Μας προετοιμάζει για το τι μέλλει ακολουθήσει, της ολοένα και συχνότερης συνάντησης άγριας ζωής και καθημερινότητας, πόσο μάλλον άγριας ζωής και σχόλης, των διακοπών και της χαλάρωσης εν προκειμένου. Τέλος μας δείχνει το διαφορετικό κόστος που επωμίζονται οι ποικίλες κοινωνικές και οικονομικές ομάδες.

Πρώτα ολίγη βιολογία. Ο λαγοκέφαλος, εισήλθε στα Ελληνικά αλιευτικά πράγματα πριν από περίπου 20 χρόνια, όταν έκπληκτοι ψαράδες της Κρήτης και των Δωδεκανήσων, το έβρισκαν στα δίχτυα τους, έχοντας προηγουμένως κατασπαράξει μέρος της ψαριάς αλλά καταστρέψει και τα ίδια τα δίχτυα. Ψάρι των θερμών θαλασσών, εκμεταλλεύτηκε τις ανερχόμενες θερμοκρασίες της θάλασσας της Μεσογείου και εισήλθε... σαν κύριος από το Σουέζ. Τέτοιες μεταναστεύσεις δεν είναι καθόλου σπάνιες. Άλλα ξενικά είδη, εισέρχονται υπό μορφή έρματος μαζί με νερό από άλλα μέρη της γης, με καράβια που το χρειάζονται, όταν δεν είναι φορτωμένα.

Τα δυνατά σημεία του είδους

Ο ιδιαιτερότητες του λαγοκέφαλου είναι τρεις: Πρώτον το στόμα και τα δόντια του. Πανίσχυρα σαγόνια και σωστά διατεταγμένα δόντια, μπορούν να κατασπαράξουν τα περισσότερα από τα είδη της Μεσογείου. Δεύτερον, τα πολλά αυγά που γεννάει, ώστε να αναπαράγεται με υψηλούς ρυθμούς. Τρίτον, το νευροτοξικό δηλητήριο που έχει στο σώμα του, που το καθιστά όχι απλώς ακατάλληλο για βρώση, αλλά και πολύ επικίνδυνο εάν καταναλωθεί.

Είναι ένα είδος της άγριας ζωής, ισχυρό, επιθετικό και υπό προϋποθέσεις επικίνδυνο, όπως ακριβώς όλα τα άλλα είδη της στεριάς που μας έχουν κατά καιρούς απασχολήσει, η αρκούδα, ο λύκος, το τσακάλι κλπ.

Ευθύς εξ΄ αρχής οι ψαράδες του Νότιου Αιγαίου, αναζητούσαν λύση και διαμαρτύρονταν για την μεγάλη οικονομική ζημιά που τους προκαλούσε. Πολλοί παράκτιοι αλιείς στο Νότιο Λιβυκό, την Κάρπαθο, τη Ρόδο και την Κω, εγκατέλειψαν το επάγγελμα του μέσου ή παράκτιου αλιέα εξ’ αιτίας του. Δεν υπήρχε η δυνατότητα να αντικαθίστανται τα δίχτυα τόσο συχνά, ακόμη και με την τιμή του ψαριού ανεβαίνει διαρκώς.

Γιατί κηρύχθηκε τώρα συναγερμός;

Με τον καιρό επεκτάθηκε και σε νέες θάλασσες, φθάνοντας να συναντάται σε πολλές περιοχές από την Κεντρική Ελλάδα και κάτω. Ο συναγερμός κηρύχθηκε, όταν συναντήθηκε με την βαριά βιομηχανία της χώρας, ή για την ακρίβεια λίγο πριν συναντηθεί, γεγονός που θα τροφοδοτούσε ειδήσεις που θα έθεταν σε κίνδυνο την προσέλκυση τουριστών. Οι ειδικοί του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, είναι κατηγορηματικοί: δεν έχει καταγραφεί επίθεση λαγοκέφαλου σε άνθρωπο, ούτε είναι πιθανόν να υπάρξει εκτός εάν κι ενοχληθεί. Αυτό όμως το τελευταίο, έδωσε λαβή να οργιάσουν αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: κι εάν κάποιος ανεγκέφαλος προσπαθήσει να το χαϊδέψει ή το ταΐσει όπως κάνουν και με τα ελάφια στην Πάρνηθα, παρά τις ρητές απαγορεύσεις που βρίσκονται παντού; Κι εάν χωρίς να το προσέξω το ενοχλήσω και μου επιτεθεί την ώρα που κολυμπάω? Εάν, εάν, εάν…

Η κυβέρνηση έπρεπε κάτι να κάνει! Το επικήρυξε με το κιλό, 5,33 ευρώ. Μένουν να καθοριστούν πολλές ακόμη λεπτομέρειες, πολύ πολύ ουσιαστικές. Πως θα συγκεντρώνονται για παράδειγμα τόσα πολλά τοξικά ψάρια (το νευροτοξικό δηλητήριο παραμένει ισχυρό και μετά θάνατον), πως θα χειρίζονται τέτοιες ποσότητες, που θα αποθηκεύονται κ.α.. Σήμερα, κάθε λαγοκέφαλο που αλιεύεται, ξαναρίχνεται νεκρό στη θάλασσα για να το φάνε άλλα ψάρια. Δεν αποτελεί όμως μεγάλη συγκέντρωση ψαριών και δηλητηρίου. Όταν όμως θανατωθούν πολλά μαζί χρειάζεται να τα χειριστούμε αναλόγως. Φαίνεται ότι η καύση θα είναι η ενδεδειγμένη λύση, αλλά όσο απλό ακούγεται τόσες δυσκολίες παρουσιάζει στο εύφλεκτο μεσογειακό τοπίο της Νότιας Ελλάδας και της μεγάλης διασποράς των ψαράδων.

