Την ανάγκη για άμεση προετοιμασία και στενότερη συνεργασία απέναντι στο ενδεχόμενο μιας νέας μεγάλης μεταναστευτικής κρίσης ανέδειξαν οι ηγέτες της Ελλάδας, της Κύπρου, της Ιταλίας και της Μάλτας. Με φόντο την εντεινόμενη αστάθεια στη Μέση Ανατολή, οι τέσσερις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου συμφώνησαν να κινηθούν συντονισμένα, ώστε να αποφευχθεί η επανάληψη καταστάσεων αντίστοιχων με εκείνες του 2015.
Προτεραιότητα στα εξωτερικά σύνορα
Στο επίκεντρο της κοινής τους προσέγγισης βρίσκεται η ενίσχυση της φύλαξης των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ταχύτερη εφαρμογή του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, αλλά και η βαθύτερη συνεργασία με χώρες προέλευσης και διέλευσης μεταναστευτικών ροών. Στόχος είναι να περιοριστούν οι πιέσεις προς τη νότια Ευρώπη και να υπάρξει αποτελεσματική ευρωπαϊκή απάντηση σε περίπτωση απότομης αύξησης των αφίξεων.
Οι τέσσερις άξονες δράσης
Η κοινή δήλωση εκδόθηκε με αφορμή το Europe Gulf Forum και σε συνέχεια της προηγούμενης συνάντησης των τεσσάρων ηγετών στην Αγία Νάπα της Κύπρου. Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και οι πρωθυπουργοί Ελλάδας, Ιταλίας και Μάλτας υπογράμμισαν ότι απαιτείται δράση σε τέσσερις βασικούς άξονες.
Ασφάλεια, στήριξη και νομικό πλαίσιο
Πρώτον, οι χώρες συμφώνησαν να στηρίξουν τις προσπάθειες για βελτίωση της ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή. Δεύτερον, τόνισαν τη σημασία της συνεργασίας, ώστε οι πληθυσμοί που πλήττονται από τις κρίσεις να λάβουν την αναγκαία βοήθεια και υποστήριξη. Τρίτον, έθεσαν ως προτεραιότητα την έγκαιρη και πλήρη εφαρμογή του νέου Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, συμπεριλαμβανομένου του επικαιροποιημένου νομικού πλαισίου για καταστάσεις κρίσης, εργαλειοποίησης της μετανάστευσης, ανωτέρας βίας και υβριδικών απειλών. Τέταρτον, συμφώνησαν στην ενίσχυση της κοινής ετοιμότητας για την ασφάλεια και τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, πάντοτε με πλήρη σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο.
Μέτρα απέναντι στις παράτυπες ροές
Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται από τα κράτη μέλη που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των παράνομων ή παράτυπων μεταναστευτικών ροών περιλαμβάνονται η στενότερη συνεργασία με τρίτες χώρες, η εντατικοποίηση της καταπολέμησης των διακινητών και η πιθανή ενεργοποίηση του Κανονισμού της ΕΕ για κρίσεις και ανωτέρα βία.
Συνάντηση στη Ρώμη
Για τη συνέχιση του συντονισμού, ο Ιταλός υπουργός Εσωτερικών, Matteo Piantedosi, θα καλέσει τους ομολόγους του από Κύπρο, Ελλάδα και Μάλτα σε συνάντηση στη Ρώμη, στις 17 Ιουνίου 2026.
Η Διακήρυξη του Κισινάου
Τέλος, οι τέσσερις ηγέτες χαιρέτισαν την ομόφωνη έγκριση, στις 15 Μαΐου, της Διακήρυξης του Κισινάου για τη μετανάστευση, στο πλαίσιο της 135ης Συνόδου της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η Διακήρυξη αναγνωρίζει τις σύνθετες μεταναστευτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα τα κράτη μέλη.
