Νέα ένταση δημιουργείται στις σχέσεις Αθήνας και Τρίπολης με επίκεντρο τις θαλάσσιες έρευνες νότια της Κρήτης. Σύμφωνα με πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας, η λιβυκή πλευρά απέστειλε στις 24 Αυγούστου ρηματική διακοίνωση προς την Ελλάδα, με την οποία αμφισβητεί ελληνικές ενέργειες σε θαλάσσιες περιοχές και προειδοποιεί ότι η συνέχισή τους μπορεί να επηρεάσει ακόμη και την πορεία των διμερών συνομιλιών για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Το περιεχόμενο της διακοίνωσης αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η Chevron προετοιμάζεται για το επόμενο στάδιο των ερευνών σε θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης. Η αμερικανική εταιρεία, σε κοινοπραξία με τη HELLENiQ ENERGY, έχει ήδη υπογράψει τις συμβάσεις για τέσσερις περιοχές, μεταξύ των οποίων τα «Νότια Κρήτης 1» και «Νότια Κρήτης 2», καθιστώντας την αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες ζώνες ακόμη πιο συγκεκριμένη.
Η προειδοποίηση της Τρίπολης
Σύμφωνα με το περιεχόμενο της ρηματικής διακοίνωσης που δημοσιοποιήθηκε από ελληνικά μέσα, η Λιβύη διαμαρτύρεται για έρευνες και σχεδιαζόμενες δραστηριότητες σε περιοχές όπου Αθήνα και Τρίπολη δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει σε οριοθέτηση. Παράλληλα επικαλείται τις θαλάσσιες διεκδικήσεις που έχει ήδη καταθέσει στον ΟΗΕ και υποστηρίζει ότι ελληνικές ενέργειες παραβιάζουν τη λιβυκή υφαλοκρηπίδα.
Λιβυκή Ρηματική Διακοίνωση στον ΟΗΕ: Αμφισβήτηση της Ελληνικής Οριοθέτησης στην Ανατολική Μεσόγειο! (upd)
Η Τρίπολη προχωρά ένα βήμα παραπέρα, καθώς προειδοποιεί ότι η συνέχιση αυτών των ενεργειών μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις διμερείς διαπραγματεύσεις και να οδηγήσει ακόμη και στην παύση τους. Πρόκειται για σαφώς πιο πιεστική διατύπωση σε σχέση με προηγούμενες λιβυκές διαμαρτυρίες, χωρίς όμως να σημαίνει ότι έχει ανακοινωθεί διακοπή των διπλωματικών σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες.
Η παλιά διαφορά που επέστρεψε
Η σημερινή ένταση δεν ξεκίνησε τώρα. Η Λιβύη είχε ήδη προσφύγει στα Ηνωμένα Έθνη το 2025 αμφισβητώντας την ελληνική προσέγγιση για τη μέση γραμμή νότια της Κρήτης και υποστηρίζοντας ότι μέρος των ελληνικών οικοπέδων βρίσκεται σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί δικές της.
Η Αθήνα είχε απαντήσει επίσημα μέσω του ΟΗΕ, απορρίπτοντας τις λιβυκές αιτιάσεις ως νομικά αβάσιμες. Η ελληνική θέση είναι ότι τα συγκεκριμένα οικόπεδα βρίσκονται εντός περιοχών στις οποίες η χώρα ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και ότι τα ελληνικά νησιά, περιλαμβανομένης της Κρήτης, παράγουν θαλάσσιες ζώνες.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται και η σύγκρουση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Η συμφωνία Άγκυρας–Τρίπολης χαράσσει θαλάσσια όρια αγνοώντας την επήρεια ελληνικών νησιών ανάμεσα στις δύο χώρες, θέση την οποία η Ελλάδα απορρίπτει σταθερά.
Η Chevron αλλάζει το βάρος της υπόθεσης
Η παρουσία της Chevron διαφοροποιεί το σημερινό σκηνικό. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για μια διπλωματική αντιπαράθεση γύρω από χάρτες και νομικά επιχειρήματα, αλλά για συγκεκριμένο ενεργειακό πρόγραμμα στο οποίο συμμετέχει ένας από τους μεγαλύτερους αμερικανικούς ενεργειακούς ομίλους.
Τον Φεβρουάριο υπογράφηκαν οι συμβάσεις για συνολική περιοχή περίπου 47.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου, με τη Chevron να έχει το 70% και τη HELLENiQ ENERGY το 30%. Το πρώτο στάδιο προβλέπει σεισμικές έρευνες, οι οποίες θα δώσουν σαφέστερη εικόνα για το αν υπάρχουν εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα φυσικού αερίου.
Η εξέλιξη αυτή είναι που φέρνει ξανά στο προσκήνιο τις διαφορετικές θέσεις Ελλάδας και Λιβύης. Όσο οι έρευνες περνούν από το επίπεδο των σχεδιασμών στην πράξη, τόσο η θαλάσσια διαφορά αποκτά μεγαλύτερο πολιτικό και οικονομικό βάρος.
Αλλαγή φρουράς και στην Ανατολική Λιβύη
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στη Λιβύη παραμένει ρευστή. Στη Βουλή των Αντιπροσώπων της Ανατολικής Λιβύης βουλευτές επέλεξαν νέο πρόεδρο στη θέση του Αγκίλα Σάλεχ, αν και η νομιμότητα της διαδικασίας αμφισβητήθηκε από τον ίδιο και άλλα στελέχη του σώματος.
Chevron: Τον Δεκέμβριο οι σεισμικές έρευνες για φυσικό αέριο νότια της Κρήτης
Η εξέλιξη παρακολουθείται στενά στην Αθήνα, καθώς ο Σάλεχ αποτελούσε για χρόνια έναν από τους βασικούς συνομιλητές της ελληνικής διπλωματίας στην Ανατολική Λιβύη. Το κατά πόσο η νέα εσωτερική ισορροπία θα επηρεάσει τις σχέσεις με την Ελλάδα ή τη στάση απέναντι στην Τουρκία δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί.
Το βέβαιο είναι ότι νότια της Κρήτης ανοίγει ξανά ένας δύσκολος κύκλος. Η Ελλάδα προχωρά στην ενεργοποίηση του ενεργειακού της σχεδιασμού με τη Chevron, ενώ η Λιβύη επαναφέρει τις δικές της διεκδικήσεις και αυτή τη φορά συνδέει ευθέως το ζήτημα με το μέλλον των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις δύο χώρες.
