Σε πεδίο πολιτικής μάχης μετατρέπεται το εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, καθώς οδεύουμε προς την κρίσιμη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής και το επερχόμενο Συνέδριο. Η περίοδος της φαινομενικής ηρεμίας αποτελεί πλέον παρελθόν, με τον Δήμαρχο Αθηναίων και στέλεχος του κόμματος, Χάρη Δούκα, να προχωρά σε μια βαρυσήμαντη παρέμβαση που αμφισβητεί τον πυρήνα της στρατηγικής της σημερινής ηγεσίας υπό τον Νίκο Ανδρουλάκη.
 

Η φράση «η στρατηγική μας απέτυχε», την οποία χρησιμοποίησε για να περιγράψει την πορεία του κόμματος, λειτουργεί ως καταλύτης εξελίξεων, φέρνοντας στην επιφάνεια προβληματισμούς που σιγόβραζαν στη βάση της παράταξης μετά τα αποτελέσματα των τελευταίων εκλογικών αναμετρήσεων.

Η αποδόμηση της «σταθερής ανόδου»

Η παρέμβαση του Χάρη Δούκα δεν ήταν μια απλή κριτική, αλλά μια δομημένη αποδόμηση του αφηγήματος της Χαριλάου Τρικούπη περί «αργής αλλά σταθερής ανόδου». Ο κ. Δούκας, μιλώντας με τη γλώσσα των αριθμών και της πολιτικής συγκυρίας, επεσήμανε ότι σε μια περίοδο που η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας καταγράφει σημαντική φθορά και ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται σε περιδίνηση διάλυσης, το ΠΑΣΟΚ αδυνατεί να κεφαλαιοποιήσει τη δυσαρέσκεια και να εμφανιστεί ως η εναλλακτική κυβερνητική πρόταση.

«Δεν μπορούμε να συμβιβαστούμε με τα μικρά βήματα όταν η κοινωνία ζητά άλματα», φαίνεται να είναι το κεντρικό μήνυμα της πλευράς Δούκα. Η κριτική εστιάζει στο ότι το κόμμα έχει εγκλωβιστεί σε μια λογική «μικρομεσαίου» μεγέθους, αδυνατώντας να πείσει τα ευρύτερα κοινωνικά στρώματα ότι μπορεί να κυβερνήσει. Η αναφορά σε «αποτυχημένη στρατηγική» χτυπά κατευθείαν στο κέντρο των επιλογών του Νίκου Ανδρουλάκη, θέτοντας ουσιαστικά ζήτημα πολιτικής επάρκειας της ηγεσίας να οδηγήσει την παράταξη στην επόμενη μέρα.

«Κόμμα μελών, όχι κόμμα μηχανισμών»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τοποθέτηση του Χάρη Δούκα σχετικά με τη δομή και τη λειτουργία του κόμματος. Ο Δήμαρχος Αθηναίων έκανε λόγο για την ανάγκη μετάβασης από ένα «κόμμα μηχανισμών» σε ένα «κόμμα μελών». Η αιχμή αυτή είναι σαφής και στρέφεται κατά του οργανωτικού μοντέλου που έχει υιοθετήσει η σημερινή ηγεσία, το οποίο, σύμφωνα με τους επικριτές, χαρακτηρίζεται από στεγανά, αποκλεισμούς και εσωστρέφεια.

Ο κ. Δούκας υποστηρίζει ότι το ΠΑΣΟΚ έχει χάσει την επαφή του με τα δυναμικά κομμάτια της κοινωνίας, τη νεολαία και τα κινήματα, λειτουργώντας περισσότερο ως γραφειοκρατικός οργανισμός παρά ως ζωντανός πολιτικός φορέας. Η πρότασή του περιλαμβάνει το άνοιγμα των διαδικασιών, την ουσιαστική συμμετοχή της βάσης στη λήψη αποφάσεων και την υιοθέτηση μιας πιο συμπεριληπτικής ατζέντας που θα ενώνει τις δυνάμεις της Κεντροαριστεράς, αντί να τις διχάζει με περιχαρακώσεις.

