Αλλάζει ο θρησκευτικός χάρτης του πλανήτη! Το Ισλάμ ξεπερνά τον Χριστιανισμό έως το 2035 – Τι δείχνει η έρευνα
Μια σημαντική ανατροπή στη θρησκευτική σύνθεση του παγκόσμιου πληθυσμού προβλέπει νέα μελέτη του Pew Research Center. Οι μουσουλμάνοι εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν αριθμητικά τους χριστιανούς έως το 2035, ενώ μέχρι το 2070 η υποσαχάρια Αφρική θα φιλοξενεί την πλειονότητα των χριστιανών του κόσμου. Στις Ηνωμένες Πολιτείες ο Χριστιανισμός προβλέπεται να χάσει την απόλυτη πλειοψηφία του, ενώ σημαντικές δημογραφικές μεταβολές καταγράφονται και στις προβλέψεις για την Ευρώπη και την Ελλάδα.
Για πρώτη φορά στη σύγχρονη δημογραφική καταγραφή, το Ισλάμ προβλέπεται να ξεπεράσει τον Χριστιανισμό και να αποτελέσει τη μεγαλύτερη θρησκευτική ομάδα παγκοσμίως έως το 2035, σύμφωνα με νέα έρευνα του Pew Research Center, η οποία δημοσιεύθηκε την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου.
Η μελέτη, που εκπονήθηκε σε συνεργασία με το Κέντρο Προηγμένων Μελετών για τον Πληθυσμό και τη Θρησκεία (CASPAR) στην Πολωνία, εξετάζει τις δημογραφικές εξελίξεις σε 201 χώρες και περιοχές για την περίοδο 2020-2070.
Οι επιστήμονες βασίστηκαν σε στοιχεία απογραφών, ηλικιακής σύνθεσης, γεννήσεων, θανάτων, μεταναστευτικών ροών και αλλαγής θρησκευτικής ταυτότητας, προκειμένου να εκτιμήσουν πώς ενδέχεται να μεταβληθεί ο αριθμός των πιστών των μεγαλύτερων θρησκειών.
Σύμφωνα με τις προβολές, οι μουσουλμάνοι θα αριθμούν περίπου 2,57 δισεκατομμύρια το 2035, έναντι 2,52 δισεκατομμυρίων χριστιανών. Η διαφορά αναμένεται να διευρυνθεί μέχρι το 2070, όταν ο μουσουλμανικός πληθυσμός εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 3,6 δισεκατομμύρια και ο χριστιανικός θα πλησιάσει τα 3 δισεκατομμύρια.
Γιατί αυξάνεται ταχύτερα ο μουσουλμανικός πληθυσμός
Τα ευρήματα της έρευνας συνδέονται κυρίως με τη διαφορετική ηλικιακή δομή και τα ποσοστά γονιμότητας των πληθυσμιακών ομάδων.
Οι μουσουλμάνοι έχουν κατά μέσο όρο νεότερο πληθυσμό και υψηλότερα ποσοστά γεννήσεων σε πολλές περιοχές του κόσμου, στοιχεία που επηρεάζουν τη μελλοντική δημογραφική τους εξέλιξη.
Η μελέτη προβλέπει ότι μεταξύ 2020 και 2070 ο συνολικός παγκόσμιος πληθυσμός θα αυξηθεί κατά περίπου 29%, ενώ η αντίστοιχη αύξηση των μουσουλμάνων θα φτάσει το 80% και των χριστιανών το 30%.
Ο Κόνραντ Χάκετ, δημογράφος του Pew Research Center και ένας από τους επικεφαλής της έρευνας, διευκρίνισε ότι η αριθμητική άνοδος του Ισλάμ δεν συνεπάγεται αυτομάτως μείωση του χριστιανικού πληθυσμού.
Αντιθέτως, σύμφωνα με τους υπολογισμούς, και οι δύο θρησκευτικές κοινότητες θα αυξηθούν σε απόλυτους αριθμούς. Η διαφορά βρίσκεται στον ρυθμό αύξησης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι, κατά τον Χάκετ, το 74% της προβλεπόμενης αύξησης του μουσουλμανικού πληθυσμού θα πραγματοποιηθεί σε χώρες όπου το Ισλάμ αποτελεί ήδη τη θρησκεία της πλειοψηφίας.
Επομένως, η μεταβολή της παγκόσμιας αριθμητικής κατάταξης δεν σημαίνει ότι οι μουσουλμάνοι θα αποτελούν πλειοψηφία στις περισσότερες χώρες του κόσμου.
