Πίσω από τις ψυχρές αναλύσεις της γεωπολιτικής και τους χάρτες των πολεμικών μετώπων, κρύβεται ένας άγριος ανθρώπινος πόνος που σπάνια βρίσκει τον δρόμο του προς τα πρωτοσέλιδα. Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, ο πόλεμος δεν μετριέται μόνο σε ισοπεδωμένα κτίρια, αλλά και σε ρημαγμένα γυναικεία σώματα. Το συγκλονιστικό ρεπορτάζ με μαρτυρίες θυμάτων που παρουσίασαν πριν από λίγες μέρες οι New York Times ρίχνει φως σε αυτό το βαθιά κρυμμένο τραύμα. Στη συστηματική, κτηνώδη χρήση της σεξουαλικής βίας από ρωσικά στρατεύματα ως εργαλείο ταπείνωσης.
Δεν μιλάμε απλώς για στατιστικές, αλλά για γυναίκες που είδαν τις ζωές τους να διαλύονται βίαια. Οι New York Times μίλησαν με περισσότερες από 12 γυναίκες που δήλωσαν ότι έχουν κακοποιηθεί σεξουαλικά από ρώσους στρατιώτες, οι περισσότερες από τις γυναίκες ζήτησα να μην αποκαλυφθεί η πλήρης ταυτότητα τους για την προστασία της ιδιωτικής τους ζωής.
Η εφημερίδα εξέτασε ποινικές καταγγελίες και ιατρικά αρχεία που σχετίζονται με πολλές από τις υποθέσεις και μιλήσαμε υποστηρικτές που γνωρίζουν τις μαρτυρίες των γυναικών.
Η Λέσια, μια 53χρονη οικονομολόγος από την περιοχή του Κιέβου, είδε την πόρτα της να παραβιάζεται τον Μάρτιο του 2022. Την έσυραν στο διπλανό σπίτι και τη βίασαν, ενώ ταυτόχρονα ένας άλλος στρατιώτης πυροβολούσε τον σύζυγό της, Σάσα, στην κοιλιά. Ο Σάσα ξεψύχησε στα χέρια της δύο μέρες αργότερα, ψιθυρίζοντας λίγο πριν πεθάνει: «Δόξα τω Θεώ που ο πατέρας μου δεν έζησε για να το δει αυτό». Σήμερα, αδυνατεί να οδηγήσει το αυτοκίνητό της, το οποίο οι Ρώσοι είχαν βεβηλώσει με το γράμμα «V». Για εκείνη, ο θάνατος του άντρα της ήταν χειρότερος και από την ίδια την κακοποίησή της.
Ακόμη πιο ανατριχιαστική είναι η ιστορία της 31χρονης Σβιτλάνα. Προδόθηκε από τον ίδιο της τον φιλορώσο σύντροφο, ο οποίος την παρέδωσε σε στρατιώτες με τους οποίους προηγουμένως έπινε. Την έβαλαν σε ένα λευκό βαν με μάσκα στο πρόσωπο, και υπό την απειλή χειροβομβίδας και τουφεκιού τη βίασαν. Όταν κατάφερε να δραπετεύσει έξι μήνες μετά, ανακάλυψε ότι ήταν 23 εβδομάδων έγκυος. Σήμερα μεγαλώνει τον δίχρονο Γιαροσλάβ, ένα παιδί που μοιάζει εκπληκτικά στον βιαστή της. «Μερικές φορές μετανιώνω που ήθελα να κάνω έκτρωση. Τον αγαπώ σχεδόν όπως τα άλλα μου παιδιά», εξομολογείται, παλεύοντας να συμφιλιωθεί με μια τραγωδία που μετατράπηκε αναγκαστικά σε μητρότητα.
Για άλλες γυναίκες, το σώμα τους έγινε πεδίο τιμωρίας για τον πατριωτισμό τους. Η 53χρονη Τετιάνα, που τολμούσε να διαδηλώνει στο κατεχόμενο Μπερντιάνσκ τυλιγμένη με την ουκρανική σημαία, απήχθη από οπλισμένους άνδρες. Βασανίστηκε για επτά ημέρες στη «χειρότερη φυλακή». Υπέστη εικονικές εκτελέσεις, ηλεκτροσόκ που την έκαναν να μυρίζει «καμένα μαλλιά» στο ίδιο της το σώμα, και σεξουαλική κακοποίηση από δεσμοφύλακες που χρησιμοποιούσαν τα όπλα τους για να τη βιάσουν, με μοναδικό σκοπό να την «σπάσουν» ψυχικά και να τη φιμώσουν.