Τα δύο στρατόπεδα και η απάντηση της ηγεσίας

Όπως είναι φυσικό, η τοποθέτηση αυτή έχει δημιουργήσει δύο διακριτά στρατόπεδα εντός του ΠΑΣΟΚ. Από τη μία πλευρά, συσπειρώνονται στελέχη που πιστεύουν ότι ο χρόνος της σημερινής ηγεσίας έχει τελειώσει και ότι απαιτείται ένα «ηλεκτροσόκ» ανανέωσης μέσω προσφυγής στη βάση. Βλέπουν στο πρόσωπο του Χάρη Δούκα, ο οποίος κατάφερε να κερδίσει τον Δήμο της Αθήνας μέσω ευρύτερων συνεργασιών, το μοντέλο που πρέπει να ακολουθήσει η παράταξη σε εθνικό επίπεδο.

Από την άλλη πλευρά, η ηγετική ομάδα της Χαριλάου Τρικούπη απορρίπτει την κριτική περί αποτυχίας, υπενθυμίζοντας ότι το ΠΑΣΟΚ είναι το μόνο κόμμα που αύξησε τα ποσοστά του σε όλες τις τελευταίες αναμετρήσεις. Συνεργάτες του Νίκου Ανδρουλάκη κάνουν λόγο για «προσωπικές φιλοδοξίες» που τίθενται πάνω από το συλλογικό συμφέρον και κατηγορούν τους αμφισβητίες για υπονόμευση της ενότητας σε μια κρίσιμη συγκυρία. Υποστηρίζουν ότι η στρατηγική της «αυτόνομης πορείας» έχει αποδώσει καρπούς και ότι οι βιαστικές κινήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε πισωγυρίσματα.

Το διακύβευμα του Συνεδρίου και οι εκλογές

Η σύγκρουση αυτή αναμένεται να κορυφωθεί στο επερχόμενο Συνέδριο (ή στην Κεντρική Επιτροπή που θα προηγηθεί), το οποίο αποκτά πλέον χαρακτήρα τελικής αναμέτρησης. Το ζήτημα δεν είναι πλέον θεωρητικό, αλλά διαδικαστικό και ουσιαστικό: Θα στηθούν κάλπες για την εκλογή νέου αρχηγού;

Ο Χάρης Δούκας, με την παρέμβασή του, ουσιαστικά ζητά έναν «οδικό χάρτη» που θα οδηγεί σε άμεση προσφυγή στη βάση, υποστηρίζοντας ότι η παράταξη δεν μπορεί να περιμένει. Η πίεση προς τον Νίκο Ανδρουλάκη αυξάνεται, καθώς καλείται να αποφασίσει αν θα σηκώσει το γάντι, προκηρύσσοντας ο ίδιος εκλογές για να επιβεβαιώσει την εμπιστοσύνη στο πρόσωπό του, ή αν θα επιχειρήσει να απομονώσει τις φωνές αμφισβήτησης μέσω των κομματικών οργάνων.

Σε κάθε περίπτωση, το ΠΑΣΟΚ εισέρχεται σε μια περίοδο έντονης εσωστρέφειας και ανακατατάξεων. Το στοίχημα για την επόμενη μέρα είναι αν αυτή η σύγκρουση θα οδηγήσει σε μια γόνιμη σύνθεση και επανεκκίνηση ή αν θα προκαλέσει ένα νέο, βαθύ ρήγμα που θα κρατήσει την παράταξη καθηλωμένη σε ρόλο ρυθμιστή, μακριά από την προοπτική της εξουσίας. Η φράση «η στρατηγική απέτυχε» αντηχεί πλέον στους διαδρόμους της Χαριλάου Τρικούπη, και η απάντηση σε αυτήν θα καθορίσει το μέλλον της Κεντροαριστεράς στην Ελλάδα.