Η Αφρική γίνεται το νέο δημογραφικό κέντρο του Χριστιανισμού
Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις αφορά τη γεωγραφική μετατόπιση του παγκόσμιου Χριστιανισμού.
Σήμερα η χριστιανική παρουσία εκτείνεται σε όλες τις ηπείρους, με ισχυρό ιστορικό αποτύπωμα στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Ωστόσο, σύμφωνα με τη μελέτη, μέχρι το 2070 η υποσαχάρια Αφρική θα συγκεντρώνει το 54% των χριστιανών παγκοσμίως, έναντι 31% το 2020.
Ο χριστιανικός πληθυσμός της περιοχής αναμένεται να αυξηθεί από περίπου 697 εκατομμύρια σε 1,6 δισεκατομμύρια.
Παράλληλα, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό προβλέπεται να ξεπεράσει τις Ηνωμένες Πολιτείες ως η χώρα με τον μεγαλύτερο αριθμό χριστιανών στον κόσμο.
Η εξέλιξη αποδίδεται στη νεαρή ηλικιακή σύνθεση και στα υψηλότερα ποσοστά γεννήσεων που καταγράφονται σε πολλές αφρικανικές κοινωνίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Χριστιανισμός θα πάψει να αποτελεί σημαντική θρησκευτική παρουσία στην Ευρώπη ή στην Αμερική. Σημαίνει, όμως, ότι το αριθμητικό κέντρο βάρους του θα μετατοπιστεί προς την Αφρική.
Ο ιστορικός του Χριστιανισμού Μαρκ Νολ επισήμανε επίσης ότι η αφρικανική χριστιανική παράδοση παρουσιάζει συχνά διαφορετικά χαρακτηριστικά από τη δυτική, με μεγαλύτερη παρουσία χαρισματικών θρησκευτικών εκφράσεων.
Τι προβλέπει η μελέτη για την Ελλάδα και την Ευρώπη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για την ευρωπαϊκή ήπειρο, όπου η πληθυσμιακή γήρανση, η χαμηλή γεννητικότητα και η μεταβολή της θρησκευτικής ταυτότητας επηρεάζουν τις προβλέψεις.
Σύμφωνα με το ειδικό κεφάλαιο του Pew για την Ευρώπη, ο αριθμός των χριστιανών αναμένεται να μειωθεί από περίπου 505 εκατομμύρια το 2020 σε 324 εκατομμύρια το 2070.
Για την Ελλάδα, η μελέτη προβλέπει ότι το ποσοστό των κατοίκων που αυτοπροσδιορίζονται ως χριστιανοί θα υποχωρήσει κατά 15 ποσοστιαίες μονάδες, φτάνοντας περίπου στο 75% του πληθυσμού το 2070.
Η πρόβλεψη αφορά τη δηλωμένη θρησκευτική ταυτότητα και δεν ταυτίζεται με την τακτική συμμετοχή στη λατρευτική ζωή ή με τον βαθμό θρησκευτικής πίστης κάθε ατόμου.
Στη Γερμανία, το ποσοστό των χριστιανών εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 56% σε 42%, ενώ στην Ισπανία από σχεδόν 70% σε 41%.
Παράλληλα, το ποσοστό των μουσουλμάνων στην Ευρώπη προβλέπεται να αυξηθεί από περίπου 6% το 2020 σε 13% το 2070.
Στη Γαλλία η αντίστοιχη αύξηση εκτιμάται από 9% σε 20%, ενώ στη Γερμανία από 7% σε 14%.
Οι μεταβολές δεν θα είναι ίδιες σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και δεν συνεπάγονται ενιαία αλλαγή θρησκευτικής πλειοψηφίας σε ολόκληρη την ήπειρο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να χάσουν τη χριστιανική πλειοψηφία τους
Σημαντική αλλαγή προβλέπεται και για τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο Χριστιανισμός αποτελεί ιστορικά τη μεγαλύτερη θρησκευτική παράδοση.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Pew, το ποσοστό των χριστιανών στις ΗΠΑ αναμένεται να μειωθεί από 64% το 2020 σε 48% το 2070.
Παρά τη μείωση, οι χριστιανοί προβλέπεται να παραμείνουν η μεγαλύτερη επιμέρους θρησκευτική ομάδα της χώρας, χωρίς όμως να συγκεντρώνουν την απόλυτη πλειοψηφία.
