Τη στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στην Ελλάδα και την Τουρκία αμφισβητεί δημοσίευμα της αντιπολιτευόμενης τουρκικής εφημερίδας Cumhuriyet, με τον αρθρογράφο Αχμέτ Σουχά Ουμάρ να υποστηρίζει ότι η Ουάσιγκτον ενισχύει στρατιωτικά την Αθήνα, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει να χρησιμοποιήσει την Άγκυρα στους σχεδιασμούς της κατά του Ιράν.
Στο άρθρο του, με τίτλο «Ημερομηνία λήξης», ο Ουμάρ επικρίνει ευθέως την κυβέρνηση Ερντογάν, προειδοποιώντας ότι οι μεγάλες δυνάμεις αντιμετωπίζουν ορισμένους πολιτικούς ηγέτες ως χρήσιμους συνεργάτες, τους οποίους εγκαταλείπουν όταν πάψουν να εξυπηρετούν τα συμφέροντά τους. Η ανάλυσή του συνδέει τους ελληνικούς εξοπλισμούς, τη συνεργασία Αθήνας–Ουάσιγκτον και τη νέα αμυντική συμφωνία Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.
Ο Τούρκος αρθρογράφος επικαλείται τις πρόσφατες συνομιλίες του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα και τις δηλώσεις για τον στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο. Κατά την εκτίμησή του, η αμερικανική υποστήριξη προς την ελληνική αμυντική πολιτική βρίσκεται σε αντίθεση με τις προσδοκίες της Ουάσιγκτον για ενεργότερη τουρκική συμμετοχή στους περιφερειακούς σχεδιασμούς της.
Η Ελλάδα, τα F-35 και οι αμερικανικές βάσεις στο επίκεντρο
Ο Ουμάρ αναφέρεται στον έκτο γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ και στην αμυντική συνεργασία των δύο χωρών. Ιδιαίτερη μνεία κάνει στην απόκτηση αμερικανικών μαχητικών F-35 από την Ελλάδα, αλλά και στην παρουσία αμερικανικών δυνάμεων στη Σούδα και στην Αλεξανδρούπολη.
Σύμφωνα με τη δική του ερμηνεία, τα συγκεκριμένα δεδομένα καταδεικνύουν τη σημασία που αποδίδει η Ουάσιγκτον στην Αθήνα για την ασφάλεια της περιοχής. Ο αρθρογράφος παρουσιάζει την ελληνική πολιτική στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο ως αντίθετη προς τα τουρκικά συμφέροντα, υιοθετώντας τις γνωστές τουρκικές αιτιάσεις περί ελληνικής επεκτατικότητας.
Στην πραγματικότητα, η ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων αποτελεί επιλογή της Αθήνας στο πλαίσιο του αμυντικού της σχεδιασμού και της συνεργασίας της με συμμάχους.
Στις 8 Οκτωβρίου, το Reuters μετέδωσε ότι η Ελλάδα κατέληξε σε συμφωνία εξοπλισμών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ύψους έως 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η συμφωνία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την αναβάθμιση πρόσθετων μαχητικών F-16 και την προμήθεια οπλικών συστημάτων, ενισχύοντας την ήδη εκτεταμένη αμυντική συνεργασία των δύο χωρών.
«Οι ΗΠΑ θέλουν την Τουρκία απέναντι στο Ιράν»
Το δεύτερο σκέλος της τουρκικής ανάλυσης αφορά τη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα τη συμφωνία αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.
Ο Ουμάρ υποστηρίζει ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τη συμφωνία αυτή ως μέσο συγκρότησης ενός ευρύτερου μετώπου απέναντι στο Ιράν. Κατά την εκτίμησή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούν την τουρκική συμμετοχή σε στρατιωτικά μέτρα εναντίον των Χούθι στην Υεμένη, οι οποίοι διατηρούν στενές σχέσεις με την Τεχεράνη.
Η τοποθέτηση αυτή αποτελεί πολιτική εκτίμηση του αρθρογράφου και όχι επιβεβαιωμένη περιγραφή αμερικανικού επιχειρησιακού σχεδίου.
