Οι ομοσπονδιακές αρχές των Ηνωμένων Πολιτειών ερευνούν μία από τις μεγαλύτερες συντονισμένες κυβερνοεπιθέσεις που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια εναντίον υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης, καθώς συστήματα σε τουλάχιστον 12 πολιτείες έχουν δεχθεί επιθέσεις από άγνωστους μέχρι στιγμής δράστες.

Σύμφωνα με πληροφορίες αμερικανικών μέσων ενημέρωσης, οι επιθέσεις ξεκίνησαν στα τέλη Ιουλίου και συνεχίζονται, με τις αρχές να προσπαθούν να διαπιστώσουν εάν πρόκειται για μια ευρείας κλίμακας εκστρατεία εναντίον κρίσιμων υποδομών των ΗΠΑ.

Μέχρι στιγμής, οι αρμόδιες υπηρεσίες διαβεβαιώνουν ότι δεν έχει διαπιστωθεί αλλοίωση της ποιότητας του πόσιμου νερού, ούτε έχει προκληθεί εκτεταμένη διακοπή στην υδροδότηση.

Οι επιθέσεις στόχευσαν τα συστήματα ελέγχου

Οι χάκερ δεν επιχείρησαν να παραβιάσουν απλώς πληροφοριακά δίκτυα, αλλά στόχευσαν τα λεγόμενα Operational Technology (OT) συστήματα, δηλαδή τον εξοπλισμό που ελέγχει αντλίες, βαλβίδες, δεξαμενές και εγκαταστάσεις επεξεργασίας νερού.

Σε αρκετές περιπτώσεις απέκτησαν πρόσβαση σε προγραμματιζόμενους λογικούς ελεγκτές (PLC), οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την αυτοματοποίηση των εγκαταστάσεων.

Οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες αναφέρουν ότι ορισμένα από τα συστήματα αυτά ήταν συνδεδεμένα απευθείας στο διαδίκτυο χωρίς επαρκή προστασία, γεγονός που διευκόλυνε τις επιθέσεις.

Η Μινεσότα στο επίκεντρο

Η πολιτεία που έχει πληγεί περισσότερο είναι η Μινεσότα, όπου περισσότεροι από 30 οργανισμοί ύδρευσης δέχθηκαν επιθέσεις.

Σε ορισμένες περιοχές σημειώθηκαν προσωρινές απώλειες πίεσης στο δίκτυο, διακοπές επικοινωνίας με τα κέντρα ελέγχου, όπου υπήρξε προσωρινή μετάβαση των εγκαταστάσεων σε χειροκίνητη λειτουργία.

Οι αρχές επισημαίνουν ότι τα συστήματα ασφαλείας λειτούργησαν όπως προβλεπόταν και δεν υπήρξε κίνδυνος για τη δημόσια υγεία.

Εξάπλωση των κυβερνοεπιθέσεων

Μετά τη Μινεσότα, περιστατικά αναφέρθηκαν και σε άλλες πολιτείες, μεταξύ των οποίων το Μίσιγκαν, ενώ σύμφωνα με αμερικανικές πηγές οι συνολικές πολιτείες που επηρεάστηκαν έχουν πλέον φθάσει τουλάχιστον τις 12.

Το FBI, η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) και η Υπηρεσία Κυβερνοασφάλειας και Ασφάλειας Υποδομών (CISA) έχουν αναλάβει κοινή έρευνα.

Ποιος βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις;

Επισήμως οι αμερικανικές αρχές δεν έχουν αποδώσει ευθύνη σε συγκεκριμένη χώρα ή ομάδα.

Ωστόσο, αρκετοί αξιωματούχοι ασφαλείας και ειδικοί στον κυβερνοχώρο θεωρούν πιθανό οι επιθέσεις να συνδέονται με ιρανικούς κρατικά υποστηριζόμενους χάκερ, καθώς παρουσιάζουν ομοιότητες με προηγούμενες επιχειρήσεις που είχαν στοχοποιήσει αμερικανικές υποδομές ύδρευσης.

Παρά τις εκτιμήσεις αυτές, το FBI δεν έχει ακόμη ανακοινώσει επίσημη απόδοση ευθυνών.

Προειδοποίηση για τις αδυναμίες των δικτύων

Το περιστατικό ανέδειξε για μία ακόμη φορά τις ανησυχίες για την κυβερνοασφάλεια των αμερικανικών δικτύων ύδρευσης.

Οι περισσότερες δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης στις ΗΠΑ λειτουργούν με περιορισμένους προϋπολογισμούς και μικρά τμήματα πληροφορικής, ενώ μεγάλο μέρος του εξοπλισμού είναι παλαιό και δεν είχε σχεδιαστεί ώστε να είναι μόνιμα συνδεδεμένο στο διαδίκτυο.

Οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες συνιστούν πλέον στους διαχειριστές:

να αποσυνδέσουν από το διαδίκτυο κρίσιμα συστήματα ελέγχου,
να ενεργοποιήσουν πολυπαραγοντική πιστοποίηση (MFA),
να αλλάξουν άμεσα κωδικούς πρόσβασης,
να διατηρούν δυνατότητα χειροκίνητης λειτουργίας των εγκαταστάσεων,
να εφαρμόσουν ενημερώσεις ασφαλείας σε όλους τους ελεγκτές και τις συσκευές αυτοματισμού.

Οι υποδομές ύδρευσης θεωρούνται εδώ και χρόνια ένας από τους πιο ευάλωτους στόχους κυβερνοεπιθέσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το 2023 και το 2024 είχαν καταγραφεί επιθέσεις σε μικρότερους οργανισμούς ύδρευσης, ορισμένες από τις οποίες αποδόθηκαν σε φιλοϊρανικές ομάδες χάκερ.

Οι επιθέσεις εκείνες δεν προκάλεσαν σοβαρές επιπτώσεις στην ποιότητα του νερού, όμως αποκάλυψαν σημαντικές αδυναμίες στα συστήματα αυτοματισμού των εγκαταστάσεων. 

Οι τελευταίες επιθέσεις θεωρούνται οι πιο εκτεταμένες μέχρι σήμερα, καθώς επηρεάζουν ταυτόχρονα πολλές πολιτείες και έχουν θέσει σε συναγερμό όλες τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για την προστασία των κρίσιμων υποδομών.