Και υπάρχει η Μαρία, μια 50χρονη δικηγόρος, που συνελήφθη και οδηγήθηκε στην πρώτη γραμμή του μετώπου. Εκεί, άκουσε από τον ασύρματο την καταδίκη της: «Όσο για τη γυναίκα, κάνε της ό,τι θέλεις». Υποδουλώθηκε σε ένα αγρόκτημα γεμάτο στρατιώτες, οι οποίοι τη μεθούσαν, τη χτυπούσαν και τη βίαζαν. Κατάφερε να γλιτώσει μόνο όταν ένας αξιωματικός την προκάλεσε να διασχίσει περπατώντας τη νεκρή ζώνη. Έρποντας μέσα από ναρκοπέδια και ερείπια γεφυρών, έφτασε σε ένα ουκρανικό φυλάκιο, έπεσε στα γόνατα και ξέσπασε σε λυγμούς. Μαζί της η Νίνα που μολύνθηκε με ηπατίτιδα C, η Γιούλια, η Όλγα και εκατοντάδες άλλες αγνοημένες ψυχές.
Κι εδώ ακριβώς, μπροστά σε αυτή την ανείπωτη και τεκμηριωμένη φρίκη –την οποία το Κρεμλίνο κυνικά αποκαλεί «αβάσιμη»– αναδύεται ένα εξοργιστικό παράδοξο όταν κοιτάξει κανείς τη δική μας, ελληνική πραγματικότητα. Σε μια χώρα όπου η κοινωνία των πολιτών έχει συχνά δυνατή φωνή ενάντια στις αδικίες, όπου οργανώσεις, φεμινιστικά και αντιπολεμικά κινήματα κατακλύζουν δικαίως τους δρόμους για να καταδικάσουν τα εγκλήματα στη Μέση Ανατολή, υπάρχει μια εκκωφαντική, σχεδόν ένοχη σιωπή για τα θύματα της ρωσικής θηριωδίας. Πού είναι τα πανό για τη Λέσια; Πού είναι οι πορείες αλληλεγγύης για τη Σβιτλάνα, την Τετιάνα και τη Μαρία; Πού είναι η οργή για τα κορμιά που βεβηλώθηκαν από τα ρωσικά στρατεύματα;
Αυτή η επιλεκτική ευαισθησία αποκαλύπτει μια πικρή αλήθεια: για ένα μεγάλο κομμάτι του εγχώριου ακτιβισμού, ο πόνος, το γυναικείο σώμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα φιλτράρονται μέσα από σκληρές ιδεολογικές παρωπίδες. Τα βαθιά ριζωμένα αντιδυτικά αντανακλαστικά και οι παρωχημένες πολιτικές αγκυλώσεις, λειτουργούν ως ασπίδα προστασίας για τους δράστες. Ο βιασμός της Ουκρανής γυναίκας από τον Ρώσο στρατιώτη αντιμετωπίζεται με αμήχανη σιωπή, σαν μια «ενοχλητική» λεπτομέρεια που χαλάει το έτοιμο αφήγημα του κακού δυτικού ιμπεριαλισμού. Όταν ο θύτης δεν εξυπηρετεί τις πολιτικές εμμονές ορισμένων συλλογικοτήτων, η καταδίκη της έμφυλης βίας μπαίνει στο συρτάρι και τα θύματα γίνονται αόρατα.
Η πραγματική αλληλεγγύη δεν έχει γεωπολιτικό πρόσημο, ούτε ο βιασμός διαθέτει ιδεολογική ετικέτα. Όσο επιτρέπουμε στις πολιτικές μας προκαταλήψεις να επισκιάζουν την ενσυναίσθηση, γινόμαστε συνένοχοι στο έγκλημα της σιωπής. Οι γυναίκες της Ουκρανίας δεν ζητούν οίκτο. Απαιτούν να ακουστούν, να μην ξεχαστούν, και να δουν τους βασανιστές τους στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Κανείς, πόσο μάλλον όσοι αυτοαποκαλούνται προοδευτικοί, δεν έχει το δικαίωμα να κλείνει τα μάτια όταν το σώμα μιας γυναίκας μετατρέπεται στο πιο σκοτεινό πολεμικό λάφυρο.
