν ταυτόχρονα με την ανακοίνωση της ανάπτυξης των σουηδικών δυνάμεων, η Saab γνωστοποίησε μια ακόμη εξέλιξη που ενισχύει την αεράμυνα της Φινλανδίας.
Η φινλανδική Διοίκηση Logistics των Ενόπλων Δυνάμεων παρήγγειλε από τη σουηδική εταιρεία το RBS 70 NG, σε συμφωνία αρχικής αξίας 1,2 δισ. σουηδικών κορωνών. Το συμβόλαιο προβλέπει επίσης τη δυνατότητα μελλοντικών πρόσθετων παραγγελιών, εκπαίδευσης, ανταλλακτικών και εξοπλισμού υποστήριξης.
Το RBS 70 NG αποτελεί σύστημα αεράμυνας μικρού βεληνεκούς με καθοδήγηση laser και δυνατότητες αντιμετώπισης σύγχρονων εναέριων απειλών. Η Φινλανδία χρησιμοποιεί προηγούμενη έκδοση του συστήματος ήδη από το 2008.
Μια νέα γραμμή άμυνας στον ευρωπαϊκό Βορρά
Οι εξελίξεις στη Φινλανδία αποκαλύπτουν τελικά κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια προσωρινή ανάπτυξη μερικών σουηδικών στρατιωτικών μέσων.
Η βόρεια Ευρώπη μετατρέπεται σταδιακά σε έναν από τους σημαντικότερους χώρους στρατιωτικής αποτροπής του ΝΑΤΟ απέναντι στη Ρωσία. Η Φινλανδία αποτελεί το άμεσο χερσαίο σύνορο, η Σουηδία προσφέρει στρατηγικό βάθος και σημαντικές αεροπορικές και ναυτικές δυνατότητες, ενώ η Βαλτική αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τις γραμμές επικοινωνίας και την προστασία κρίσιμων υποδομών.
Το μήνυμα της Στοκχόλμης είναι σαφές: η άμυνα της Φινλανδίας αντιμετωπίζεται πλέον ως αναπόσπαστο τμήμα της άμυνας της ίδιας της Σουηδίας και, ευρύτερα, της βόρειας πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Η παρουσία των Gripen, των σουηδικών πολεμικών πλοίων και πιθανών συστημάτων anti-drone δείχνει ότι η συλλογική άμυνα στον ευρωπαϊκό Βορρά περνά από τα σχέδια και τις ασκήσεις σε ολοένα πιο χειροπιαστές επιχειρησιακές αναπτύξεις. Και όσο ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να δημιουργεί κινδύνους διάχυσης προς τη Βαλτική, η στρατιωτική διασύνδεση Σουηδίας και Φινλανδίας αναμένεται να γίνεται ακόμη στενότερη.
