Η κλιμάκωση της διπλωματικής και στρατιωτικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν επαναφέρει στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος το αποκαλούμενο «Βουνό της Αξίνας» (Pickaxe Mountain). Πρόκειται για ένα υπόγειο συγκρότημα, άρρηκτα συνδεδεμένο με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, το οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έθεσε προσφάτως στο στόχαστρο, δηλώνοντας την πρόθεσή του για ένα «πολύ σκληρό και σύντομο» πλήγμα.
Η συγκεκριμένη ρητορική εντάσσεται στην ευρύτερη αμερικανική στρατηγική αποτροπής της Τεχεράνης από την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου, αλλά και στην προσπάθεια άσκησης πίεσης για την ανεμπόδιστη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Η γεωγραφική θέση και το ιστορικό κατασκευής
Το εν λόγω συγκρότημα, γνωστό στο Ιράν ως Κουχ-ε Κολάνγκ Γκαζ Λα, βρίσκεται σε απόσταση περίπου 220 χιλιομέτρων νότια της Τεχεράνης. Χωροταξικά, γειτνιάζει —απέχοντας μόλις 2 χιλιόμετρα— με τις γνωστές πυρηνικές εγκαταστάσεις της Νατάνζ, οι οποίες φιλοξενούν μονάδες εμπλουτισμού ουρανίου και έχουν αποτελέσει στόχο βομβαρδισμών στο παρελθόν.
Σύμφωνα με αναλύσεις ειδικών, το έργο στο «Βουνό της Αξίνας» εκτιμάται ότι αναπτύσσεται σε βάθος 100 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Το αμερικανικό Ινστιτούτο για την Επιστήμη και τη Διεθνή Ασφάλεια (ISIS) αναφέρει ότι η κατασκευή του ξεκίνησε το 2020, ως απάντηση σε έκρηξη που σημειώθηκε στη Νατάνζ, την οποία η ιρανική ηγεσία είχε αποδώσει σε δολιοφθορά. Την ίδια χρονιά, η Τεχεράνη είχε ανακοινώσει τη δημιουργία μιας υπερσύγχρονης υπόγειας αίθουσας για την παραγωγή προηγμένων φυγοκεντρητών, απαραίτητων για τον εμπλουτισμό ουρανίου.
Η επιχειρησιακή ετοιμότητα και ο ρόλος της εγκατάστασης
Μέχρι και σήμερα, οι πληροφορίες για το εσωτερικό του συγκροτήματος παραμένουν φειδωλές. Ωστόσο, δορυφορικές απεικονίσεις που ανέλυσε το ISIS καταδεικνύουν την ύπαρξη δύο ζευγών εισόδων και την ολοκλήρωση ενός περιμετρικού τείχους ασφαλείας. Μάλιστα, εσχάτως παρατηρήθηκε ενίσχυση των ανατολικών εισόδων με επιχώσεις, προκειμένου να αποτραπεί η πρόσβαση χερσαίων δυνάμεων.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η εγκατάσταση δεν θεωρείται ακόμη ενεργή. Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος παραδέχθηκε πρόσφατα ότι οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ δεν καταγράφουν «καμία δραστηριότητα» στο σημείο. Παράλληλα, το ινστιτούτο ISIS διατηρεί επιφυλάξεις για το εάν το Ιράν σχεδιάζει να εγκαταστήσει εκεί μια μονάδα μεγάλης κλίμακας ή μια μικρότερη, ευέλικτη μονάδα συναρμολόγησης φυγοκεντρητών, η οποία θα μπορούσε να υποστηρίξει ένα στρατιωτικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Πόσο εφικτό είναι ένα στρατιωτικό πλήγμα;
Το κομβικό ερώτημα που απασχολεί τους στρατιωτικούς αναλυτές είναι η τρωτότητα της εγκατάστασης. Λόγω του ακραίου βάθους κατασκευής, οι ειδικοί εκτιμούν ότι το «Βουνό της Αξίνας» βρίσκεται εκτός του βεληνεκούς των περισσότερων συμβατικών αμερικανικών διατρητικών βομβών (bunker busters). Ο ερευνητής του Ινστιτούτου Ερευνών Εξωτερικής Πολιτικής, Σαμ Λερ, επισημαίνει ότι η πρόσφατη ενίσχυση των εισόδων των σηράγγων δυσχεραίνει περαιτέρω μια αεροπορική επιδρομή.
Βάσει των εκτιμήσεων του ISIS, ένας τέτοιος στόχος θα ήταν πιο ευάλωτος σε χερσαίες επιχειρήσεις ή ενέργειες δολιοφθοράς. Εντούτοις, η ανάπτυξη αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων στο ιρανικό έδαφος αποτελεί προς το παρόν ξεκάθαρη «κόκκινη γραμμή» για την Ουάσιγκτον, αφήνοντας την αεροπορική υπεροχή ως τη μοναδική —αν και αβέβαιης αποτελεσματικότητας— επιλογή στο τραπέζι των σχεδιασμών του Λευκού Οίκου.