Η αλλαγή συνδέεται μεταξύ άλλων με την αύξηση των ανθρώπων που δεν δηλώνουν θρησκευτική ταυτότητα.
Ο ιστορικός Μαρκ Νολ εκτίμησε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αναδείξει νέα ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο των χριστιανικών κοινοτήτων στην αμερικανική κοινωνία και τη σχέση θρησκείας και δημόσιας ζωής.
Η Νιγηρία, η Ασία και οι μεγάλες πληθυσμιακές μεταβολές
Η υποσαχάρια Αφρική αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο όχι μόνο στην αύξηση των χριστιανών, αλλά και στην παγκόσμια δημογραφική εξέλιξη του Ισλάμ.
Στη Νιγηρία, ο μουσουλμανικός πληθυσμός προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί, φτάνοντας περίπου τα 282 εκατομμύρια έως το 2070.
Παράλληλα, το Πακιστάν αναμένεται να ξεπεράσει την Ινδονησία και να γίνει η χώρα με τον μεγαλύτερο μουσουλμανικό πληθυσμό, ο οποίος υπολογίζεται ότι θα φτάσει τα 461 εκατομμύρια.
Η Αίγυπτος κατονομάζει τρομοκρατική οργάνωση που δρα στην Ελλάδα
Η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, που το 2020 φιλοξενούσε περίπου το 59% των μουσουλμάνων του πλανήτη, προβλέπεται να συγκεντρώνει περίπου το 50% το 2070, καθώς η μουσουλμανική παρουσία στην Αφρική αυξάνεται ταχύτερα.
Παρά τις αλλαγές, η μελέτη προβλέπει ότι οι περισσότερες χώρες που είχαν μουσουλμανική πλειοψηφία το 2020 θα διατηρήσουν το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό.
Τι θα συμβεί με τους άθρησκους και τις υπόλοιπες θρησκείες
Η έρευνα εξετάζει επίσης την πορεία των ανθρώπων χωρίς θρησκευτική ταυτότητα, καθώς και των ινδουιστών, βουδιστών, εβραίων και άλλων θρησκευτικών κοινοτήτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προβλεπόμενη εξέλιξη των μη θρησκευόμενων, οι οποίοι ενδέχεται να αυξηθούν ως ποσοστό του πληθυσμού σε πολλές χώρες, αλλά να μειωθούν ως μερίδιο του παγκόσμιου συνόλου.
Βασικός παράγοντας είναι η αναμενόμενη μεγάλη πληθυσμιακή συρρίκνωση της Κίνας, όπου κατοικεί σημαντικό μέρος των ανθρώπων που δεν δηλώνουν θρησκευτική ταυτότητα.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, το παγκόσμιο ποσοστό των μη θρησκευόμενων θα μπορούσε να περιοριστεί από 24,2% σε περίπου 17% μέχρι το 2070.
Ο αριθμός των ινδουιστών προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 199 εκατομμύρια, φτάνοντας τα 1,4 δισεκατομμύρια, ενώ ο εβραϊκός πληθυσμός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από περίπου 15 σε 18 εκατομμύρια.
Τι σημαίνουν πραγματικά οι προβλέψεις του Pew
Οι ίδιοι οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για δημογραφικές προβολές υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και όχι για αναπόφευκτη εξέλιξη.
Το μοντέλο βασίζεται στην παραδοχή ότι οι πρόσφατες τάσεις γεννήσεων, θανάτων, μεταναστεύσεων και αλλαγής θρησκευτικής ταυτότητας θα συνεχιστούν με παρόμοιο τρόπο τις επόμενες δεκαετίες.
Δεν είναι δυνατόν να προβλεφθούν πλήρως παράγοντες όπως πόλεμοι, μεγάλες οικονομικές κρίσεις, επιδημίες ή απρόβλεπτες κοινωνικές αλλαγές.
Το βασικό συμπέρασμα δεν είναι ότι μία θρησκεία εξαφανίζεται προς όφελος μιας άλλης, αλλά ότι οι διαφορετικοί δημογραφικοί ρυθμοί μπορούν να αλλάξουν τη σχετική αριθμητική τους θέση.
Η νέα έρευνα καταγράφει έτσι μια ενδεχόμενη ιστορική μετατόπιση: το Ισλάμ να καταστεί η μεγαλύτερη θρησκευτική ομάδα, ο Χριστιανισμός να ενισχυθεί δημογραφικά στην Αφρική και οι δυτικές κοινωνίες να εμφανίσουν μεγαλύτερη θρησκευτική διαφοροποίηση.