Η Τουρκία έχει πάντως ήδη αναλάβει δεσμεύσεις αμυντικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε στις 8 Οκτωβρίου ότι η Άγκυρα εξετάζει τρόπους υποστήριξης της σαουδαραβικής άμυνας απέναντι στις επιθέσεις των Χούθι, αποκλείοντας επιθετικές στρατιωτικές επιχειρήσεις και αποστολή τουρκικών στρατευμάτων για τέτοιου είδους αποστολές.
Η διάκριση είναι σημαντική, καθώς η παροχή αμυντικού εξοπλισμού ή τεχνικής βοήθειας στη Σαουδική Αραβία δεν ταυτίζεται με άμεση τουρκική συμμετοχή σε πόλεμο εναντίον του Ιράν.
Η συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ ενοχλεί τον Τούρκο αρθρογράφο
Στην ανάλυσή του, ο Ουμάρ στρέφεται και εναντίον της συνεργασίας Ελλάδας, Κυπριακής Δημοκρατίας και Ισραήλ, την οποία παρουσιάζει ως στοιχείο μιας περιφερειακής πολιτικής που θίγει τα συμφέροντα της Τουρκίας.
Η τριμερής συνεργασία αφορά σειρά τομέων, όπως η ενέργεια, η ασφάλεια και οι περιφερειακές υποδομές. Η Άγκυρα έχει κατά καιρούς διατυπώσει αντιρρήσεις για ελληνικές και κυπριακές πρωτοβουλίες στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδίως όταν αυτές συνδέονται με θαλάσσιες ζώνες και ενεργειακά έργα.
Οι συγκεκριμένες αντιρρήσεις δεν συνιστούν από μόνες τους απόδειξη παραβίασης του διεθνούς δικαίου από την Ελλάδα ή την Κυπριακή Δημοκρατία.
Στις 8 Οκτωβρίου, ο Μάρκο Ρούμπιο επανέλαβε επίσης την αμερικανική υποστήριξη στο σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης της Ελλάδας με την Κύπρο και το Ισραήλ, ένα έργο που έχει προκαλέσει έντονες διαφωνίες μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.
«Ημερομηνία λήξης» και προειδοποίηση για τον Ερντογάν
Το τελευταίο μέρος του άρθρου της Cumhuriyet δεν αφορά πλέον μόνο την Ελλάδα, αλλά την ίδια την εξωτερική πολιτική της τουρκικής κυβέρνησης.
Ο Ουμάρ υποστηρίζει ότι ένας ηγέτης που δεν καταφέρνει να υπερασπιστεί αποτελεσματικά τα συμφέροντα της χώρας του κινδυνεύει να αποκτήσει περιορισμένη χρησιμότητα για τις μεγάλες δυνάμεις. Στη συλλογιστική του, η εξάρτηση από την υποστήριξη ισχυρότερων κρατών μπορεί να αποδειχθεί προσωρινή.
Ως παράδειγμα χρησιμοποιεί την περίπτωση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και την πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τις σχέσεις του με τον Ντόναλντ Τραμπ, για να υποστηρίξει ότι η διεθνής στήριξη δεν παρέχεται χωρίς όρους και μπορεί να μεταβληθεί.
Με αυτή την αναφορά, ο Τούρκος αρθρογράφος ασκεί έμμεση αλλά σαφή κριτική και στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, θεωρώντας ότι η συμμετοχή της χώρας του στους αμερικανικούς περιφερειακούς σχεδιασμούς μπορεί να περιορίσει την αυτονομία της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Η ανάλυση της Cumhuriyet αναδεικνύει μια υπαρκτή συζήτηση στο εσωτερικό της Τουρκίας: πώς η Άγκυρα θα διατηρήσει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ και τους περιφερειακούς συμμάχους της, την ώρα που οι αμερικανικές αμυντικές συμφωνίες με την Ελλάδα διευρύνονται και η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται.
