Τον κώδωνα του κινδύνου για την ασφάλεια των ευρωπαϊκών συνόρων κρούει η Αθήνα, φέρνοντας προ των ευθυνών της την Ευρωπαϊκή Ένωση απέναντι στη νέα, απρόβλεπτη μορφή ασύμμετρων απειλών. Λίγο πριν από την κρίσιμη, έκτακτη Σύνοδο των Ευρωπαίων υπουργών Εσωτερικών, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με άρθρο-παρέμβαση στο διεθνές δίκτυο Politico, ζητά ριζική αλλαγή δόγματος για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού, θέτοντας ανοιχτά ζήτημα αναστολής των διαδικασιών ασύλου.

Ο πρωθυπουργός περιγράφει με απόλυτη σαφήνεια τη σκληρή γεωπολιτική πραγματικότητα, τονίζοντας πως η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια ύπουλη μορφή υβριδικής πίεσης: τη σκόπιμη εργαλειοποίηση μεταναστών από κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες. Στόχος αυτών των μεθοδεύσεων, όπως σημειώνει, δεν είναι άλλος από το να δοκιμαστεί η ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών κρατών και να εκβιαστούν πολιτικές παραχωρήσεις.

Το μοντέλο του Έβρου και ο υβριδικός πόλεμος

Η παρέμβαση φέρνει στο προσκήνιο τα ιστορικά παραδείγματα εργαλειοποίησης που συγκλόνισαν την Ευρώπη τα τελευταία χρόνια. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπενθυμίζει την οργανωμένη εισβολή που επιχείρησε η Τουρκία στον Έβρο το 2020, αλλά και την αντίστοιχη τακτική της Λευκορωσίας στα σύνορα με τη Λιθουανία, την Πολωνία και τη Λετονία, συνδέοντάς τα άμεσα με την πρόσφατη κρίση στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, ξεκαθαρίζει, δεν έχουμε να κάνουμε με σταδιακές ανθρωπιστικές ροές, αλλά με αιφνίδιες, μαζικές και συντονισμένες μετακινήσεις χιλιάδων ανθρώπων, σχεδιασμένες για να παραλύσουν τα εθνικά συστήματα και να απειλήσουν τη ζώνη Σένγκεν. Παρά τα βήματα που έχουν γίνει με το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, ο πρωθυπουργός επισημαίνει ότι τα υφιστάμενα εργαλεία αφορούν ροές που είναι «διαχειρίσιμες» και αποδεικνύονται ανεπαρκή όταν η μετανάστευση μετατρέπεται σε όπλο.

Προσωρινή αναστολή ασύλου: Η νέα «ασπίδα»

Μπροστά σε αυτή τη νέα γεωπολιτική σκακιέρα, η ελληνική πρόταση είναι ξεκάθαρη: η Ευρώπη χρειάζεται ένα ειδικό ευρωπαϊκό καθεστώς έκτακτης ανάγκης.

Το πλαίσιο αυτό θα πρέπει να ενεργοποιείται με αντικειμενικά κριτήρια (ποσοτικά και ποιοτικά), καταγράφοντας την εμπλοκή τρίτων χωρών ή εγκληματικών δικτύων. Η πλέον ηχηρή πρόταση της Αθήνας αφορά τη νομική θωράκιση των κρατών-μελών πρώτης γραμμής. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζητά να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη, σε συνθήκες ακραίας πίεσης, να προχωρούν σε προσωρινή αναστολή της υποβολής αιτήσεων ασύλου από τους νεοαφιχθέντες, προχωρώντας σε άμεσες και ταχείες επιστροφές.

Μια τέτοια κίνηση, όπως υπογραμμίζει, δεν αποτελεί παραβίαση των ευρωπαϊκών αξιών, αλλά ωμό ρεαλισμό και αναγκαία προσαρμογή. Χωρίς ισχυρά νομικά και επιχειρησιακά εργαλεία και χωρίς πραγματική, αυτόματη ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, οι χώρες των συνόρων θα παραμείνουν ευάλωτες στους εκβιασμούς εχθρικών δρώντων, με αποτέλεσμα να καταρρεύσει η εμπιστοσύνη των ίδιων των Ευρωπαίων πολιτών απέναντι στην Ένωση.