Πόσο επαρκής η επικήρυξη μόνη της;

Είναι όμως το μέτρο της επικήρυξης το ενδεδειγμένο και κυρίως αποτελεσματικό για να αντιμετωπίσουμε το νέο αυτό είδος που μπήκες επιθετικά στη ζωή μας; Προφανώς θα πει κάποιος ότι η συνέχεια θα δείξει, αλλά πόσο πια να περιμένουμε τη συνέχεια σε ένα δράμα που εξελίσσεται 20 χρόνια τώρα;

Κανείς δεν γνωρίζει τον ακριβή του πληθυσμό και την διασπορά του. Άρα εάν υποθέσουμε ότι βάλουμε στόχο, τόσους τόνους θανατωμένους λαγοκέφαλους, κανείς δεν θα ξέρει εάν είναι αρκετοί ή όχι για να σταματήσουμε τουλάχιστον την επέλασή τους σε άλλες περιοχές. Το γεγονός ότι γεννά πολλά αυγά κι έχει ελάχιστους εχθρούς στην περιοχή μας, περιπλέκει τα πράγματα. Λίγα ενδημικά είδη, όπως η ζαργάνα, τρώνε πολλά αυγά του, γεγονός που αναδεικνύει το εν λόγω ψάρι σε σύμμαχό μας. Όταν όμως η υπεραλίευση έχει χτυπήσει κόκκινο, πως θα διασφαλίσουμε ότι η ζαργάνα και ίσως άλλα είδη εχθροί του θα παραμείνουν στη θάλασσα υλοποιώντας το χρήσιμο έργο της ρύθμισης του πληθυσμού και όχι στα δίχτυα ενός ψαρά;

Η απουσία επί χρόνια αλιευτικής πολιτικής περιπλέκει την κατάσταση

Ας μη ξεχνάμε στην Ελλάδα, δεν είμαστε εξοικειωμένοι με ουσιαστικά μέτρα αλιευτικής πολιτικής. Κατά καιρούς εκδίδονται διάφορα...φιρμάνια, τα οποία ουδέποτε εφαρμόζονται. Και θα ρωτήσει κάποιος με ποιο δικαίωμα κρίνουμε έτσι χωρίς στοιχεία και μελέτες. Απλά με την κατάρρευση των πάσης φύσεως ιχθυαποθεμάτων, την σπανιότητα στην οποία έχουν περιέλθει τα ψάρια, τον αγώνα που κάνουν οι εστιάτορες να βρουν φρέσκα ψάρια ανοικτής θαλάσσης για την εκλεκτή πελατεία τους αλλά κυρίως την επιδημία εγκατάλειψης του αλιευτικού επαγγέλματος.

Φαίνεται λοιπόν, ότι τα 5,33 ευρώ ανά κιλό λαγοκέφαλου που θα παραδίδεται, δεν φιλοδοξεί να ελέγξει την αύξηση του πληθυσμού του ανεπιθύμητου αυτού είδους, αλλά είναι ένα ποσό αποζημίωσης των ψαράδων για τις ζημιές που τους κάνει σε ψάρια, δίχτυα και άλλον εξοπλισμό. Ενώ λοιπόν ακούγεται σαν μέτρο περιβαλλοντικής χροιάς, είναι ένα ακόμη επιδοματικό μέτρο, με πιθανές επιπτώσεις στον πληθυσμού του είδους.

Η παράκτια αλιεία έμπαινε στην ατζέντα του νέου υπουργού

Οφείλουμε να τονίσουμε ένα άδικο που συνέβη: Ο νυν υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, ευθύς μόλις ανέλαβε τα καθήκοντά του, έδωσε ένα στίγμα ότι θα φέρει το θέμα της αλιείας, ειδικά της παράκτιας στο προσκήνιο. Με δηλώσεις του στην τελευταία σύνοδο των υπουργών Γεωργίας της ΕΕ στην Λευκωσία, κατέστησε σαφές ότι είναι στις προτεραιότητές του. Τα άλλα φλέγοντα θέματα του Υπουργείου, καθώς και η επιλογή υπουργών με βάση να έχουν άκρες στον κάμπο μήπως κι ελεγχθούν οι αγροτικές κινητοποιήσεις, είχαν υποβιβάσει τα τελευταία χρόνια τα αλιευτικά θέματα, αλλά και τα άλλα θέματα της παραγωγικής Μπλε οικονομίας στην ατζέντα της πολιτικής. Δεδομένου ότι η παράκτια κυρίως αλιεία, μια δραστηριότητα που συνδυαζόμενη με τον τουρισμό, αποτελεί ένα πρώτης τάξεως εργαλείο τοπικής ανάπτυξης, θα άξιζε να φροντιστεί Τώρα όμως που βρέθηκε ένα υπουργός με το σχετικό ενδιαφέρον, πρέπει να ρίξει όλο του το βάρος στο άχαρο θέμα του λαγοκέφαλου.

Η τελευταία αυτή θέση, μας δείχνει πως θα ανακύπτουν στο μέλλον και άλλα θέματα εσφαλμένης ή καθυστερημένης διαχείρισης της συνάντησης άγριας ζωής με παραγωγικές δραστηριότητες. Αγριογούρουνα, λύκοι, αρκούδες, κουνάβια αλλά και φυτικά είδη όπως το περίφημο κυπαρισσάκι, είναι μερικά ακόμη παραδείγματα από μια μεγάλη δεξαμενή δυνητικών προβλημάτων.

Θα αποτελέσει άραγε η διαχείριση του λαγοκέφαλου, ένα θέμα που θα μπορέσουμε να αντλήσουμε συμπεράσματα πολιτικής και μάλιστα επείγουσας και πολύ πολύ σύνθετης;